یک میلیارد و 100 میلیون نفر در دنیا مصرف کننده دخانیات هستند
27/03/1398 10:28

اباذر اشتری در نشست«دخانیات، ناهنجاری اجتماعی فرهنگی» گفت: بر اساس آمارها، در سال 2017، حدود یک میلیارد و 100 میلیون نفر در دنیا مصرف کننده دخانیات هستند که حدود10 میلیون نفر در سال 2017 در اثر مصرف دخانیات جان خود را برای مصرف مستقیم و غیر مستقیم از دست دادند.

به گزارش روابط عمومی موسسه خانه کتاب؛ نشست«دخانیات، ناهنجاری اجتماعی فرهنگی» به مناسبت روز جهانی بدون دخانیات، یک شنبه (۲۶ خرداد ماه) با حضور  اباذر اشتری؛ مشاور علمی پژوهشی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، مهرداد عربستانی؛ انسان شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و سید کاظم ملکوتی؛ روانپزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در سرای اهل قلم برگزار شد.

در ابتدای این نشست، اشتری با طرح این سوال که آیا مساله دخانیات یک مساله اجتماعی است یا خیر، گفت: بر اساس آمار WHO در سال 2017، حدود یک میلیارد و 100 میلیون نفر در دنیا مصرف کننده دخانیات هستند که حدود10 میلیون نفر در سال 2017 در اثر مصرف دخانیات جان خود را برای مصرف مستقیم و غیر مستقیم از دست دادند.

اشتری به تقسیم بندی انواع دود اشاره کرد و گفت: دسته اول توسط مصرف کننده صورت می گیرد و دسته دوم دودی است که ما و دیگران در معرض آن قرار می گیریم و دسته سوم آنچه از ضایعات دودی بر روی اشیاء می نشیند. خانم ها و کودکان در دسته دوم انواع دود قرار می گیرند. حدود ۱۵ درصد مرگ و میر ناشی از دخانیات در افرادی اتفاق می‌افتد که مصرف کننده دخانیات نیستند. واقعیت این است که هیچ نوع بیماری و عاملی به طور خاص نمی‌تواند به این میزان عامل مرگ و میر باشد. این آمار ها نشان می دهد موضوع دخانیات یک مساله اجتماعی است.  

مشاور علمی پژوهشی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ادامه داد: روزانه بین 25 تا 30 میلیون دلار در دنیا برای تبلیغ دخانیات هزینه می شود که این آمار معادل 3 سال فروش نفت در ایران در شرایط غیر تحریمی است. متاسفانه هنوز دولت برای حمایت از عدم مصرف دخانیات پای کار نیامده است ما از ابتدای انقلاب تحریم بودیم اما همه چیز به جز دخانیات ما تحریم شده است و صنعت دخانیات ما از ابتدای سال 1390 رشد صد در صدی داشته است.

اشتری بیان کرد: به اموری مساله اجتماعی می گوییم که اساسا سه ویژگی کلی داشته باشد؛ از حالت فردی خارج شود، بعد تاریخی داشته باشد و عوامل متعدد غیرخطی در ایجاد آن دخیل باشند. مطالعات مختلف نشان می دهد دخانیات دروازه ورود به انواع بزه و آسیب اجتماعی است.  در بهترین حالت، دارو درمانی بین 7 تا 11 درصد می تواند در ترک مصرف دخانیات موثر باشد اما اگر در کنار آن، مشاوره و روان شناسی قرار بگیرد این تاثیر را تا 30درصد افزایش می دهد.

در ادامه این نشست، عربستانی با بیان اینکه سیگار کشیدن یک امر لذت آور است، گفت: کیف آورهای مختلفی در فرهنگ های مختلف وجود دارد و این امر جهان شمول است. اگر کسی برای اولین بار بخواهد سیگار بکشد، ممکن است از دود آن اذیت شود، اما یاد می‌گیرد چطور از آن استفاده کند و بعد از آن لذت می‌برد.  

