علی رمضانی مطرح کرد:
داوری نوجوانان در جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان/ جوایز مطابق آئیننامه جایزه کتاب سال است
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: به غیر از آثاری که داوران نخستین جایزه بینالمللی کتاب کودکان و نوجوانان انتخاب میکنند، آثاری به انتخاب نوجوانان کتابخوان معرفی میشوند و سه جایزه به انتخاب آنها به برگزیدگان اعطاء میشود.
به گزارش ستاد خبری نخستین جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان، علی رمضانی، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در نشست خبری نخستین جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان که یکشنبه، ۱۴ مرداد 1403 در سالن تازه تاسیس سرای اهل قلم برگزار شد، ضمن گرامیداشت شهدای غزه، در خصوص برگزاری جشنواره کتاب کودک و نوجوان گفت: در گذشته سابقه این وجود داشته که رشتههایی از جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران منفک و گسترده شدهاند، چراکه ضرورت پرداختن بیشتر به آنها وجود داشته که میتوان به جشنواره بینالمللی شعر فجر و جایزه ادبی جلال آل احمد اشاره کرد. اکنون نیز جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان بر اساس ضرورت پرداختن به این حوزه به صورت تخصصی و مستقل برگزار خواهد شد که ذیل معاونت شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران قرار گرفته است که از آقای حامد محقق و خانم کبری بابایی که مسئولیت این بخش را برعهده دارند تقدیر و تشکر کنم.
وی ضمن تشکر از دبیر، هیات علمی و داوران جشنواره کتاب کودک و نوجوان، با بیان اینکه امیدوارم با برپایی این جشنواره، موضوع مهم و خطیر کودک و نوجوان بیشتر مورد توجه قرار گیرد، افزود: در طول سالیان برگزاری نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران حوزه ناشران آموزشی و کمکآموزشی به واسطه قیمت کتابهایشان در صدر جدول ریالی قرار داشتند و صدر جدول تعدادی به واسطه کتابهای کمحجم و کمقیمت مربوط به حوزه کتابهای کودک و نوجوان بود، اما در سی و پنجمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، ناشران کودک و نوجوانان صدر جدول ریالی را نیز از آن خود کرده و مورد اقبال عمومی قرار گرفتند که این موضوع ضرورت برگزاری این جشنواره را برای ما بیشتر کرد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران بیان کرد: سی و یک سال انتشار کتاب کودک و نوجوان را از جهات مختلف تحلیل کردهایم و این تحلیل با عنوان تکتای شماره ۲ منتشر خواهد شد و همچنین در اختتامیه این رویداد که ساعت ۱۵ چهارشنبه، ۱۷ مرداد با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت برگزار میشود در خصوص این موضوع نیز صحبت به میان خواهد آمد. از چند جهت باید موضوع را دنبال کرد و ضعفها را بررسی کرد؛ به عنوان مثال بر اساس نظر کارشناسان در حوزه کتاب کودک نوجوان به شدت ضعیف هستیم و کتابهای بزرگسال یا ترجمه برای این گروه سنی مورد استفاده قرار میگیرد. موضوع بعدی معرفی آثار خوب و برتر تولید شده در این حوزه است.
برگزاری دوره آموزشی قاصدک با هدف تربیت شاعران حوزه کودک و نوجوان
رمضانی ادامه داد: آموزش و تربیت شاعران و نویسندگان در حوزههایی را که در آن ضعف داریم همیشه پیگیر بودهایم و از نخستین فعالیتهایی که آقای حامد محقق پس از حضور در معاونت شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران شکل دادند برگزاری دوره قاصدک بود. بنابراین تحلیل، آموزش و الگوسازی و ترویج به عنوان یک بسته در حوزه کودک و نوجوان در نظر گرفته شده است.
