قطار-کتاب-به-ایستگاه-دانشگاه-رسید-/-علی-تهرانی

قطار کتاب به ایستگاه دانشگاه رسید / علی تهرانی

نویسندگان،کتاب‌ها را می‌نویسند تا ناشران چاپ و منتشرکنند و خوانندگان به فراخور ذوق و سلیقه‌ای که دارند، کتاب را از کتابفروشی‌ها بخرند و مطالعه کنند. حال اگر در جایی از این معادله تغییری ایجاد شود تا یکی یا بخشی از این خط سیر نفعی ببرند، معلوم نیست بخش‌های دیگر نیز منتفع خواهندشد یا نه؟
نگاه نو در هیات انتخاب کتاب
سال‌هاست که برخی از کتاب‌های منتشرشده در کشور از سوی وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی خریداری می‌شوند؛ اما این روند همواره یکنواخت و مشخص پیش نرفته است. به تازگی سخنگوی هیات انتخاب و خرید کتاب وزارت ارشاد گفته است که در دولت یازدهم، افراد کارشناس و موجهی عضو این هیات شده‌اند.
علی اصغرمحمدخانی افزوده است:«ما در هیات انتخاب سعی کرده‌ایم اشکالات را کم کنیم. مثلا از ناشران و مولفان شهرستانی خواسته‌ایم که اشکالات را به ما بگویند و ما به آنها توضیح می‌دهیم. در گذشته اصلا از این خبرها نبود که مثلا هیات بیاید و بابت خریدهایش به کسی توضیح بدهد.»
او به نکته دیگری هم اشاره می‌کند وآن پیگیری هیات خرید کتاب، از تاثیر خریدهایش است.آن گونه که محمدخانی گفته «درست است که یک بخش از اهداف خرید کتاب، حمایت از جریان نشر است اما یک بخش دیگر هدف ما باید تاثیرگذاری فرهنگی باشد. باید ببینیم خریدهایمان چه تاثیر فرهنگی می‌گذارند؟ در گذشته این بخش اصلا مد نظر نبود.»
به گفته محمدخانی دنبال کردن مرحله پس از خرید یکی از ویژگی‌های این هیات است. نخست، فرستادن کتاب به استان‌هایی که محروم‌اند. دوم، مساجد که به کتاب‌های دینی و غیردینی احتیاج دارند؛ سوم مدارس و چهارم مراکزی که می‌خواهند کتابخانه‌ای تاسیس کنند.»
او می‌گوید که بیشترین خرید هیات کتاب، در حوزه دین و ادبیات و برای نخستین بار است که عملکرد اعضای هیات انتخاب و خرید کتاب، به صورت شفاف در اختیار عموم قرار می‌گیرد.
فروش در ایستگاه پاییزی
همه ساله با آغاز فصل تحصیل در دانشگاه‌ها، نمایشگاه‌های کتاب هم برای دانشجویان ترتیب داده می‌شوند تا بتوانند تازه ترین کتاب‌های موردنظرشان را از چنین نمایشگاه‌هایی تهیه کنند. امسال هم قرار است این نمایشگاه از 25 تا 28 آبان‌ماه در سالن تربیت بدنی دانشگاه تربیت‌مدرس تهران برگزارشود. بنابه گفته مهدی عمران لو، عضو هیات مدیره انجمن ناشران کتاب دانشگاهی، در این نمایشگاه 20 توزیع کننده به نمایندگی از بیش از 200 ناشر خارجی کتاب‌های خود را برای مخاطبان عرضه می‌کنند. بیشترف کتاب‌های چاپ سال‌های 2013 و 2014 در نمایشگاه عرضه می‌شوند.
از نمایشگاه کتاب این خبرهم خواندنی است که پنجاه و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب بلگراد با شعار «زمان کتاب است» با حضور 897 ناشر داخلی و خارجی و از جمله ایران گشایش یافته که تا 11 آبان هم ادامه دارد. 494 ناشر،مستقیم و 446 ناشر از طرف چاپخانه و دیگر مراکز ادبی و فرهنگی با 158 هزار و 128 عنوان کتاب منتشرشده در سال 2013 در معرض دید علاقه‌مندان قرار داده شده‌اند.
غرفه رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در نمایشگاه بین المللی کتاب بلگراد با همکاری معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برپا شده و به معرفی فرهنگ و تمدن ایران اسلامی پرداخته است. رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در بلگراد، تنها نهاد فرهنگی خارجی در صربستان است که فعالیت‌های انتشاراتی به زبان صربی دارد و فصلنامه نور که از سال 1991 منتشر می‌شود، از کارهای این انتشارات است. این رایزنی در طول 22 سال گذشته بیش از 100 عنوان کتاب از زبان فارسی به صربی ترجمه کرده و اکنون چند عنوان کتاب مرجع در حال ترجمه و چاپ دارد.
همچنین مرکز علوم دینی قم در بلگراد برای نخستین بار به صورت مستقل در این نمایشگاه شرکت کرده و تالیفات خود را در باره حوزه‌های تخصصی فلسفه اسلامی، تمدن پژوهی اسلامی و اندیشه معاصر اسلامی ارائه کرده است.
چون که با کودک سر و کارت فتاد
در نخستین همایش دوسالانه ادبیات کودک و مطالعات کودکی که در کتابخانه حسینیه ارشاد برگزار شده بود، مهدی حجوانی استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان به بررسی مخاطب از نگاه بازار کتاب کودک پرداخت و توضیح داد که منظور او از مخاطب، خواننده آثار ادبی و خلاقانه است چراکه شناخت مخاطبان آثار خلاقه دشوارتر از خوانندگان آثار علمی و آموزشی است.
این پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان، شناخت مخاطب را بسیار دشوار دانست و افزود: شناخت مخاطبی که هم به لحاظ بیولوژیک و هم اجتماعی موجودی سیال و در حال تغییر است دشوار به نظر می‌رسد. ضمن اینکه تاکنون مخاطب را بیشتر در پژوهش‌های کتابخانه‌ای و آن هم از زاویه روانشناسی کودک و دیدگاه‌های ژان پیاژه که گاه با تاکید بر کودک درون است بررسی می‌کنند. در این میان کسانی هم تلاش کردند مخاطب را از طریق پژوهش‌های میدانی بشناسند.
حجوانی به ضرورت وجود بازار طبیعی برای کتاب کودک اشاره کرد و گفت: رقابت سالم موجب پدید آمدن بازار طبیعی کتاب می‌شود. در این بازار طبیعی مخاطب نقش مهمی را برعهده دارد چرا که فاصله سنی میان نویسنده کتاب و خواننده به اندازه کافی زمینه‌های دور شدن پدید آورنده از مخاطب را به وجود می‌آورد اما حتی موضوع بازار هم با همه اهمیتش در مرحله دوم قرار می‌گیرد زیرا آنچه باید به آن توجه شود، نوشتن آثار قوی است.
حجوانی با اشاره به اینکه شناخت مخاطب شرط لازم است نه کافی بیان کرد: به ظاهر عمده نگرانی ما متوجه این موضوع است که مردم کتاب نمی‌خوانند یا کتاب در دسترشان نیست اما کمتر به این نکته توجه می‌شود که بیشتر کتاب‌ها کیفیت لازم را برای جذب مخاطب ندارند و من تصور می‌کنم در کشورهای پیشرفته، این اندازه که مخاطب برای ما مهم است به خواننده اهمیت داده نمی‌شود چراکه بازار آن کشورها در فرآیندی عملی میزان استقبال از آثار را نشان می‌دهد و دیگر احتیاجی به بحث درباره نیازهای مخاطب وجود ندارد. به عبارتی دیگر، شناسایی مخاطب مهم نیست جذب مخاطب است که اهمیت دارد.
حجوانی یکی دیگر از عوامل رسیدن به بازار طبیعی را حذف واسطه‌ها دانست چون این واسطه‌ها، بزرگترانی‌اند که برای بچه‌ها کتاب می‌خرند و نظر خود را بر آنان تحمیل می‌کنند بدون اینکه روحیات کودکان و نیازهای آنان را بشناسند.
باید و نباید تجهیز کتابخانه مدارس
یک نویسنده کودکان نیز معتقداست که بحث تجهیز کتابخانه‌های کلاسی مدرسه‌ها که اخیرا توسط وزیر آموزش و پرورش مطرح شده، می‌تواند از طریق لیست بهترین‌های نشر صورت گیرد که سال‌هاست توسط سازمان‌های غیردولتی سامان داده شده است‌.
محمود برآبادی به ایسنا‌ گفته که در حال حاضر لیست‌هایی توسط کارشناسان برخی از مراکز مرتبط با آثار کودکان و نوجوانان از میان آثار منتشرشده به صورت ماهانه یا فصلی منتشر می‌شوند که می‌توانند منابع خوبی برای گزینش کتاب‌ها برای ورود به کتابخانه‌های مدارس باشند.
نویسنده «راز باغ متروک»تاکید کرده: در حال حاضر کتابخانه‌های مدارس ما مملو از کتاب‌های کمک‌آموزشی و کتاب‌هایی‌اند که توسط نهادهای خاصی راهی آموزش و پرورش شده‌اند و جای کتاب‌های مورد علاقه‌ بچه‌ها بسیار تنگ و بعضا نادر است.
او افزوده: بچه‌ها نیازمند کتاب‌هایی درباره مسائل روزند؛ کتاب‌هایی که با علایق و سلایق آنان هم‌خوانی داشته باشند. در غیر این صورت تجهیز کتابخانه‌ها بدون رعایت آنچه پیشتر گفته شد، به جز انباشت کتاب‌هایی که هیچ رغبتی را در مخاطبان ایجاد نمی‌کنند نخواهند بود.
انتخابات اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران
دور نخست انتخابات ناشران و کتابفروشان تهران هفته گذشته برگزار شد و از مجموع ۱۰۲۵ عضو اتحادیه، ۴۰۹ نفر در این انتخابات مشارکت کردند و در نتیجه انتخابات از حد نصاب فراتر رفت و نتایج آن به شرح زیر اعلام شد؛ محمود آموزگار، محمدرضا توکل صدیقی، مسعود پایدار داریان، محمد مهدی فخرزاده، هومان حسن پور، فتح الله فروغی دهکردی و یحیی دهقانی به عنوان اعضای اصلی هیات مدیره انتخاب شدند. همچنین مرتضی احمد آخوندی، فرهاد تیمور زاده و زهره حسین زادگان به عنوان سه عضو علی‌البدل هیات مدیره انتخاب شدند. از سوی دیگر سید عباس حسینی نیک هم به عنوان بازرس اصلی و مهدی صادقی صادق آبادی به عنوان بازرس علی‌البدل انتخاب شدند.
بر اساس گزارش مهر به زودی و در نخستین جلسه اعضای جدید هیات مدیره اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، رئیس، نواب رئیس، دبیر و خزانه‌دار و دبیر این اتحادیه انتخاب و معرفی خواهند شد.