به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، به مناسبت هفتصدمین سال تولد کمال خجندی، وبینار بین­المللی  بازشناخت میراث اندیشه و دانش کمال خجندی  به میزبانی و همت مؤسسه فرهنگی اکو  و با همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران با  سخنرانی سفرا، مقامات و اساتید دانشگاهی، 7 دی 1399 به صورت مجازی برگزار شد.

 

در ابتدای این وبینار، سرور بختی، طی سخنانی در آغاز این نشست، ضمن خوشامدگویی به سخنرانان و مخاطبان بیان داشت: زبان و ادبیات از جمله عوامل همگرایی و سازش میان جوامع و همچنین مبنای تعاملات همکاری­ جویانه کشورهای حوزه تمدنی اکو به­شمار می آیند و به عنوان یک راهکار مؤثر در ایجاد فضای مفاهمه و وحدت، منشأ توسعه همکاری­ های فرهنگی خواهد بود.

 

رئیس مؤسسه فرهنگی اکو تصریح کرد: کمال، شاعر همه عصرها و نسل­ هاست، شاعر همه مردمی است که به فارسی، دری و تاجیکی سخن می ­گویند. او پیونددهنده ملت­ها و متعلق به ادبیات جهان است. او شاعری ا­ست که در اشعارش تابش رنگینی از عشق، آزادگی، تصوف، عرفان و انسان ­دوستی موج می ­زند.

 

نظام ­الدین زاهدی، سفیر جمهوری تاجیکستان در این نشست، با قدردانی از ابتکار عمل آقای سرور بختی تأکید کرد: پس از استقلال تاجیکستان، به شرافت بزرگداشت 675 سالگی کمال خجندی، کمال­ پژوهی در تاجیکستان به عنوان شاخه ای از علوم ادبی رونق تازه پیدا کرد و نتایج مثمری به بار آورد. به مناسبت این جشن دانشمندان مرکز علمی کمال خجندی و دانشگاه های تاجیکستان ده ها کتاب و رساله به نشر رسانیدند که در شناخت و ترغیب آثار کمال خجندی از اهمیت وافر برخوردارند.

 

سرمحقق عبدالغفور لیوال، سفیرکبیر جمهوری اسلامی افغانستان در ادامه نشست، با بیان اینکه کمال خجندی در افغانستان نیز مشهور است و یکی از شخصیت هایی است که در رشته ادبیات دری در دانشکده های افغانستان به آن می پردازند و در آرشیو علوم افغانستان تحقیقات منسجمی درباره کمال وجود دارد، اظهار داشت: شاعرانی همچون کمال خجندی، می توانند به عنوان پل ارتباطی در پیوندهای میان ملل مؤثر باشند. ایشان در ادامه ابراز امیدواری کرد که سرزمین ادب پرور تاجیکستان همیشه شکوفا بماند و منطقه در آینده شاهد رشد شخصیت های بیشتری مانند کمال خجندی باشد و برنامه های گرامیداشت میراث مشترک ادامه پیدا کند.

 

غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از دیگر سخنرانان این نشست، مؤسسه فرهنگی اکو را نگاهبان میراث فرهنگی مشترک شماری از کشورها در منطقه برشمرد و افزود: شاعرانی همچون کمال خجندی که زادگاهشان در یک کشور و آرامگاهشان در کشوری دیگر است، سفیران دائم کشورها نزد یکدیگر هستند. کمال با شعر روان، لطیف و عرفانی خود و با منزلتی که نزد اهل معرفت داشت، ترجمان معانی بلند عرفانی به زبان فارسی شد.

 

رجب­بای احمدزاده، استاندار سغد در تاجیکستان، با اشاره خدمات ماندگار استاد علامه صدرالدین عینی که مکتب علمی ادبیات ­شناسی و کمال­ پژوهی را بنیاد نهاد، افزود: بزرگداشت شیخ کمال خجندی، مرحله نوی را برای شناخت بیشتر آثار و مقام ادبی و عرفانی این سخنور ممتاز آغاز بخشید که آن را می­توان کمال­ شناسی تاجیک در دوران صاحب استقلال کشور عنوان کرد.

 

محمدرضا پورمحمدی، استاندار آذربایجان شرقی، سخنران دیگر این وبینار، با بیان لزوم بهره­ گیری از عنصر دیپلماسی فرهنگی در گسترش مناسبات میان دو کشور ایران و تاجیکستان، اذعان داشت: اشتراکات فرهنگی و مناسبات تاریخی و ادبی، به عنوان اساسی ترین زمینه تحکیم روابط مردم دو کشور است؛ زیرا ریشه های تاریخی یکسان زبان واحد دین مشترک در کنار تشابه سنت ها و آیین ها همچون نوروز، شرایط بی بدیلی را برای توسعه بیش ازپیش مناسبات فرهنگی و اجتماعی فراهم آورده است و مقبره کمال در تبریز، تبلور اشتراکات فرهنگی و حلقه وصل مناسبات ایران و تاجیکستان در گستره روابط تاریخی است.

