اعتماد يك حافظ شناس است
07/07/1397 15:8

محمدحسين یزدانی راد با اشاره به اینکه اعتماد تنها یک دانشمند هسته‌ای نیست گفت: در انتهای کتاب برخی از اشعار او نیز آورده شده چون او یک ادیب هم هست و به نوعی حافظ شناس است.

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب،  كتاب «در پرتگاه حادثه: زندگي‌نامه اكبر اعتماد» بنيان‌گذار سازمان انرژي اتمي ايران به كوشش محمدحسين يزداني راد، چهارشنبه( چهارم مهرماه) با حضور اكبر اعتماد، غلامرضا عزيزي، شفيقه نيك‌نفس و حوريه سعيدي درباره كتاب «در پرتگاه حادثه: زندگي‌نامه اكبر اعتماد» در سراي اهل قلم معرفي  و بررسي شد.



يزداني راد در ابتداي اين نشست درباره روش‌هاي انجام مصاحبه‌هاي تاريخي توضيحاتي را ارائه كرد و گفت: تاريخ شفاهي به روش گردآوري اطلاعات از طريق مصاحبه گفته مي‌شود و اين چون درونش يك بحث در آن به عنوان گفتمان شكل مي‌گيرد كه برآيندش تاريخي است به آن تاريخ شفاهي نسبت مي‌دهيم.
 

وي ادامه داد: وقتي روند تاريخي بر بحث حاكم مي‌شود ماحصل آن به تاريخ شفاهي ختم مي‌شود. كتابي كه در مصاحبه با دكتر اعتماد انجام شده نيز تاريخ شفاهي است.
 


اين محقق با اشاره به روند آشنايي خود با اكبر اعتماد افزود: من در سال 90 توسط پرويز پيران با ايشان آشنا شدم و متوجه شدم كه اكبر اعتماد يكي از افرادي است كه در حوزه‌هاي مختلف كار كرده است. به همين دليل مطالعات مقدماتي درباره ايشان را آغاز كردم و به دو اثري هم كه درباره او نوشته شده بود مراجعه كردم البته اگر چه در اين مصاحبه‌ها بخشي از تاريخ شفاهي وجود داشت اما كار جدي در اين باره نشده بود در حالي كه ماحصل كتاب حاضر تلاش كرده تا يك اثر جامع در حوزه تاريخ شفاهي باشد.
 

يزداني راد با تاكيد بر اينكه اكبر اعتماد در طول زندگي خود فعاليت‌هاي بزرگي داشته، يادآور شد: در انجام مصاحبه تاريخ شفاهي با ايشان به مانند همه مصاحبه‌هاي تاريخ شفاهي از بيان زندگي نامه، تحصيلات و ... آغاز كرديم به ويژه درباره تحصيلات تلاش من اين است كه از اين روند تاريخ نظام آموزش و پرورش را استخراج كنم. همچنين مباحث ديگري مانند انواع بازي‌هاي محلي از ديگر مطالبي است كه در كتاب درباره آن سخن گفته مي‌شود.
 

وي ادامه داد: در ادامه مطالب به دلايل علاقه‌مندي اعتماد به فيزيك هسته اي و طي آن به روند برنامه‌ريزي نظام آموزشي در وزارت علوم پرداخته شده است و همچنين با توجه به اينكه ايشان نخستين رييس سازمان انرژي اتمي بوده كه برنامه داشته همراه با برنامه‌هايي كه ارائه كرده در كتاب مورد بررسي قرار گرفته است. همچنين ما قراردادها، چارت‌هاي سازماني و ... را در زمان تصدي گري ايشان بررسي كرديم.
 

يزداني راد با اشاره به اينكه اعتماد تنها يك دانشمند هسته‌اي نيست گفت: در انتهاي كتاب برخي از اشعار او نيز آورده شده چون او يك اديب هم هست و به نوعي حافظ شناس است.
 

نيك نفس در بخش ديگري از اين نشست نكاتي را درباره روش شناسي كار تاريخ شفاهي در اين كتاب ارائه كرد و گفت: در اين كتاب يك رابطه مناسب بين فرم و محتوا ديده مي‌شود و اين اثر سرشار از مطالب پرمحتوا، خواندني و جذاب است. از سوي ديگر پيچيدگي ندارد و با بيان ساده‌اي نوشته شده است در حالي كه مفاهيم تخصصي و حرفه‌اي در آن ديده مي‌شود اما زبان تا حدي ساده است كه هر فردي مي‌تواند آن را مطالعه كند.
 

