اين كتاب حاصل كشتي گرفتن هاي شبانه روزي با تاريخ است
11/10/1397 11:11

روزبه زرين كوب در نشست معرفی و بررسی كتاب «حضور ايران در جهان باستان»گفت: تأملاتی که در این کتاب گنجانده شده، حاصل کشتی گرفتن های شبانه روزی با تاریخ است و صرفا مطالعه تاریخ مد نظر نیست بلکه تامل و اندیشه نسبت به آن اهمیت دارد.

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، نشست معرفي و بررسي كتاب «حضور ايران در جهان باستان» دوشنبه (۱۰دي ماه) با حضور روزبه زرين كوب،  سيد اصغر محمودآبادي، سيروس نصرالله زاده،  عسكر بهرامي و آرزو رسولي  در سراي اهل قلم برگزار شد.

در ابتداي اين نشست زرين كوب با بيان اينكه نويسنده كتاب از نسل استادان همه چيزدان است، گفت: استاد محمودآبادي مثل ما نيست كه گوشه كوچكي از تاريخ را بيشتر خوانده باشد تا فايده اي به ديگران برساند. بلكه ايشان از نسلي است كه حوزه معلوماتشان  بسيار وسيع است و سال ها در اين حوزه فعاليت و مطالعه مي كنند.

وي ادامه داد: استاد محمودآبادي استاد تاريخ اسلام بوده و همچنان خواهد بود. وقتي به دانشگاه نگاه مي كنيم شخصيت هاي علمي مانند استاد محمودآبادي نمي بينيم يا ديگر مانند آنها ظهور نمي كنند. محمودآبادي ادامه نسل هايي همچون عباس اقبال آشتياني، نصرالله فلسفي، استاد زرين كوب و... است صرفا استاد تاريخ نيستند بلكه در حوزه هاي مختلف فعاليت مي كنند.

زرين كوب بيان كرد: قدم گذاشتن در اين حوزه توانايي علمي زيادي مي طلبد. نويسنده بعد از 35سال تدريس، تحقيق و نوشتن كتاب ها و مقالات زياد در حوزه هاي مختلف به اين نتيجه مي رسد كه محصول كارش را در قالب تاريخ ايران باستان ارائه كند. اين اتفاق در مورد بسياري از محققان ديگر نيز صدق مي كند و آنها با ورود به مسائل ايران اسلام نتوانستند از اين موضوع خارج شوند.

وي عنوان و موضوع كتاب را حاصل يك عمر انديشه و مطالعه نويسنده دانست و گفت: موضوع حضور ايران در جهان باستان به طور مشخص چيزي است كه غير از اهميتي كه دارد حاصل تامل است و به سادگي  حاصل نمي شود. تعقل در تاريخ نگاري اهميت زيادي دارد. يكي از آسيب ها و معظلات تاريخ نگاري ما اين است از سوي بخش غيرتاريخي مانند سياستمداران، خبرنگاران و ... به دوش كشيده مي شود. اين گروه ها متخصص تاريخ نيستند و تعقل تاريخي پشت تحقيق و پژوهش آنها ديده نمي شود. در صورتي كه اگر فكر و انديشه اي مشخص پشت تاليف كتاب قرار بگيرد داستان فرق خواهد كرد.

زرين كوب با بيان اينكه تاريخ ايران جزئي از تاريخ جهاني است، گفت: بسياري از كشورهاي بزرگ از اين ويژگي محروم هستند. نويسنده در اين كتاب سعي كرده اين نكته را به مخاطبان نشان دهند و بايد قدر آن را دانست.

وي در پايان گفت: تاملاتي كه در اين كتاب گنجانده شده، حاصل كشتي گرفتن هاي شبانه روزي با تاريخ است و صرفا مطالعه تاريخ مد نظر نيست بلكه تامل و انديشه نسبت به آن اهميت دارد. رسيدن به اين امر مهم درصورتي محقق شده كه نويسنده از زندگي روزمره خود و خانواده اش گذشته است . اين نشان مي دهد نويسنده براي مردم و  تاريخ ايران ارزش قائل است.

