به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، نشست نقد و بررسی کتاب  تجربه ای از نفت و توسعه در نروژ  شنبه (بیست وسوم مهرماه 1401) با همکاری معاونت علوم، تحقیقات و فناوری آجا و نشر سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح با حضور امیر کریمی به عنوان کارشناس و رضا جهان فر به عنوان منتقد در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. 

 

امیر کریمی در این نشست با اشاره به اهمیت موضوع این کتاب گفت: سال ها در حوزه ژئو انرژی نیاز به پژوهش داشتیم که متأسفانه کاری در این زمینه صورت نگرفته بود. موجب خرسندی است که ارتش جمهوری اسلامی ایران به موضوع تدوین استراتژی برای کشور ورود کرده است. 

 

وی ادامه داد: اهمیت ژئو انرژی امروزه خود را از بیش از هر زمان دیگری نشان می دهد. در جریان جنگ اُکراین و کاری که روسیه از کانال انرژی در راستای اهداف و تأمین منافع خود در دنیا انجام داد، نشان می دهد موضوع ژئو انرژی از چه جایگاه و اهمیت حیاتی برخوردار است. 

 

این کارشناس بیان کرد: ما در این منطقه استراتژی های ژئوپلتیکی مختلفی داریم که بتوانیم از طریق آن ها قدرت خودمان را در منطقه و جهان به نمایش بگذاریم که ژئو انرژی، ژئو کالچر (ژئوپلیتیک فرهنگی)، ژئو اکونومی و ژئو کوریدور، ازجمله این استراتژی  هاست. ایران به این دلیل که زمینه های لازم چه از لحاظ موقعیت جغرافیایی و چه از لحاظ پیشینه غنی تاریخی را داراست، در این حوزه ها حرف های زیادی برای گفتن دارد و بیشتر این استراتژی ها را می تواند به کار بگیرد. 

 

کریمی با اشاره به اینکه در تدوین کتاب  تجربه ای از نفت و توسعه در نروژ  نوعی هوشمندی وجود دارد، گفت: نروژ جزو کشورهای منطقه اسکاندویناوی است و در منطقه ای بین شرق و غرب قرار گرفته که به ویژه از این منظر با ایران شباهت دارد. نروژ موفق شده از انرژی برای توسعه خود به خوبی بهره بگیرد و تنظیم خوبی از مناسبات خود با شرق و غرب داشته باشد. کشورهایی که از منابع انرژی برخوردارند، اگر بتوانند در زمینه تنظیم مناسباتشان به خوبی عمل کنند، این موضوع می تواند در زمینه توسعه کشورها کارساز باشد.  

 

بررسی ویژگی های توسعه در دو جامعه مختلف 
رضا جهان فر که به عنوان منتقد در این نشست حضور داشت نیز در معرفی این اثر اظهار کرد: کتاب  تجربه ای از نفت و توسعه در نروژ (مطالعه تطبیقی توسعه نفت در ایران و نروژ)  که در هفت فصل تالیف شده، با هدف بررسی ارتباط میان نفت و توسعه در کشور نروژ به رشته تحریر درآمده است. فصل اول این کتاب، ویژگی های جغرافیای تاریخی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نروژ را مورد بررسی قرار داده است. در فصل دوم، تأثیرات انرژی در این کشور مورد بحث قرار گرفته و در فصل سوم به بررسی استراتژی توسعه در نروژ و ارتباط نفت با این توسعه پرداخته شده است. در فصل چهارم، دستاوردهای توسعه انرژی در نروژ و در فصل پنجم مدیریت انرژی در این کشور مورد بحث قرار گرفته است. فصل ششم به ارتباط انرژی و توسعه دیپلماسی اقتصادی اختصاص دارد و نهایتاً فصل هفتم به بررسی تطبیقی وضعیت نفت و گاز در ایران و نروژ پرداخته است. 

 

وی ادامه داد: کتاب  تجربه ای از نفت و توسعه در نروژ  نوشته عبدالرضا فرجی راد، سفیر سابق ایران در نروژ و دکتر جواد اسحاقی از اهل قلم آجا یک مطالعه تطبیقی است. همان طور که می دانید کشورها و سازمان ها برای رشد و تعالی نیازمند بررسی تجربه سایر سازمان ها و کشورها هستند. ارتش جهوری اسلامی ایران به عنوان سازمانی که از دیرباز فرایند  انتقال تجربه  و  مدیریت دانش  را راهبری کرده و در زمینه تغییر و توسعه انواع مختلف مطالعات را در رده های مختلف دانشی و پژوهشی خودش در مراکز مطالعات و پژوهشکده های مختلف در داخل و خارج از ارتش هدایت می کند، در این کتاب که از سوی سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح منتشر شده، به عنوان یک اثر درباره تجربیات کشورهای دیگر در زمینه توسعه نگاه می کند.

 

این منتقد گفت: سفیر سابق ایران در نروژ با ابزار مشاهده میدانی به گردآوری اطلاعات پرداخته است. ضمن این که در فرایند تالیف کتاب از اسناد و مدارک فراوان بهره گرفته و در واقع روش اسنادی را پیشه کرده است و از ابزار گردآوری اطلاعات با گرفتن مصاحبه، مشاهده و مطالعات کتابخانه ای نیز بهره برده است.

 

وی افزود: با توجه به ویژگی هایی که نروژ یک کشور توسعه یافته و جزو کشورهای عضو ناتو است، اما بنا بر سیاست هایش گاهی اوقات مستقل عمل می کند و اعلام نیز کرده که آماده هستند تجربیات شان را در زمینه انرژی در اختیار سایر کشورها قرار دهند، لذا نروژ نمونه موفقی از ثبت و ضبط تجربه در خصوص توسعه و برنامه ریزی مناسب در زمینه انرژی به شمار می آید. به همین دلیل این کتاب می تواند در زمینه توسعه و تولید فکر به ما کمک کند.

 

جهان فر در بخش پایانی سخنان خود، بیان کرد: به نظرم مهم ترین بخش کتاب از صفحه 278 تا 291 با عنوان  بهره گیری از تجربیات نروژ به عنوان مدل موفق  است. ضمن این که از جمله مطالبی که در کتاب آمده اشاره به ویژگی جامعه نخبگانی ماست، از نظر نویسندگان، فرافکنی،  ویژگی و عادت مهم جامعه نخبگانی ایران ذکر شده است. نویسندگان معتقدند که مطالعه تطبیقی، راه فرافکنی در جامعه نخبگانی ایران را می بندد. بنابراین نویسندگان در این کتاب، ویژگی های توسعه را در دو جامعه مختلف بررسی کرده اند.