«اصفهان در انقلاب» منحصربه فردترين تاريخ‌نگاري‌هاي انقلاب است
03/05/1397 13:20

محمدجواد مرادی‌نیا، مدیرکل دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نشست معرفی و بررسی کتاب «اصفهان در انقلاب» از این اثر به عنوان بی نظیرترین و منحصربه فردترین تاریخ‌نگاری‌های انقلاب یاد کرد.

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، دومين نشست از سلسله نشست‌هاي چهلمين سالگرد انقلاب اسلامي سه شنبه (2 مردادماه) در سراي اهل قلم با حضور نيكنام حسيني پور، مديرعامل موسسه خانه كتاب، محمدجواد مرادي‌نيا، مديركل دفتر توسعه كتاب و كتابخواني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي،  عباس نصر، نويسنده كتاب، حجت‌الاسلام والمسلمين عبدالمجيد معاديخواه، مدير موسسه تاريخ پژوهي و محمد حنيف، نويسنده كتاب  برگزار شد. اين نشست به معرفي و بررسي مجموعه پنج جلدي «اصفهان در انقلاب» اثر مشترك عباس نصر و محمد حنيف اختصاص داشت.

سخنراني محمدجواد مرادي‌نيا، مديركل دفتر توسعه كتاب و كتابخواني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بخش ديگر اين مراسم را به خود اختصاص داد. وي اظهار كرد: در سال 1377 در موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره)، فرصتي فراهم شد تا مباحث مربوط به تاريخ انقلاب به‌ صورت جدي پيگيري شود بنابراين بخش تاريخ‌هاي محلي انقلاب در موسسه تاسيس شد. هدف اصلي بخش مذكور اين بود كه تاريخ نسبتا بي‌طرفانه، منصفانه، حرفه‌اي و علمي از تاريخ انقلاب طراحي، تدوين و منتشر شود.
 

مرادي نيا با بيان اين كه  درنظر داشتيم جزئياتي از انقلاب در شهرهاي مختلف ايران را ثبت و ضبط كنيم، توضيح داد: اين دغدغه را با موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره) در ميان گذاشتيم كه خوشبختانه از آن استقبال كردند. بنابراين ليستي از شهرهاي مختلفي تهيه كرديم كه در آن، مشهد، اصفهان، شيراز، تبريز، كرمان و قم در اولويت قرار گرفتند.

 

وي افزود: در ادامه چند تيم تحقيقاتي تشكيل شد كه افراد آن را دانشجويان مقطع كارشناسي ارشد تاريخ تشكيل مي داد. اين افراد سازماندهي شدند و فهرستي از مراكز اسناد انقلاب و كتابخانه‌ها شناسايي شد. آن‌ها از نشريات فيش‌برداري كردند و از اسناد و مدارك، عكس گرفتند. حدود سه هزار ساعت تاريخ شفاهي نيز جمع‌آوري شد. اين اسناد و مدارك و فيش‌ها در اختيار نويسندگان براي نگارش كتاب قرار گرفتند.
 
مرادي نيا با بيان اين كه هشت كارشناس اين پژوهش را به لحاظ فني و شكل و محتوا  بررسي كردند. كار صيقل خورد و تكامل يافت. محمد حنيف درباره اين اثر اعمال نظر كرد و در ادامه نگارش جلدهاي بعدي به عباس نصر سپرده شد. در نهايت يكي از منحصربه فردترين تاريخ‌نگاري‌هاي انقلاب در اصفهان، توليد شد.

ابتداي اين نشست عباس نصر، نويسنده كتاب اظهار كرد: اصفهان يكي از شهرهاي پيشتاز در انقلاب اسلامي است از اين رو همواره يكي از دغدغه‌هاي دوره دانشجويي من اين بود كه چرا كتابي درباره اصفهان با رويكرد انقلاب اسلامي به چشم نمي خورد . تا اين كه آقاي مرادي نيا به بنده تلفن زد و خواست جلد نخست كتاب «اصفهان در انقلاب» اثر محمد حنيف را مطالعه كنم. خب اين كتاب ايراداتي داشت. در نهايت به من پيشنهاد شد كه جلدهاي بعدي اين اثر را بنويسم.