وی ادامه داد: طبق دیدگاه فروید  اصولا برنامه ای که تمدن برای انسان طراحی کرده سعات انسان در نظر گرفته نشده است» به عبارتی ما در فرآیند اجتماعی و فرهنگی شدن یاد می گیریم از تمایلات ذاتی بشر  چشم پوشی کنیم و مجاز نیستیم به دنبال انواع مختلف لذت برویم.

این انسان شناس ادامه داد: در فرآیند اجتماعی و فرهنگی شدن با اموری همچون نظم، امنیت و زیبایی می خواهند کمبود لذت را جبران کنند اما طبق دیدگاه فروید نمی توانند به این هدف برسند. اگر بپذیریم انسان کیف و لذت می خواهد  و سیگار لذت می دهد بنابراین چیزی که به انسان لذت می دهد به دنبال دلیل دیگری برای چرایی استفاده از آن نباید باشیم. با این نگاه، چهارچوب ما برای برنامه ریزی اجتماعی تغییر می کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران بیان کرد: عده ای می گویند سیگار آسیب زا است و این نظر درست است اما کسانی که کار یدی می کنند و در شرایط بد بدنی کار می کنند و در سنین پایین از کار افتاده می شوند آیا این امر آسیب زا نیست؟ مواد آسیب زای زیادی در جامعه وجود دارد و ما باید آنها را به عنوان یک امر  چند عاملی ببینیم و بررسی کنیم.

عربستانی با بیان اینکه منابع لذت در جامعه ما اندک است، گفت: طبق دیدگاه فروید وقتی نتوانیم به لذت برسیم دچار مشکلات دیگری می شویم. اعتقاد ندارم که باید مصرف سیگار تشویق شود، اما می‌توان درباره برخی چیزها سکوت کرد. اگر هر چیزی که آسیب زا است حذف شود، باید لذت جایگزین آن شود.

این انسان شناس افزود: سیگار یکی از چیزهایی است که بار سمبلیک و نمادین هم دارد. تعداد زیادی از افراد ممکن است اولین دلیل آنها برای مصرف سیگار، افسردگی یا اضطراب آنها نباشد بلکه  ممکن است برای حضور در میان دوستان این کار را انجام داده باشند. حتی ممکن است نوجوانان به خاطر اعلام استقلال یا بلوغ از سیگار استفاده کنند.

عربستانی با اشاره به دلیل مصرف سیگار توسط زنان گفت: امروزه حضور زنان در بسیاری از عرصه‌های اجتماعی بیشتر از گذشته شده و در نتیجه این نمادگرایی مصرف سیگار توسط زنان هم استفاده می‌شود. از طرفی مصرف سیگار یا قلیان در زنان از گذشته هم وجود داشته، اما تفاوت آن نسبت به گذشته چیزی است که پیش چشم آمده است.

سید کاظم ملکوتی از دیگر سخنرانان این نشست در سخنانی گفت: در مغز ما حلقه نورونی وجود دارد که اگر تحریک شود لذت به همراه دارد اما در بیماری هایی مانند افسردگی این مدار تحریک نمی شود در نتیجه این افراد از زندگی خود لذت نمی برند. انسان همیشه در تعارض بین منطق و لذت قرار دارد و فردی که اضطراب و استرس دارد همواره از سیگار کشیدن لذت می برد. همچنین سیگار برای تمرکز، موقتا اثرات مثبتی دارد.

ملکوتی ادامه داد: آسیب های اجتماعی و فرهنگی سیال هستند و به هم تبدیل می شوند و اگر در یک آسیب را ببندیم در آسیب دیگری باز می شود. مصرف سیگار شانس خودکشی را 2 برابر زیادتر می‌کند. اما الکل 3 برابر شانس خودکشی را زیاد می کند. کسانی که اعتیاد به سیگار دارند شانس آسیب های اجتماعی مانند طلاق، خودکشی، خشونت، آسیب به خود و.. بیشتر است.