آنچه به ضرر و زیان کتاب است/ علی تهرانی
در شمارههای پیشین کتاب هفته و در همین صفحه که به مرور خبرهای مرتبط با کتاب میپردازیم، اشاراتی به اخبار خبرگزاریهایی کردهایم که موضوع ممیزی کتاب را بسیار بیاهمیت میدانستند؛ همان موضوعی که تا پیش از این و در دولت قبل از آن صرفاً به بررسی کتاب یاد میکردند اما اکنون به صرافت افتادهاند که باید نگاهی تازهتر به موضوع کرد و از محاق به درش آورد.
ممیزی؛ مسأله چندم
هفته گذشته، سید عباس صالحی، معاون فرهنگی وزارت ارشاد اسلامی در جمع خبرنگاران حاضر شد و بر این نکته تاکید کرد که ممیزی مسأله اصلی و یک ما نیست، گرچه جزو 10 مسأله اصلی ماست و ما نباید ممیزی را نه مسأله اصلی حوزه نشر بدانیم و نه آن را بیارتباط با مشکلات حوزه نشر. از نظر او هر دو نگاه افراطی است.
صالحی گفت که درباره مسأله ممیزی ما به قانون نگاه میکنیم. در این رابطه شورای عالی نظارت بر کتاب و نشر شکل گرفته و دبیرخانه آن فعال است. در راستای رفع ابهامات و شفاف کردن، ابهامات قانونی را بررسی کردیم و به شناسایی مسائل گوناگون پرداختیم.
صالحی ادامه داد: «حوزه کتاب حوزه سخت و دشواری است. به طور متوسط حدود 300 کتاب در روز به این اداره میآید، بنابراین نباید ما التهابات مضاعفی به این حوزه وارد کنیم؛ چون به نفع کتاب و نشر نیست. بارها گفتهام من مدیر حاشیه نیستم و ما مدیران نباید برای این نظام و انقلاب حاشیه درست کنیم. نباید جامعه فرهنگی را دچار التهاب کرد. کافی است حساسیتها را بالا ببریم تا راههای پیدا کردن راههای عقلانی را دشوار کنیم.»
تاکید این معاون وزیر ارشاد بر نظم بخشیدن به حوزه ممیزی کتاب چندان هم بیارتباط با اظهارات جسته و گریختهای نبود که در همان روزها منتشر میشدند. از جمله شجاعی کیاسری، عضو فراکسیون فرهنگی مجلس ضمن تاکید بر توجه بیشتر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به ممیزی کتاب، عنوان کرد که باید تعریف شاخصهای ممیزی به نسبت زمان تغییر کند. وی در گفتوگو با خانه ملت ضمن تأیید صحبتهای اخیر رئیسجمهور مبنی بر اینکه میزان شاخصهای ممیزی باید کم شود، گفت: «تعداد و شاخصها ممیزی باید کم شود و در عین حال تعریف آنها باید بر اساس اوضاع روز تغییر کند تا پاسخگوی نیاز جامعه باشد.»
اما نکته حائز اهمیت درباره ممیزی کتاب آنکه سرپرست دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفته که از اول فروردین تا ۲۶ بهمن ۱۳۹۳ تعداد ۵۵ هزار و ۹۷۴ عنوان کتاب برای صدور مجوز به وزارت ارشاد رسیده که از این میان ۴۶۵ عنوان کتاب رد شده اند.
همایون امیرزاده افزوده که سال ۱۳۹۳ تعداد عناوین چاپ شده در کشور ۶۲ هزار ۲۷۱ عنوان بوده که از این تعداد ۳۶ هزار و ۳۴۲ عنوان چاپ اول و حدود ۲۶ هزار مورد کتابهای تجدید چاپی بودهاند. به گفته وی، در حال حاضر معدل مدرک تحصیلی بررسان و سرگروههای دوازدهگانه این دفتر، فوقلیسانس و دکتری است.
نشست مشترک خانه کتاب و رادیو فرهنگ
مدیرعامل خانه کتاب در نشست مشترک همفکری و تعامل شبکه رادیویی فرهنگ با موسسه خانه کتاب، حوزههای تعاملی موجود میان این دو مرکز را بسیار وسیع دانست.
در نشست همفکری و تعامل نهادهای فرهنگی حوزه کتاب که با حضور مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل خانه کتاب و به میزبانی محمدصادق رحمانیان، مدیر شبکه رادیو فرهنگ برگزار شد، مدیر رادیو فرهنگ هم تعامل این رادیو را با خانه کتاب، امتداد توانمندیهای دو نهاد خواند. در این جلسه محمدصادق رحمانیان با تاکید بر گسترش همکاریها در حوزههای خبری و اطلاعرسانی کتاب گفت: «گروه کتاب در رادیو فرهنگ به همه حوزههای کتاب میپردازد و در مدیریت جدید صدا و سیما با ادغام رادیو کتاب در رادیو فرهنگ، حوزه کتاب گستره وسیعتری پیدا کرده است.»