نصر با بيان اين كه كوشيدم در نگارش اين اثر به بخش‌هايي مانند امور خارجه و زنان كه كمتر به آن‌ها اشاره شده بود، بپردازم، گفت: حجم مطالب به حدود سه هزار صفحه رسيد كه بنا به توافق 1000 صفحه آن حذف شد و در نهايت چهار جلد منتشر شد. اما بعد از گذشت زمان، اين آثار مفقود شدند و من دوباره خلاصه اي از آن ها را ارائه كردم كه چاپ و توزيع شد و به عنوان رفرنس در اختيار علاقه مندان قرار گرفت.
 
نويسنده كتاب «اصفهان در انقلاب» با بيان اين كه براي دانستن هويت يك ملت، ‌ابتدا بايد تاريخ آن ملت ‌را ديد، گفت: تاريخ، آزمايشگاه انسان است. به گفته برخي بزرگان، هر ملتي تاريخ خود را فراموش كند، محكوم به تكرار آن است. غربي ها تاريخ ما را تعريف مي كنند اما ما هنوز به جايي نرسيده ايم كه تاريخ انقلاب اسلامي را تفسير كنيم به گونه اي كه افرادي كه آن را مي شنوند يا مي خوانند رقبت كنند از ادامه آن آگاه شوند. البته كساني آمده اند و در اين زمينه دست به قلم شده اند اما متأسفانه جامع و كامل نبوده و چنين حسي ر در مخاطبان ايجاد نمي كنند.


نصر با بيان اين كه تاريخ بهترين ابزار سياست، جامعه‌شناسي و بهترين ابزار راهيابي به حقوق‌دان هاست و  مي تواند به همه قسمت ها خدمات دهد، اظهار كرد: در كتاب «اصفهان در انقلاب» تلاش شده كه بسيار كم از تحليل استفاده شود  چرا كه تاريخي كه با تحليل همراه باشد، يك بار مصرف مي شود.

 

وي با بيان اين كه اكنون در حال انجام پژوهشي هستم كه در آن نگاه جامعه شناسي به تاريخ انقلاب دارم، گفت: در اين نگاه سه مدل «نقطه به نقطه»، «كانگورو» و «قوس» وجود دارد؛ مدل نقطه به نقطه بيانگر اين است كه اصفهان انواع تفكرات را دربردارد و هر گروه با گروه مخالف خود رو به رو است.

 

نصر در توضيح مدل كانگورو و قوس گفت: اصفهان شهري است كه اگر بخواهد تكان بخورد، راه نمي‌رود بلكه مي‌پرد. در مدل قوس نيز بدترين شيوه ارتجاع و بهترين حالت تفكر در شهر اصفهان ديده مي‌شود.

 

در بخش ديگر اين نشست، حجت‌الاسلام والمسلمين عبدالمجيد معاديخواه با بيان اين كه هر قدمي براي نوشتن تاريخ برداشته شود، مغتنم است، گفت: متأسفانه وضعيت خوبي در حوزه تاريخ نداريم. حضور در تاريخ و سرد و گرم تاريخ را لمس كردن، در بينش تاريخ موثر است اما تخصصي بحث كردن درباره تاريخ مستلزم داشتن تخصص در اين زمينه است.

 
حجت‌الاسلام والمسلمين معاديخواه با بيان اين كه معتقدم نه در حوزه و نه در دانشگاه بحث تاريخ جدي گرفته نشده است، اظهار كرد:تاريخ انقلاب يك شانس بزرگ دارد و آن‌هم وجود گرايش‌هاي مختلف از متعصب‌ترين دشمنان تا سينه‌چاك‌ترين طرفداران انقلاب است. همچنين نقطه قوت انقلاب اسلامي اين است كه امكان يك‌قلم شدن نداشته چون مخالفان آن بيشتر از موافقان آن بوده است.