وی در خصوص ادامه فعالیت این جشنواره در دولت جدید گفت: این جشنواره مانند جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران آئیننامه مصوب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را دارد و مورد عنایت مسئولان راهبر این حوزه نیز بوده و کسی منکر آن نیست. در بازدید مقام معظم رهبری (مدظله العالی) از نمایشگاه کتاب نیز توجه ایشان به حوزه کتابهای کودک و نوجوان مشخص شد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این جشنواره را برگزار میکند و موازی جوایز دیگر نیست. اگر اصحاب رسانه نیز به آن توجه داشته باشند امکان بقاء آن بیشتر خواهد بود و مطالبه اهالی ادبیات و کتاب کودک و نوجوان و خانوادهها این است که این جشنواره استمرار داشته باشد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به وضعیت کتاب کودک ایران در حوزه بینالملل ادامه داد: در مجموع آثار منتشرشده در کشور، آثاری که روانتر و بهتر در حوزه بینالملل خرید و فروش میشود در حوزه کودک و نوجوان است اما حتما نقیصه عرضه، ارائه و معرفی وجود دارد و به نظر میرسد این جشنواره گوشواره های دیگری مانند فلوشیپ و جدی کردن خرید رایت برای آثار نیاز دارد تا شکل دیگری به ارائه آثار ما به صورت بینالمللی بدهد. آثار کودک و نوجوان ما معمولا در حوزه بینالملل در متن قابل رقابت و در تکنولوژی چاپ عقبتر هستند، اما میتوان از این حوزه پرتولید بهره بیشتری برای معرفی ظرفیتهای ادبی ایران به دنیا برد.
ضرورت رسانهای شدن جشنواره
رمضانی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص نحوه حضور نوجوانان در نظردهی و انتخاب آثار برگزیده این جشنواره گفت: به غیر از آثاری که داوران انتخاب میکنند، آثاری به انتخاب نوجوانان کتابخوان معرفی میشوند و سه جایزه به انتخاب آنها به برگزیدگان اعطاء میشود. اینها نوجوانانی هستند که توسط نهاد کتابخانههای عمومی کشور، شهرداری تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشآموزان معرفی شده و آموزش نقد دیدهاند و تمام آثار نامزد شده را خواندهاند.
وی در خصوص جوایز این جشنواره بیان کرد: میزان جوایز جشنواره مطابق آئیننامه جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران ۳۰۰ میلیون برای برگزیده و ۱۰۰ میلیون تومان برای شایسته تقدیر خواهد بود و جایزهای که نوجوانان خواهند داد در رتبه بعد از شایستگان تقدیر خواهد بود که رقم آن در دست بررسی است. همچنین از شاعران و نویسندگانی که بیشترین تولید را میان شمارگان داشتند تجلیل به عمل خواهد آمد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران همچنین با اشاره به اهمیت رسانهای شدن اخبار و موضوعات مربوط به جشنواره کتاب کودک و نوجوان بیان کرد: در مورد این جشنواره در ستاد خبری گفتوگوهایی با چهرههای ملی و بینالمللی صورت گرفته و در رسانهها نیز منتشر شده است، اما کافی نیست و باید در طول سال برای آن کار کرد بنابراین باید یک ستاد خبری سالیانه برای این حوزه تشکیل شود تا در اذهان عمومی تثبیت شود.
چند اثر در جشنواره کتاب کودک و نوجوان داوری شدند؟
حامد محقق، معاون شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران نیز در ادامه این نشست گفت: آثار رسیده به بخش داوری جایزه به تفکیک بخش به این صورت بوده که در بخش شعر ۲۲۵ کتاب، در بخش داستان کوتاه ۲ هزار و ۱۲۵ کتاب، در بخش داستان بلند و رمان ۱۶۰ کتاب، در بخش کلیات ۵۵۶ کتاب، در بخش پژوهش ۴۰ کتاب مورد بررسی و داوری قرار گرفتند که مجموع آنها یعنی ۳ هزار و ۱۰۶ کتاب در بخش تصویرگری مورد داوری قرار گرفتند.
وی افزود: ۷۴۶ ناشر در این دوره از جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان اثر داشتند که انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با ۸ کتاب و انتشارات مهرک با چهار کتاب دارای بیشترین تعداد نامزدها در این دوره هستند.