مدیر رادیو فرهنگ افزود: «رادیو کتاب پوشش جغرافیایی محدودی در تهران داشت در حالی که اکنون موضوع کتاب در رادیو فرهنگ، سراسری و بینالمللی پوشش داده میشود و کسانی که از ادغام رادیو کتاب سخن گفتند به این موضوع ها وقوف نداشتهاند.»
مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل خانه کتاب هم با تشریح اقدام های خانه کتاب گفت: «حوزههای تعاملی خانه کتاب و رادیو فرهنگ بسیار وسیع است و ما به دنبال مراودهای حرفهای با رادیو فرهنگ هستیم.» مدیرعامل خانه کتاب تاکید کرد: «کتابشناسی ماه و مجلات تخصصی نقد که توسط موسسه خانه کتاب منتشر میشوند میتوانند پشتیبان اطلاعات وسیعی برای اطلاعرسانی باشند.» جلیسه اظهار امیدواری کرد که با انعقاد تفاهمنامه بین این دو نهاد، گستره اطلاعرسانی کتاب در کشور با رویکردهای نو و تازهای روبهرو شود.
عابدیننژاد، مدیر گروه سیاسی رادیو فرهنگ هم با بیان اینکه بر اساس آمار دقیق مرز پژوهشهای صدا و سیما رادیو فرهنگ سه و یکدهم درصد مخاطب دارد در حالی که رادیو کتاب سهدهم درصد مخاطب داشت، افزود: «این ادغام، رادیو کتاب را گسترش داده و این نشست و تصویب تفاهمنامه بین موسسه خانه کتاب با رادیو فرهنگ در حقیقت امتداد توانمندیهای یکدیگر است.»
استقلال ادبیات کودک
حسین بکایی، دبیر نشستهای تخصصی جشنواره کتاب کودک و نوجوان میگوید: «برآیند وضعیت کنونی ادبیات کودک و نوجوان مطلوب نیست، نتایج مطالعه، تولید کتاب و آمارهای کتابخوانی مطلوب نیستند و با اینکه جمعیت و تعداد باسوادان زیاد است، اما شرایط مطلوب نیست.» این نویسنده میافزاید: «هرچند برای نویسندگان جوان، فرصت تجربه و کارهای جدید وجود دارد اما فضای آسانی پیش روی آنان نیست و باید تلاش مضاعفی داشته باشند. وضعیت عمومی کشور در حال تغییر است و امیدوارم اوضاع صنعت نشر هم تغییر کند.»
بکایی تاکید میکند که به لحاظ تاریخی، وضع ویژهای پیش روی ماست و دولت تصمیم گرفته دست خود را از پشت ادبیات کودک بردارد. عدهای معتقدند در این اوضاع ادبیات کودک باید روی پای خود بایستد، ولی مساله اساسی، برقراری ارتباط میان نویسنده و مخاطب و همزبانی آنهاست.»
هادی خورشاهیان، شاعر و نویسنده هم میگوید: «مساله کتاب هم به تغییر و تحولات سایر زمینهها چه در داخل کشور چه در سطح جهانی وابسته است و تأثیر مستقیم آنها قطعاً در وضعیت نشر و حتی ترویج کتابخوانی مؤثر است.» او تاکید دارد نباید فراموش کرد که ده سال قبل تعداد فرزندان بیشتر بود و حالا احتمالا با کم شدن ازدواجها و پایین آمدن تعداد فرزندان، از لحاظ تعداد مخاطبان کتابهای این گروه سنی، افزایشی نخواهیم داشت و چهبسا تعداد کتابها به دلیل نداشتن مخاطب، کمتر هم بشوند.»
خورشاهیان میگوید که در این بخش فقط ناشران خصوصی میتوانند در کتابخوان کردن افراد فعال مؤثر باشند، همانطور که تا به حال بودهاند. آشتی خانوادهها با کتاب بر عهده بخش خصوصی است و این بخش باید با سیاستگذاری راهی برای ورود کتاب به خانوادهها بیابد.
عمان به جای تاجیکستان
خبری دیگر از کتاب در دو سوی آبها اینکه به تازگی و پس از آنکه تاجیکان عجلهای برای حضور در نمایشگاه بینالمللی تهران نشان ندادند، اینک از عمان در کنار تاجیکستان به عنوان گزینه انتخاب میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران یاد میشود.