آرزو رسولي از ديگر سخنرانان اين نشست با بيان اينكه تاليف كتابي كه كل تاريخ باستان را دربربگيرد، انرژي و زمان زيادي را مي طلبد، گفت: تاليف اين نوع از كتاب ها در حوصله و صبر روزگار ما نيست اما نويسنده اين كتاب وقت و انرژي زيادي را صرف كرده است.

رسولي ادامه داد: يكي از مشكلات كتاب، منابع و مآخد آن است و ترتيب در آنها رعايت نشده است. بهتر بود قبل از چاپ، فهرست منابع و مآخذ تنظيم مي شد تا از تكرار آنها در كتاب جلوگيري مي شد اما ويژگي مثبت كتاب، روان و جذاب بودن آن است. جاي خالي اين كتاب در بين جامعه دانشگاهي و علمي كشور احساس مي شد. نويسنده همچنين اطلاعات و تحليل هاي خوبي به خواننده ارائه داده و خواننده را وارد عمل كرده است. پيشنهاد مي كنم نويسنده در ويرايش هاي بعدي، اعلام را  يك دست ارائه كند و پانوشت ها در پايين صفحه بگنجاند.

  بهرامي از ديگر سخنرانان اين نشست، با بيان اينكه متاسفانه وضعيت كتاب خوب نيست، گفت: وضعيت كتاب تابعي از شرايط اقتصادي كشور است و قيمت كاغذ، تورم و مسائل ديگر دست به دست هم داده اند و هر روز انگيزه ها را براي رفتن به سمت كتاب كم مي كند. در اين شرايط عده اي به دنبال پخته خواري هستند و مي خواهند كتاب ها را در سريع ترين زمان ممكن چاپ و از مزاياي آن بهره مند شوند. اين كار به فضاي علمي كشور ضربه مي زند. در كنار آن، مولفاني داريم كه سال ها بدون هيچ منفعت مالي كار مي كنند. به طوري كه اگر ناشران روي موضوعي ديگر سرمايه گذاري كنند با سودهاي كلاني روبه رو مي شوند.

عضو هيئت علمي بنياد دايره المعارف اسلامي گفت: توليد كتاب زمان بر و نيازمند صرف انرژي بسيار است. كتابي با اين حجم از اطلاعات نتيجه سال ها مطالعه و تحقيق است و اين امر انتظارات ما را از كتاب بالا مي برد. اين كتاب گستره وسيعي از اطلاعات را در برگرفته است.

نصرالله زاده از ديگر سخنرانان اين نشست با بيان اينكه با ديدن اين كتاب متوجه مي شويم نويسنده حاصل تجربه سي ساله خود را گردآوري كرده است، گفت: نويسنده اين كتاب معلم است و اين امر باعث مي شود نويسنده از قيد و بندهاي پژوهشي رها شود. نثر كتاب، خوانا و جذاب نوشته شده است. خواندن اين كتاب براي علاقمندان ايران باستان جذاب خواهد بود و حتي ممكن است اين كتاب تعداد علاقمندان به تاريخ ايران باستان را زياد كند.

وي ادامه داد: يكي از سختي هاي كار نويسنده در اين كتاب، انتخاب دوره تاريخ طولاني است كه بسيار هولناك است اما نويسنده آن را با موفقيت به پايان مي رساند. نويسنده كتاب را با دوره ايلام آغاز مي كند كه از مزيت هاي كتاب به حساب مي آيد چرا كه اين موضوع در بحث هاي تاريخ نگاري ما مغفول مانده است. در مورد ايلام كارهاي خوبي ترجمه شده و در بازار موجود است. به ديدگاه من، تقسيم بندي كه از ايلام در كتاب ارائه شده ابهام دارد و بايد در چاپ هاي بعدي بازنگري شود. همچنين، فصل دهم كتاب جزو فصل هاي خوب كتاب است. نويسنده در اين كتاب نشان داده به مزدك علاقمند است  چرا كه فصل مربوط به آن را به صورت مفصل شرح داده است.