معاون شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: در طی دوره برگزاری جشنواره، چهار نشست علمی با صاحبنظران حوزه ادبیات کتاب کودک پیشبینی شد که یکی از آنها ساعت ۱۷ یکشنبه (14 مرداد 1403) با موضوع ادبیات دینی در کتاب کودک در دانشگاه امام رضا(ع) مشهد برگزار میشود، یک نشست با موضوع پژوهش در کتاب کودک و نوجوان در دانشگاه شیراز برگزار شد، یک نشست با موضوع آسیبشناسی تصویرگری کتاب کودک در قم برگزار شد و نشستی دیگر، چهارشنبه صبح با عنوان «ادبیات کودک؛ گنجینه تمدنی» در دانشگاه آزاد واحد تهران شمال برگزار خواهد شد.
محقق بیان کرد: جشنواره کتاب کودک و نوجوان همانند جایزه ادبی جلال آل احمد و جشنواره بینالمللی شعر فجر دارای یک گوشواره آموزشی است که تحت عنوان دوره قاصدک برگزار میشود. سومین دوره قاصدک همزمان با اختتامیه این جشنواره در تهران آغاز به کار میکند که ۱۰۰ نفر از علاقهمندان به فعالیت در این حوزه در کلاسهای آن شرکت میکنند و ۱۴ کارگاه تخصصی برای آن پیشبینی شده است.
وی ادامه داد: جشنواره ملی کتاب کودک و نوجوان بسته کاملی از آموزش، ترویج و نشستهای علمی و بینالمللی خواهد بود که نشستهای بینالمللی آن در حوزه نشر کتاب پس از اختتامیه جشنواره آغاز به کار میکنند.
هیچ کشوری به اندازه ایران پدیدآورنده حوزه کتاب کودک ندارد
محمد حمزهزاده، دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان نیز در این نشست گفت: به خانه کتاب و ادبیات ایران برای برگزاری این جشنواره تبریک عرض میکنم، چراکه حوزه ادبیات کودک و نوجوان جای کار کردن به صورت یک جشنواره جداگانه و مستقل را داشت و این موضوع بسیار مهمی بود، چراکه در جایزه کتاب سال با مقایسههایی همیشه سر حوزه کتاب کودک همیشه بیکلاه میماند و اگر به سوابق برگزاری جوایز کتاب سال مراجعه کنید بخش کتاب کودک معمولا جایزهای نداشته و اشکالی وجود داشت که باعث مقایسه نادرست آثار با یکدیگر میشد که با برگزاری این جشنواره به صورت جداگانه این مشکل رفع شد. بنابراین از این توجه ممنونم که از ابتدای فعالیت علی رمضانی در خانه کتاب و ادبیات ایران صورت گرفت و این خبر خوبی برای ادبیات کودک است.
وی افزود: تا نام جایزه و جشنواره به میان میآید به موضوع تعدد برگزاری آنها نقد میشود. بنده کاری به دیگر جشنوارهها ندارم، اما در حوزه کتاب کودک مفهوم جایزه در دنیا مترادف با راهنمایی و نشان دادن مسیر است، نه مقصد. جوایز در دنیا مقصد نیستند بلکه تابلوهای راهنمایی هستند که در مسیر رسیدن به مقصد نصب میشوند و به پیدا کردن راه کمک میکنند. ما نیز در حوزه ادبیات کودک و توسعه هویت ملی، از این تابلوها کم داریم. از این منظر جشنواره بینالمللی کتاب کودک اهمیت ویژهای دارد و به همین دلیل باید مستقل میشد. همچنین مراکز دیگر نیز باید در این حوزه فعالیت کنند تا تنوع فعالیت در این حوزه بیشتر شود.
دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان بیان کرد: در بازار حوزه کتاب کودک هنگام فروش به تعداد جوایزی که کسب کرده توجه میکنند و هنگامی که کتاب برنده جوایز متعددی شده باشد راه خروج از مرزهای ملی برای آن باز میشود و آن کتاب در دنیا نیز شناخته میشود.
