کتاب «منشور حقوق شهروندی برمبنای کرامت انسانی» بررسی شد | خانه کتاب و ادبیات ایران

- 1397/10/04 | بازدید 20

درسرای اهل قلم

کتاب «منشور حقوق شهروندی برمبنای کرامت انسانی» بررسی شد

کتاب «منشور حقوق شهروندی برمبنای کرامت انسانی» در سرای اهل قلم معرفی و بررسی شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه خانه کتاب، نشست معرفی و بررسی کتاب «منشور حقوق شهروندی برمبنای کرامت انسانی» دوشنبه (سوم دی ماه) با حضور فاطمه پیرامن، علی تقی خانی، سهراب مظفری نیا، مونس کشاورز و جواد نوروزی در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد.

فاطمه پیرامن در ابتدای این نشست، گفت: این کتاب زمانی مورد نگارش قرار گرفت که پیش‌نویس منشور در معرض دید افکار عمومی قرار گرفت. بنابراین با معیار قراردادن کرامت انسانی، منشور حقوق شهروندی را مورد بررسی قرار دادم. درحال حاضر منشور مورد بازبینی قرار گرفته و اصلاحاتی روی آن انجام شده است بنابراین ممکن است عده ای تصور کنند این کتاب کاربردی نیست اما می توان گفت کاربردی بودن این تحقیق از بین نمی رود چرا که با تحلیل هایی که در کتاب صورت گرفته می توان منشورها را بررسی کرد.

وی بیان کرد: چیزی که مبنا قرار می گیرد کرامت ذاتی انسان است و این نوع کرامت مبنای قوانین حقوقی قرار می گیرد. حقوق شهروندی مجموعه ای از امتیازات و حقوق شهروندی است و هر شخصی که در محدوده مرزهای شهروندی و ساکن ایران است را شامل می شود. در فصل دوم کتاب وارد مباحث ماهیت مانند آزادی، برابری و... در مقولات مختلف شدم و در فصل سوم این کتاب به تحلیل مصدایق پرداختم.

پیرامن ادامه داد: بازبینی شدن منشور، کاربردی بودن این تحقیق را زیر سوال نمی برد اما اساسی ترین ایرادی که می توان به این منشور گرفت این است که تعریفی از شهروند ارائه نداده است. ممکن است وقتی واژه شهروند تعریف نشده، مطلق شهروندان و ساکنان را شامل شود اما نمی توان این تفسیر را از آن ارائه کرد. این عدم تعریف، به اعمال تبعیض علیه شهروندان منجر می شود. بنابراین واژه پرکاربرد شهروند باید مورد تعریف قرار بگیرد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه بیان کرد: جایگاه نامشخص منشور از دیگر موضوعاتی است که می توان راجع به آن بحث کرد. حقوق شهروندی به قدری دارای اهمیت است که باید در جزء به جزء جامعه سیاسی وارد شود و در قالب قانون خاص به رسمیت شناخته شود تا الزام آوری آن برای ارگان های دولتی و حتی خود شهروندان ایجاد شود.

در ادامه این نشست، مظفری نیا گفت: باید به خودمان ببالیم که در مورد حقوق شهروندی بحث می کنیم و اگر همین اندک مباحث و مطالعات نباشد موضوعی که خاص جامعه است عقب می ماند. با نگاهی به تاریخ حقوق شهروندی می بینیم که در سال 66 یا 67 موضوعی از سوی امام (ره)مطرح شد که بیشتر خطاب به دادگستری بود اما در سال 1383 به قانون تبدیل شد اما در بحث اجرایی مشکلاتی داشت. عده ای از پژوهشگران با دغدغه هایی که داشتند تلاش کردند واژه حقوق شهروندی را در جامعه باب کنند. بنابراین لازم است در این حوزه کار کنیم تا شاید نسل های بعدی و افکار جامعه با حقوق شهروندی آشنا شوند.

وی با بیان اینکه با دیدن انتشار این کتاب امیدواری در من زیاد شد، گفت: این کتاب از سوره اسراء در بحث کرامت انسانی استفاده کرده است. در آموزه های دینی ما آمده است که ما به انسان ها کرامت دادیم تا با استفاده از آن در دشت ها و دریاها سیر و سفر کنند و به وسیله آن نسبت به همه موجودات برتری دادیم.

مظفری نیا بیان کرد: این کتاب مبنای علمی دارد و در مباحث دانشگاهی و علمی کاربرد زیادی خواهد داشت و برای آنها قابل استفاده خواهد بود.

در ادامه این نشست، تقی خانی گفت: اینکه شخصی بخواهد اثر پژوهشی از خود در جامعه به جا بگذارد نیازمند قدرت علمی و شهامت است. نویسنده کتاب در حوزه مهمی وارد شده چرا که یکی از اساسی ترین و اصولی ترین موضوعاتی که در حقوق عمومی مورد بررسی قرار می گیرد حقوق شهروندی است.

تقی خانی به مشکلات شکلی کتاب اشاره کرد وگفت: اولین ایراد کتاب، فهرست بسیار مختصر آن است و نویسنده وارد فهرست های تفصیلی نشده است. از آنجایی که در دوره کنونی حجم فعالیت های پژوهشی و علمی رو به افزایش است و ما دچار یک انفجار علمی هستیم بنابراین فهرست های علمی به ما کمک می کند شخص موضوع خاصی که به دنبال آن است به سادگی پیدا کند.

وی ادامه داد: در فصل دوم کتاب، ماهیت کرامت انسانی بررسی می شود اما چیزی که در زیرمجموعه آن می بینیم تحلیل مبانی آن است. این درحالی است که مبانی با ماهیت متفاوت است. نویسنده درصورتی که بخواهد کتاب را مورد بازبینی قرار دهد باید وارد مبانی شود. در فصل سوم کتاب، نویسنده به تحلیل مصادیق با محوریت کرامت انسانی می پردازد اما نتوانسته بین بیان مصادیق و کرامت انسانی ارتباطی پیدا کند.

تقی خانی عنوان کرد: در نوشته های این کتاب، عبارات عربی می بینیم درحالی که ما باید سعی کنیم از نوشته ها و عبارات فارسی استفاده کنیم. نویسنده در ویرایش های بعدی کتاب، علائم نگارشی را برطرف کند.

تقی خانی بیان کرد: در برنامه و خطی مشی دولت دومبنا وجود دارد؛ یک مبنا کرامت و ارزش والای انسانی است که در کتاب به آن اشاره شده است. اما مبنای مهمتر به نظر من تقدم حق الناس بر حق الله است. بررسی این موضوع نیار به تحقیق و پژوهش دارد. اگر بخواهیم کرامت انسانی را بر اساس مبنای اسلامی در نظر بگیریم ممکن است با چالش هایی در کار روبه رو شویم. رویکردی که در منشور قرار دارد این است که دولت پا پیش بگذارد اما ما می توانیم فراتر از این حرکت کنیم و جایگاه حق الناس و حق مردم را از خود مردم شروع کنیم.

این پژوهشگر ادامه داد: ما باید در جاهایی که حاکمیت و حکومت می خواهد وارد شود باب کنیم که آنها نماینده مردم هستند نه بالای مردم و تقدم حقوق مردم بر حقوق خدا را مبنا قرار دهیم. با این وجود می توانیم به این نتیجه برسیم که کرامت انسانی مبنا نیست بلکه هدف است. کرامت انسانی چیزی است که باید رعایت شود تا به آن برسیم.