 

علی اشرف مجتهد شبستری، رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، با بیان اینکه وجود شخصیت ها و مشاهیری چون کمال خجندی که از تسهیلگران آشکار حفظ و تقویت دوستی ها هستند، اظهار داشت: انجام تحقیقات مشترک درباره کمال و دیگر مشاهیر، ساختن فیلم مشترک درباره خواجه کمال و افزایش مبادله اساتید و دانشجویان و ثبت جهانی  کمال خجندی با همکاری دو کشور تاجیکستان و ایران در یونسکو، می تواند در برنامه کار میان کشورها قرار گیرد و انجمن دوستی  ایران تاجیکستان، همان طور که در ثبت جهانی  میر سید علی  همدانی و چوگان سهیم بوده، آماده   است که برای ثبت جهانی  خواجه کمال نیز همکاری نماید.

 

حسن بلخاری، استاد دانشگاه تهران و رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، سخنران بعدی این نشست بود که به تبیین تشبیه و تمثیل در غزلیات کمال پرداخت و با اشاره به اینکه هیچ غزلی از کمال را نمی توان یافت که خالی از تمثیلات و تشبیهات بسیار عالی باشد، ضمن مقایسه مضامین مشترک حافظ و کمال خجندی، با رویکردی نو به شرح و توضیح ظرفیت های واژگانی اشعار کمال پرداخت.

 

 

احمد خاتمی، رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سخنرانی خود را با عنوان  ابعاد انسانی شعر کمال خجندی  ارائه کرد. ایشان تصریح کرد: کمال با وسعت اندیشه، جهان بینی و انعکاس دیدگاه های هستی ­شناسانه در اشعارش، طی هفتصد سال، آن هم در عرصه شعر، در تاریخ ماندگار شده است. او در تاریخ زندگی می کند. با اندیشه های غنی و آسمانی اش فرا زمینی شد و این از شاخصه های کسانی است که از قله های تاریخ برآمدند و خود را در تاریخ ماندگار کردند.

 

 

سرو رسا رفیع­زاده، استاد دانشگاه رنا در کابل، درزمینه بررسی غزل های کمال برپایه روابط بینامتنی به ایراد سخن پرداخت. این استاد دانشگاه به بررسی روابط بینامتنی غزل‎های کمال و شاعران زبان فارسی در سه دسته: شاعران قبل از کمال که وی از آنان اقتفا کرده است؛ شاعران هم ­روزگار کمال که شعرشان با کمال روابط بینامتنی داشته و شاعران بعد از کمال که به اقتفای وی سروده اند، پرداخت.

 

باقر صدری ­نیا، استاد دانشگاه تبریز، در ادامه نشست پیرامون ابعاد گوناگون زندگی کمال در سال­های اقامت وی در تبریز سخن گفت. ایشان به تبیین موضوعاتی نظیر تعیین حدود زمانی ورود کمال به تبریز؛ محل اسکان و اقامت او در تبریز؛ عزیمت اجباری او به شهر سرای؛ بازگشت مجدد او به تبریز؛ مناسبات او با شاعران و عارفان هم عصرش و تاریخ دقیق درگشت کمال پرداخت.

 

 

بدرالدین مقصودزاده، استاد دانشگاه ملی تاجیکستان، از دیگر سخنرانان این وبینار، به بیان دیدگاه های خود درباره تاریخچه تحقیقات و پژوهش های کمال ­شناسی در تاجیکستان پرداخت. ایشان با معرفی پیشینه تصحیح و تحقیق اشعار کمال در میان متفکران برجسته تاجیکستان، به جنبه های سبک ­شناسانه آن آثار پرداخت.

 

محمدکاظم محمدی باغ­ملایی، نویسنده و کمال­پژوه نیز در پایان این نشست، سخنرانی خود را با عنوان  هنر بیان کمال عنوان  ایراد کرد. ایشان ابراز داشت: کمال خجندی محصول مکتب خراسانی بزرگ و مکتب تبریز است. او دل­ های شرق و غرب قلمرو فارسی زبانان را تسخیر کلام سحرآمیز و دلنشین خود کرده و با آفرینش ادبی و هنری، با سخنان غریب و تازه­اش، در غالبی مردمی و فراگیر، مطالبه­ گر خواسته ها و بهبودی اوضاع مردم شده است.

 

 

در این نشست همچنین چندین کلیپ از هنرمندان افغانستان، ایران و تاجیکستان، ازجمله  آرامگاه و موزه کمال خجندی در شهر تبریز و خجند ، آهنگ­هایی از بای­محمد نیازاُف، جوره­بیک مراداُف و سبحان سعید،  هنر خوشنویسی ابیات کمال  از استاد محمدمهدی میرزایی، هنرمند افغانستان پخش شد.

 

 

وبینار بین­المللی  بازشناخت میراث اندیشه و دانش کمال خجندی  به مناسبت هفتصدمین سال تولد کمال خجندی به میزبانی و همت مؤسسه فرهنگی اکو، با همکاری  وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سفارتخانه  های تاجیکستان و افغانستان، استانداران سُغد تاجیکستان و آذربایجان شرقی ایران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تبریز و خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.