هر تغييري در بقاع متبركه با اين كتاب قابل پيگيري خواهد بود
11/11/1397 11:2

طاوسی در نشست معرفی و بررسی مجموعه کتاب‌های "هزار مزار ایران" گفت: در این کتاب معماری هر اثر ثبت شده که بسیار با ارزش است چرا که هر تغییری در این بناها قابل پیگیری خواهد بود.

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، نشست بررسي مجموعه كتاب‌هاي «هزار مزار ايران» چهارشنبه ۱۰ بهمن‌ماه با حضور محمدمهدي فقيه بحرالعلوم، مؤلف كتاب، سعيد طاووسي مسرور و بشير سليمي، پژوهشگران تاريخ اسلام  در سراي اهل قلم برگزار شد. 

در ابتداي اين نشست، بحرالعلوم گفت: ما با هزينه شخصي خودمان به دنبال تاليف كتاب معارف بقاع متبركه بوديم و در اين راه بيش از 100 ميليون هزينه كرديم. 60 درصد اين كار انجام شده بود  كه رئيس سازمان اوقاف ما را دعوت كردند و قراردادي بستيم. اين مجموعه در حال اتمام بود كه ميراث فرهنگي ما را دعوت كردند تا مزارات ثبت شده را از اين مجموعه جدا كنيم و روش جديدي براي تاليف اين كتاب در پيش بگيريم. 

وي ادامه داد: براي اولين بار يك محقق در كل كشور رفته و 10 هزار زيارتگاه را ديده و به دنبال آن ۱۰هزار موقعيت جغرافيايي، روستا، كاروان سرا و خانه هاي تاريخي را ديده است. در ابتدا  اين زيارتگاه ها را دسته بندي و بخش هاي شيعيان، خوارج، مسلمانان و زيديان را مشخص كرديم اما براي خوانندگان كتاب به مذاهب اشاره اي نكرديم. 
با همكاري اوقاف و ميزباني ميراث فرهنگي و گردشگري تصاوير فاخري تدوين و و متن آنها را آماده كرديم و براي هر استان به ميزان بقاي متبركه ثبت شده اثر تاليف كرديم. عكس هاي  بعضي از اين بقاي متبركه قبل و بعد از تخريب نيز در اين كتاب آمده است. 
وي با بيان اينكه هدف ما از اين كتاب معرفي بقاع متبركه بود، گفت: محقق همه بقاع را از نزديك مي بيند. در تدوين اين كتاب تلاش بر صداقت و دقت در موقعيت جغرافياي  بناي متبركه بود. بنابراين اين بنا در چند خط تعريف شده است و موقعيت جغرافياي آن شرح داده شده است. مثلا استان البرز قبلا جزو استان تهران بود اما بعد به عنوان يك استان مستقل شناخته شد. همچنين، آخرين توصيفاتي كه در مورد بقعه وجود داشته در كتاب آورديم. 

وي ادامه داد: در تاليف اين اثر صداقت در رد يا اثبات نيز براي ما مهم بود. در اين راه شهرت محلي را بنا قرار داديم  و گاهي اين شهرت را رد و به صراحت گفتيم كه اين موضوع ادعايي بيش نيست. براي مكان هايي كه نتوانستيم نسبي پيدا كنيم  به آن اشاره اي نكرديم تا زماني كه براي آن سند پيدا كنيم و در چاپ هاي بعد به آن اشاره خواهيم كرد. 

اين محقق با بيان اينكه اين كتاب ممكن است به دست مخاطبان و علاقمندان نرسيده باشد اما كاركرد اين كتاب زياد است، گفت:  بايد تبليغات زيادي در مورد آن انجام شود. هرج و مرجي كه در نام گذاري اين بقاع متبركه وجود دارد باعث سردگمي و مزهكه مردم و مخاطبان عام و خاص شده است كه اگر براي آن فكري نشود خسارات جبران ناپذيري به دنبال خواهد داشت. تعدادي از اين نام گذاري ها عوام فريب است. در صورتي اين نام گذاري ها براي بقاع متبركه  يك انگيزه پشت خود دارند. بعضي از اين نام ها اشاره به محل سكونت، موقعيت جغرافيايي، شهرت، تاريخ تعمير و ساخت، شهرت با نام خادم، نام گذاري براي رسيدن سريع به بقعه، اشاره به لقب امام زاده، اشاره به كرامات و اشاره به اشخاص محلي دارند. 

