چهل سال نشر كتاب در ايران منتشر شد
18/11/1397 9:28

کتاب «چهل سال نشر کتاب در ایران» به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تالیف و تنظیم مجتبی تبریز نیا و عیسی عباسی از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شد.


به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، كتاب «چهل سال نشر كتاب در ايران» با هدف ارائه نگاه توصيفي، تطبيقي و تحليلي به چهار دهه توليد و نشر كتاب در كشور از سوي موسسه خانه كتاب راهي بازار نشر شد. 
«چهل سال نشر كتاب در ايران» از «درآمد» و دو «بخش» تشكيل شده است. بخش مقدماتي با عنوان«درآمد» نگاهي است به آمار كتاب قبل از  انقلاب اسلامي در دوره اول پهلوي دوم(از سال 1320 تا 1356) كه به صورت سالانه و در قالب نمودار ارائه شده است و بخش اول با عنوان «كتاب» در سه فصل به آمار كتاب در چهل سال پس از انقلاب اسلامي(1396-1357)، بررسي آماري كتاب هاي برتر در سال هاي پس از انقلاب اسلامي(1383-1395) و آمار پديدآورندگان در چهل سال پس از انقلاب اسلامي(1396-1357)مي پردازد و در بخش دوم با عنوان«ناشران»به آمار و اطلاعات مربوط به ناشران حقوقي، ناشران حقوقي عضو شابك، ناشران حقيقي و كاغذ  مي پردازد. 
نيكنام حسيني پور در مقدمه اين كتاب نوشته است: «برايند كلي مرور 69 نموداري كه در اين كتاب عرضه شده، به ويژه از نظر تعداد عناوين و تعداد ناشران، رشد، تكامل و فزوني را نشان مي دهد. اكثر نمودارها نشان مي دهند در دهه نخست كه دوران تثبيت نظام جمهوري اسلامي و سپس جنگ تحميلي را پشت سر نهاديم، طبيعتا صنعت نشر هنوز جان نگرفته بود لذا در كمترين حد توليد و تحرك قرار داشت. اما در دهه دوم، با پايان جنگ و آغاز به كار دولت سازندگي (دولت هاي پنجم و ششم)، نظام هاي مديريتي و اقتصادي صنعت نشر نيز قوام يافت و آرام آرام رو به بالندگي نهاد. دهه سوم، همزمان با دولت اصلاحات (دولت هاي هفتم و هشتم)، دوران جهش و شكوفايي صنعت نشر بود. در اين دهه، تعداد عناوين به سرعت افزايش يافت و بيشترين مجموع شمارگان در يك سال (1385) در اين دهه اتفاق افتاد. نمودارها نشان مي دهند از اواخر دهه سوم تا نيمه دهه چهارم، يعني در دوران دولت هاي نهم و دهم، از شتاب پيشين كاسته شده است. تحميل هاي ظالمانه تحريم هاي بين المللي از عوامل اصلي اين ركود نسبي بود. اما در نيمه دهه چهارم، در پي برجام در دولت  يازدهم، صنعت نشر بار ديگر جان گرفت و دوران ركود پيشين را نيز جبران كرد به نحوي كه در پايان دهه چهارم(1396) تعداد عناوين كتاب ها به ركور 91 هزار و 114 عنوان رسيد.»
مجتبي تبريز نيا مولف كتاب در ديباچه اين اثر آورده است: «كتاب متشكل از 69 نمودار  است كه در آنها اطلاعات، اعداد و ارقام مربوط به تعداد كتاب ها، ناشران و پديدآورندگان كتاب در طول چهل سال پس از انقلاب اسلامي بر اساس جامع ترين و فراگيرترين آمار و اطلاعات قابل استخراج از بانك اطلاعات موسسه خانه كتاب نمودارهاي دوازده گانه موضوعي، نمودار نسبت جمعيت به توليد كتاب، آمار پروانه هاي نشر صادر شده بعد از انقلاب، قيمت كاغذ، تعداد پديدآورندگان، برش هاي دهه اي و تقسيم بندي هاي دوره اي دولت ها آمده است. 
آمارهاي اين كتاب وضعيت نشر كتاب را در طول چهل سال پس از انقلاب اسلامي در زمينه هاي مختلف اعم از موضوعي، جغرافيايي و حوزه هاي مختلف نشر به ويژه پديدآورندگان و ناشران نشان مي دهد. اين آمارها به مثابه داده هاي پايه و مواد خامي هستند كه اينك در اختيار صاحب نظران، دانشگاهيان، پژوهشگران، كارشناسان، دست اندركاران  و مديران صنعت نشر، مديران ارشد فرهنگي و اصحاب رسانه قرار گرفته اند تا هر كدام به فراخور حوزه تخصصي خود به تجزيه تحليل آن بپردازند.»
مهمترين ويژگي اين كتاب نگاه چهل ساله به موضوع است. اين ويژگي هم در شيوه تنظيم كتاب هم در نحوه ترسيم نمودارها وهم در مقايسه چهار دهه اي روندها نشان داده شد كه حاصل آن، يافته هاي جديد در برخي حوزه ها است. براي نخستين بار روند چهل ساله وضعيت نشر كتاب در موضوعات ده گانه رده ديويي به انضمام دو حوزه «كودك و نوجوان» و «كمك آموزشي» در مجموع دوازده حوزه موضوعي هر كدام در يك نمودار مستقل بررسي شده اند كه آگاهي هاي بسيار مهمي از جمله فزوني قابل ملاحظه حوزه كمك آموزشي، رشد قابل توجه كتاب هاي فلسفه، روان شناسي، علوم اجتماعي و ادبيات و كاهش نسبي كتاب هاي ديني در سال هاي اخير به دست مي دهند. 
همچنين، نمودار مقايسه اي جمعيت نسبت به تعداد عناوين و شمارگان كتاب، براي نخستين بار در اين نسخه ارائه شده است. اين نمودار نشان مي دهد بر خلاف تصور رايج، در طول چهار دهه بعد از انقلاب، سرانه توليد كتاب نسبت به جمعيت رشد مطلوبي داشته است. 
در اين كتاب براي نخستين بار آمار تعداد پروانه نشرهاي صادر شده پس از انقلاب بر اساس استعلام از «اداره كل دفتر توسعه كتاب و كتابخواني» به صورت سالانه ارائه شده كه بررسي و مقايسه آن ابهامات رايج در مورد تعداد ناشر

ان كشور را تا حدود زيادي بر طرف كرده است.
كتاب «چهل سال نشر كتاب در ايران» با شمارگان 500نسخه  به بهاي 120هزار تومان از سوي موسسه خانه كتاب منتشر شد.