 

تاريخ را با دلم نوشتم

در ادامه، محمودآبادي با بيان اينكه در جامعه ما نگاه بازاري به كتاب وجود دارد، گفت: من تاكنون چنين نگاهي به كتاب نداشتم بلكه هدف اصلي من از نگارش كتاب پاسخ به حس كنجكاوي بود كه از كجا آمده ايم و گذشتگان ما به چه صورت بوده اند.

وي با بيان اينكه تاريخ ايران قديم براي ما  تاريخ جديدي است، گفت: زمان زيادي از آشنايي ما با تاريخ ايران قديم نگذشته است. در اين كتاب سعي كردم پا را از قرن بيستم فراتر نگذارم چرا كه خودم فرزند قرن بيستم هستم بنابراين مي توانستم منابع زيادي را از قرن بيست و يكم در كتاب بياورم اما  ترجيح دادم  در سنت خودم باقي بمانم. من همان سنت‌گراي قرن بيستم هستم. بنابراين قرن بيست و يكم را به جوانان مي سپارم.

اين محقق بيان كرد: من تاريخ را با دلم نوشتم براي همين وقتي انسان چيزي را با دلش مي نويسد براي عده اي دلنشين مي شود و خواندن كتاب براي آنها جذاب و روان مي شود. جنس تاريخ ما فرهنگي است و ما يك نگاه عميق فرهنگي به جهان خودمان و جهان ديگران داريم.

محمودآبادي اظهار كرد: اين كتاب با نگاه و تجربياتي كه به مسائل مختلف تاريخي داشتم، نوشتم. من به تاريخ عشق ورزيدم و با آن كشتي نگرفتم چرا كه عشق ورزيدن زيباتر است. تاريخ ايراني زيبايي هاي خاص خودش را دارد و هر مورخي اگر مورخ باشد حق دارد تاريخ خود را بنويسد. اين نوع نگاه به تاريخ حق است بنابراين من تجربه تاريخي خودم را نوشتم.

اين پژوهشگر ادامه داد: با وجود مشكلاتي كه در چاپ اين كتاب وجود داشت بعد از 14 سال منتشر شد و اين كتاب را به گورستان كتاب هاي خود سپرده بودم اما با گذشت زمان منتشر و در اختيار علاقمندان قرار گرفت.

وي در پاسخ به انتقاداتي كه به كتاب وارد شد، گفت:  قبول دارم ترتيب منابع و مآخد كتاب رعايت نشده اما اين موضوع را بعد از چاپ كتاب متوجه شدم. به موضوع ايلام علاقه دارم و معتقدم بزرگترين هنر ايران را در حوزه هاي مختلف معماري در دوره ايلامي ها بوده و حق بزرگي بر  تمدن شرق دارند. شيوه ارجاع دهي در اين كتاب براساس الگوي دانشگاهي بود چرا كه خودم معتقدم پانويس ها براي دسترسي مخاطب بهتر است در پايين هر صفحه آورده شود.

وي در پايان گفت: مردم ما كتاب هاي تاريخي را كمتر مي خوانند اما به رمان  علاقه زيادي دارند. تاريخ  به ويژه تاريخ قبل از اسلام در كشور ما جايگاه خود را پيدا نكرده است.

 

بابك سلامتي، مديرمسوول و سردبير هفته‌نامه‌ي امرداد نيز در اين نشست با بيان اينكه توسعه كشور به دانش هايي همچون مديريت اقتصاد و... نيازمند است، گفت:در صورت پيشرفت ماندگار نيازمند اين هستيم كه  مردم تاريخ و اسطوره ها را بشناسند و بتوانند تا حدي آنها را تحليل و نقد كنند تا مجبور نشوند اتفاقات  گذشته را تكرار كنند.

وي با بيان اينكه  آگاهي تاريخي ما در ايران زياد نيست، گفت: اين سطح از آگاهي به علت نبود كتاب هاي تاريخي خوب، روان و جذاب است، كتاب هايي كه خواننده از خواندن آنها لذت ببرد كم است و اكثر كتاب ها سخت خوانده مي شوند و مخاطب بايد چندين بار آنها را بخواند تا متوجه منظور نويسنده شود. اميدوارم با كتاب هايي مواجه شويم كه مردم ما را بيش از پيش با تاريخ ايران آشنا كند.