وي گفت: براي امام زادگان زن 865 بقعه ثبت كرده ايم كه 1150 شخصيت در آن مدفون هستند شخصيت هايي كه بقعه مستقل دارند و شخصيت هايي كه بقعه تركيبي دارند. 
اين محقق گفت: علماي انساب پنج روش در تعيين آرامگاه ها دارند. صحت نام نسب، تصريح مورخين و علماي انساب به تاريخ وفات و هجرت، جغرافياي هجرت، سفرنامه ها و كتيبه هاي تاريخي از جمله اين پنج روش هستند. 

در ادامه اين نشست، طاووسي اين كتاب را خدمتي در عرصه پاسخ به شبهات دانست و به محسان كتاب اشاره كرد و گفت: اگر شخص مدفون در بقعه شهرت غلط داشته در اين كتاب سعي شده شخصيت اصلي پيدا شود.  اين مسير بسيار طاقت فرسا و طبعات زيادي دارد. اين كتاب در نسب شخص مدفون و تعيين هويت آن مرجعيت دارد و براي مخاطبان عام و خاص قابل استفاده است. 
وي با اشاره به ديگر محسن كتاب گفت: مولف به طور متوسط در هر جلد به بيش از 124 منبع  مراجعه كرده است؛ در مازندران  بيشترين و در سيستان و بلوچستان كمترين  منبع مورد استفاده قرار گرفته است. اين اتفاق نشان مي دهد براي تاليف اين كتاب از نظر پژوهشي تلاش زيادي صورت گرفته است و از نظر منابع كتابخانه اي كار غني به حساب مي آيد. 
طاووسي ادامه داد: در اين كتاب به لحاظ تنوع آثار نسب نگاري قديمي ترين تا جديدترين نسب ها ديده شده است. آثار تاريخي، كتب رجال، مزارات، آثار و تحقيقات جديد در حوزه معماري و تاريخي در اين كتاب ديده شده است. از ديگر محاسن كتاب، مصور و رنگي بودن آن است. همچنين عكس هاي كتاب از زواياي مختلف گرفته شده كه ارزش سندي دارد.
اين محقق بيان كرد: در اين كتاب معماري هر اثر ثبت شده كه بسيار با ارزش است چرا كه هر تغييري در اين بناها قابل پيگيري خواهد بود. شيوه ارائه كتاب به تفكيك هر استان آمده است كه شيوه خوبي است اما كاش صحافي بهتري براي كتاب انجام مي شد. پاورقي و منبع هر مطلب مشخص نيست هرچند جاي اين موارد در اين كتاب نيست چرا كه اين كتاب حالت راهنماي گردشگري دارد. برخي از مقبره ها در كتاب تصوير ندارند بهتر است تصاوير آنها آورده شود. براي كارهايي بعدي پيشنهاد مي كنم شخصيت مدفون در مزار در اولويت اول و معماري و هويت بنا در اولويت دوم قرار بگيرد همچنين فرهنگ عامه حول آن مزار هم مورد توجه قرار بگيرد. بعضي بناها در كتاب آمده كه خارج از موضوع است مثلا برج هايي در مازندران آمده كه وجه مقبره بودن ندارند.
سليمي از ديگر سخنرانان اين نشست گفت: فضايي فرهنگي زيارتي نياز به بازنگري جدي دارد و منحصر در امام زادگان ايران نيست. امام زادگان در اين كتاب به عنوان پازل از يك پازل كلي است. اين كتاب مشخص است ۲۱جلد آن تاكنون چاپ شده و ۱۰ جلد آن هم نوشته شده اما هنوز چاپ نشده و مهمترين آن براي استان تهران است. اميدوارم ميراث فرهنگي و گردشگري همت كند و بقيه كارها را به اتمام برساند. 
وي ادامه داد: براي اين كتاب ها بايد كار نرم افزاري انجام شود تا در اختيار علاقمندان و در سبد علمي محققان قرار بگيرد. نگارش اين كتاب شجاعت مي خواهد و مولف به طور حتم مصائبي را هم تحمل كرده اند چرا كه باورهايي كه  در ذهن مردم بود را از نظر علمي زير سوال بردند. با در نظر گرفتن فضاي علمي اين اثر و آثار ديگري كه از مولف چاپ شده است مي توان فهميد كه سياست رد آثار  و شخصيت هاي مدفون در بقعه هدف نيست بلكه سياست ديگري همچون معرفي جايگزيني براي آنها انجام شده است. اين امر از نقاط قوت كتاب است. وقتي ۲۱ جلد كتاب را باز مي كنيم با توضيحات مفصل معماري بنا رو به رو مي شويم كه حتما مهم بوده و بايد منتشر مي شدند.