به گزارش تسنیم، پای میهمان ویژه از سال گذشته همزمان با بیست و هفتمین دوره به نمایشگاه کتاب تهران باز شد؛ اقدامی که سالیان سال بود، اهل فرهنگ و نشر بر آن اصرار داشتند، کشور دوست و همسایه که رابطه بسیار خوبی هم با نشر ایران دارد، نخستین میهمان ویژه در تاریخ نمایشگاه کتاب تهران بود که اگرچه شاید نتوان گفت حضور بسیار چشمگیر و موفقی در نمایشگاه داشت، اما منجر به آشنایی بیشتر دو طرف و عقد تفاهمنامهای میان ایران و افغانستان در زمینه نشر شد که تاکنون به دلیل مشکلات داخلی افغانستان هنوز روند اجرایی چندانی به خود نگرفته است. حالا در روند برنامهریزی برای برگزاری بیست و هشتمین دوره این رویداد بزرگ فرهنگی، باز بحث میهمان ویژه مطرح شده است. شورای سیاستگذاری این نمایشگاه اکنون یک گزینه دیگر هم به عنوان میهمان ویژه مطرح کرده و آن کشور عمان است؛ پیشنهادی که از سوی عمان بسیار مورد استقبال قرار گرفته و از همین رو شانس بیشتری برای انتخاب به عنوان میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران دارد. در عمان فعالیتهای فرهنگی و انتشاراتی بسیاری به صورت فشرده انجام و سالانه یک نمایشگاه بینالمللی کتاب هم در عمان با حضور ناشرانی از ایران برگزار میشود. وزارت فرهنگ، میراث فرهنگی و وزارت اطلاعرسانی به عنوان سازمانهای دولتی مسوول از نشر کتاب و برگزاری نمایشگاه در عمان حمایت میکنند.
این سو و آن سوی آب
آنچه آمد، مربوط به این سوی آب بود اما در آن سوی آب، کتابهای ایرانی لابد طرفدارانی دارند که انتشارات الهدی با کتابهایی از آثار نویسندگان ایرانی به نمایشگاه کتاب هند رفته است. آنگونه که گفته شده، الهدی با حدود ۷۰ اثر از 16 ناشر عضو گروه انتشاراتی الهدی در بیست و چهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب هند شرکت کرده که از جمله آنها میتوان به آثاری از مصطفی مستور، محمدکاظم مزینانی، حبیب احمدزاده و... اشاره کرد.
این کتابها در موضوعهای ادبیات، هنر، تاریخ، فلسفه، آموزش زبان فارسی و سبک زندگی به زبانهای فارسی، انگلیسی، روسی، فرانسه، ازبکی و اردو هستند. ناشران عضو گروه انتشاراتی الهدی هم عبارتند از سوره مهر، امیرکبیر، سروش، عصر داستان، هیرمند، یساولی، محراب قلم، بهنشر، گلآذین، پیدایش، گمان، افراز، ذکر، چرخ و فلک، نیستان، نگاه، شهرستان ادب، نوید شیراز، متن(فرهنگستان هنر)، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، اداره نشر وزارت امور خارجه و مرکز مطالعات فلسطین.
غرفه، متر مربعی چند؟
نکته دیگر درباره نمایشگاه بیست و هشتم کتاب تهران آنکه شورای سیاستگذاری نمایشگاه کتاب تهران در آخرین جلسه خود علاوه بر تصویب تعرفه غرفهها در بخش داخلی و خارجی، آییننامه تخلفات و ثبتنام ناشران در نمایشگاه را تصویب کرد. بنا به گفته امیرمسعود شهرامنیا، مدیر موسسه نمایشگاههای فرهنگی، شورای سیاستگذاری کمیته رسیدگی به تخلفات ناشران را به کمیتهای متشکل از نمایندگان تشکلها واگذار کرده است.
وی این را هم گفته که تعرفه غرفهها در بخش داخلی و خارجی هم به تصویب رسیده که در بخش داخلی قیمت هر مترمربع غرفه از 40 هزار تومان به بالا شروع میشود و به شکل پلکانی افزایش مییابد. همچنین برای آن دسته از ناشرانی که نمایندگی ناشران خارجی را بر عهده دارند، ولی در داخل کشورند، قیمت به صورت ریالی خواهد بود و برای ناشران خارجی قیمتها ارزی است. بر این اساس قیمت هر مترمربع غرفه در بخش بینالملل 50 تا 120 یورو خواهد بود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