وي با اشاره به روند شكل گيري سازمان انرژي اتمي در ايران افزود: از 68 سال پيش در كشور ما اين موضوع مطرح بوده و به طور جدي از سال 29 مساله انرژي هسته‌اي مطرح مي‌شود و در حالي كه آن زمان كشورهاي ديگر به صورت جدي به اين موضوع پرداختند. گويي هنوز ايران در اين باره گيج بوده چون متخصصان اين كار وجود نداشتند اما با آمدن اكبر اعتماد بحث تشكيل سازمان مطرح مي‌شود و ايشان با پشتكار، جديت و علاقه بسيار به تاسيس سازمان اقدام مي‌كند.

وي ادامه داد: از همين رو سازمان انرژي اتمي ايران در سال 53 تشكيل مي‌شود. همچنين روايت داستان زندگي اكبر اعتماد در كتاب تاثيرگذاري خود را دارد. البته دو كتاب ديگر درباره ايشان نوشته شده اما به اين ميزان تاريخ شفاهي را در بر نمي‌گيرد.

اين محقق با تاكيد بر اينكه با انجام مصاحبه‌هاي متعدد ذهن اعتماد براي ارائه اطلاعات آماده و شفاف شده عنوان كرد: همين موضوع نقطه قوت كتاب است و شايد بتواند براي يزداني راد كه اين كتاب را گردآوري كرده دو بازتاب داشته باشد. نخست اينكه خيلي از مطالب گفته شده تكراري نباشد و ديگر اينكه اين موضوع مي تواند بستري براي انجام كارهاي بهتر باشد.
 

وي ادامه داد: ما در كتاب چندين بار به اسم محمدرضا شاه مي‌خوريم اما در نمايه ها اسم او ديده نمي‌شود. از سوي ديگر در مصاحبه تاريخ شفاهي بسيار مهم است كه چه كسي اين كار را انجام مي‌دهد چون اگر حرفه‌اي باشد مي‌تواند فرد را به بيان ناگفته‌ها وادار كند و اين چيزي است كه در كتاب ديده مي‌شود.
 

وي با انتقاد از طرح سوالات رسمي و خشك در اين اثر اضافه كرد: ساختار سوال‌ها خشك و مكانيكي است و گاهي به گونه‌اي اين سوالات بيان مي‌شود گويي سوال امتحاني است! از سوي ديگر طي روند مصاحبه مشخص نيست كه گفت و گوها در چه روزهايي، چه فصل‌هايي و كجاها انجام شده است و بايد مصاحبه كننده اين نكات را خود تدوين مي‌كرد.
 

نيك نفس در پايان گفت: با مطالعه كتاب سوالات ديگري به ذهن متبادر مي شود از جمله اينكه آيا پژوهشگر براي انجام اين مصاحبه با مشكل روبه رو بوده است؟ آيا منابع مشابهي براي مصاحبه وجود دارد؟ مراحل تدوين چگونه بوده است؟ در چه مواردي مطالب حذف شده است؟ اصل مصاحبه كجا نگهداري مي‌شود؟

 

عزيزي نيز در ادامه اين نشست با بيان اينكه يكي از نقاط مثبت كتاب اين است كه اكبر اعتماد در آن ناگفته‌هاي خود را روايت كرده افزود: من اين كتاب را در سال 94 مطالعه كردم و صداقت ايشان در اين مصاحبه مثال زدني استپرداختن به مسايل بعد از انقلاب يكي ديگر از مطالب خوب كتاب است به هر حال انرژي اتمي همواره يكي از خطوط قرمزهاست و مي‌توان با اين مصاحبه‌ها تفاوت سياست‌ها را درباره اين موضوع استخراج كرد.
 

وي در ادامه با اشاره به اينكه مطالعه آثار اين چنيني شائبه سانسور را تداعي مي‌كند افزود: مشخص نبودن زمان و مكان در مصاحبه شائبه سانسور را بيشتر مي‌كند و از سوي ديگر مشخص نيست كه مطالب اين كتاب با حذفيات روبه رو بوده است يا خير؟
 
وي در پايان با انتقاد از عنوان كتاب يادآور شد: متاسفانه عنوان اثر كتاب ديگري را يادآور مي‌شود كه درباره شخصيت درستي هم نيست و شايد بتوان گفت در نام گذاري كتاب كم سليقگي شده است.

اكبر اعتماد نيز در بخش پاياني اين نشست با اشاره به اينكه برخي مطالب كتاب از سوي خود و گاهي از سوي مميزان سانسور شده است، گفت: من در روند مصاحبه بسياري از مطالب را خودم بيان نكردم چون متوجه خط قرمز بودن آن بودم و تشخيص دادم كه فعلا صلاح نيست اين مطالب بيان شود اما طبيعي است كه برخي از مطالب هم توسط ديگران سانسور شده باشد.
 

وي در فرازهاي پاياني اين نشست خاطراتي را از روند خروج خود از كشور و رياست در سازمان انرژي اتمي بيان كرد.