حمزهزاده ادامه داد: در حوزه ادبیات کودک وضعیت در کشور ما ویژه است، چراکه به دلیل فرهنگی بودن انقلاب اسلامی و رشد انفجاری جمعیت، پس از انقلاب با یک جامعه چند ده میلیونی از کودکان و نوجوانان مواجه بودیم که نیاز به گفتوگو با آنها حس میشد و این گفتوگو نیاز به زبانی مختص کودکان داشته و دارد. این موضوع باعث شد که با تاسیس کارگاهها و نشریات متعدد جامعه نویسندگان و پدیدآورندگان حوزه ادبیات کودک و نوجوان رشد کند. در دیگر کشورها به این اندازه پدیدآورنده حوزه کودک و نوجوان وجود ندارد؛ این موضوع باعث افتخار است و میطلبد که جشنوارههایی نیز وجود داشته باشند تا آثار را معرفی کنند.
زبان کودک زبانی جهانی است
وی با بیان اینکه بخش بینالملل جشنواره کتاب کودک و نوجوان نیز یک سال در میان برگزار میشود، گفت: ما قائل به این هستیم که زبان کودک بینالمللی است و محدود به زبان و جغرافیای خاصی نیست و امیدواریم در دورههای بعدی محتوای کتابی که نویسندگان ما تولید میکنند به فرامرزها منتقل شود و بازاری شکل بگیرد تا بر اساس این توسعه بازاری شکل گیرد تا نیازهای اقتصادی و تجاری حوزه کتاب کودک ایران را نیز پوشش دهد.
دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان اضافه کرد: تصور میکنم قدم اول این است که به داشتههای خود از طریق این جشنواره توجه کنیم و سپس راهی پیدا کنیم تا آنها به خارج از مرزها منتقل شود. امیدوارم این جشنواره منجر به توسعه بازار ادبیات کودک و شکلگیری اقتصاد بهتری این حوزه شود تا شاهد اوضاع بهتری باشیم.
حمزهزاده با اشاره به رشد فروش آثار حوزه کودک و نوجوان در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران ادامه داد: این خبر که در نمایشگاه کتاب تهران، صدر جدول ریالی به کتابهای کودک اختصاص یافته خبر بسیار مهمی است و باید پلهای باشد تا بتوانیم پلههای بعدی را در این عرصه طی کنیم.
امکان اعطاء جوایز به تفکیک گروههای سنی آثار وجود ندارد
وی درباره چرایی عدم تفکیک کتابها بر اساس گروههای سنی در داوری آثار گفت: متاسفانه در برخی از بخشها مانند حوزه کتاب نوجوان با کمبود آثار مواجه هستیم و این موضوع امکان اعطاء جایزه به تفکیک گروههای سنی را به ما نمیدهد و نمیتوان آنها را به صورت جداگانه داوری کرد. در بیانیه جشنواره نیز خواهد آمد که با ناهمگونی در کمیت آثار برای گروههای سنی مختلف مواجه هستیم.
دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بینالمللی کتاب کودک و نوجوان ادامه داد: اصولا جوایز ارزش و ظرفیت خود را در ابتدا از هیات علمی و داوران آن میگیرند و معمولا افراد برگزارکننده جشنوارهها اسامی شاخص و مطرح هستند و ارزش آن جایزه را بالا میآورند. بنابراین تلاش و قصد ما نیز این بود که از بهترین افراد این حوزه در داوری و هیات علمی استفاده کنیم. با این حال وقتی پیشبینی میشود کسانی احتمال کاندیدا و برگزیده شدن در جشنواره را دارند، نمیتوان از آنها به عنوان داور استفاده کرد. تصور میکنم استمرار و توجه به اینکه بهترینهای حوزه در اجرای جشنواره کار خود را انجام دهند وزن به جشنواره میدهد و باعث میشود جای خود را در حوزه بینالملل پیدا کند.
حمزهزاده با بیان اینکه نقش ناشران در کسب جوایز نیز بسیار مهم است،گفت: کاری که نویسنده انجام میدهد پس از نوشتن تمام میشود اما مشکلاتی که بسیاری از آثار دارند مربوط به ناشر میشود که پس از نوشتن به وجود میآید. به عنوان مثال تصویرسازی غلط اتفاقی است که برخی از آثار را از دایره انتخاب خارج میکند.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