 

محمد حنيف در ادامه اين نشست، اظهار كرد: بعد از انقلاب اسلامي به تاريخ شفاهي و خاطره‌نگاري ـ به‌عنوان هسته اصلي تاريخ شفاهي ـ  به صورت ويژه توجه شده است به ويژه خاطره نگاري كه بخشي از ادبيات داستاني را كنار زده است.

 
اين نويسنده با بيان اين كه صبغه ادبي تاريخ شفاهي در حال كمرنگ شدن و نقش سياسي آن در حال پررنگ شدن است، اظهار كرد: تاريخ شفاهي و خاطره نگاري ماهيت بين رشته اي دارند. بنابراين هنرمندان، تاريخ نگارها و متخصصان علوم سياسي و حتي معماري مي توانند از آن بهره ببرند. همچنين تاريخ شفاهي و خاطره نگاري قابليت بسيار ويژه اي براي تحريف تاريخ دارن  كه اگر راستي‌آزمايي نشود مي‌توانند در تاريخ شفاهي آسيب‌هاي مهمي به شمار آيند.

 

حنيف بيان كرد: برخلاف تاريخ‌هاي سلسله‌اي كه بيشتر به طول تاريخ و مسائل عمومي و  سياسي مي‌پردازند، در تاريخ شفاهي، طول و عرض روزگار بررسي مي شود. در تاريخ شفاهي، بسياري از جزئياتي كه مردم عادي با آن در ارتباط بودند، بروز مي كنند.


اين نويسنده و پژوهشگر حوزه انقلاب اسلامي و دفاع مقدس، بيان كرد: در كتاب «اصفهان در انقلاب» غلو و تحريف وجود ندارد. البته هر گروهي از ديدگاه خود، به‌گونه‌اي مي‌توانست اين كتاب را بنويسد و برخي جنبه‌ها را پررنگ‌تر و برخي ديگر را كمرنگ‌تر نشان دهد. در كتاب، بسياري از واقعيت‌هاي گفتني، گفته شده و راستي‌آزمايي صورت گرفته و با اين طول و عرض، اثر قابل‌اعتنايي است.

 

حنيف در پايان اظهار كرد: با شناختي كه از موسسه چاپ و نشر عروج دارم، غلو و دروغ در اين كتاب وجود ندارد. بسياري از واقعيت هايي كه گفتني بود، در اين كتاب ارائه شده است. به همين دليل اين اثر، جزء آثار قابل اعتنايي است.

 

محمدمهدي بيگلري، ناشر اين اثر نيز با بيان اين كه تاليف و چاپ اين كتاب همان فراز و نشيب‌هاي يك انقلاب را سپري كرده است، گفت: براساس آن چه كه از عنوان اين كتاب برمي آيد، شايد چنين تصور شود كه اين اثر، تاريخ محلي است و اختصاص به يك شهر دارد اما بايد با صراحت گفت كه اين نوشتار گزارشي از رويدادهاي انقلاب است كه در يك جغرافياي خاص اتفاق افتاده بنابراين مخاطبان آن فقط اصفهاني‌ها نيستند.بلكه تمام مردم ايران، مخاطبان آن هستند.



وي تأكيد كرد: لازم است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ديگر نهادها مانند كتابخانه‌ها شرايطي را فراهم كنند تا اين اثر به راحتي در دسترس عموم جامعه قرار بگيرد.


در پايان اين نشست، نيكنام حسيني‌پور، مديرعامل موسسه خانه كتاب اظهار كرد: در ايران بسياري از خاطرات سران پهلوي منتشر مي شود كه از سوي برخي از نسل جوان نيز با استقبال مواجه مي  شوند حال پرسش من اين است كه چرا نسبت به كتاب هايي كه بعد از انقلاب در حوزه تاريخ انقلاب توسط موسسات رسمي نوشته شده اند، رغبت ديده نمي شود؟

وي بيان كرد: اصفهان در بحث انقلاب  يك چهارراهي بوده كه از اين منظر هم  ساير اقوامي كه در اصفهان نقش داشتند، جاي بررسي و بيان دارد.