به گزارش ستاد خبری نخستین جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان، علی رمضانی، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در نشست خبری نخستین جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان که یکشنبه، ۱۴ مرداد 1403 در سالن تازه تاسیس سرای اهل قلم برگزار شد، ضمن گرامی داشت شهدای غزه، در خصوص برگزاری جشنواره کتاب کودک و نوجوان گفت: در گذشته سابقه این وجود داشته که رشته هایی از جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران منفک و گسترده شده اند، چراکه ضرورت پرداختن بیشتر به آن ها وجود داشته که می توان به جشنواره بین المللی شعر فجر و جایزه ادبی جلال آل احمد اشاره کرد. اکنون نیز جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان بر اساس ضرورت پرداختن به این حوزه به صورت تخصصی و مستقل برگزار خواهد شد که ذیل معاونت شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران قرار گرفته است که از آقای حامد محقق و خانم کبری بابایی که مسئولیت این بخش را برعهده دارند تقدیر و تشکر کنم. 

 

وی ضمن تشکر از دبیر، هیات علمی و داوران جشنواره کتاب کودک و نوجوان، با بیان اینکه امیدوارم با برپایی این جشنواره، موضوع مهم و خطیر کودک و نوجوان بیشتر مورد توجه قرار گیرد، افزود: در طول سالیان برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب تهران حوزه ناشران آموزشی و کمک آموزشی به واسطه قیمت کتاب هایشان در صدر جدول ریالی قرار داشتند و صدر جدول تعدادی به واسطه کتاب های کم حجم و کم قیمت مربوط به حوزه کتاب های کودک و نوجوان بود، اما در سی و پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، ناشران کودک و نوجوانان صدر جدول ریالی را نیز از آن خود کرده و مورد اقبال عمومی قرار گرفتند که این موضوع ضرورت برگزاری این جشنواره را برای ما بیشتر کرد. 

 

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران بیان کرد: سی و یک سال انتشار کتاب کودک و نوجوان را از جهات مختلف تحلیل کرده ایم و این تحلیل با عنوان تکتای شماره ۲ منتشر خواهد شد و همچنین در اختتامیه این رویداد که ساعت ۱۵ چهارشنبه، ۱۷ مرداد با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت برگزار می شود در خصوص این موضوع نیز صحبت به میان خواهد آمد. از چند جهت باید موضوع را دنبال کرد و ضعف ها را بررسی کرد؛ به عنوان مثال بر اساس نظر کارشناسان در حوزه کتاب کودک نوجوان به شدت ضعیف هستیم و کتاب های بزرگسال یا ترجمه برای این گروه سنی مورد استفاده قرار می گیرد. موضوع بعدی معرفی آثار خوب و برتر تولید شده در این حوزه است. 

 

برگزاری دوره آموزشی قاصدک با هدف تربیت شاعران حوزه کودک و نوجوان 

 

رمضانی ادامه داد: آموزش و تربیت شاعران و نویسندگان در حوزه هایی را که در آن ضعف داریم همیشه پیگیر بوده ایم و از نخستین فعالیت هایی که آقای حامد محقق پس از حضور در معاونت شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران شکل دادند برگزاری دوره قاصدک بود. بنابراین تحلیل، آموزش و الگوسازی و ترویج به عنوان یک بسته در حوزه کودک و نوجوان در نظر گرفته شده است. 

 

وی در خصوص ادامه فعالیت این جشنواره در دولت جدید گفت: این جشنواره مانند جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران آئین نامه مصوب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را دارد و مورد عنایت مسئولان راهبر این حوزه نیز بوده و کسی منکر آن نیست. در بازدید مقام  معظم رهبری (مدظله العالی) از نمایشگاه کتاب نیز توجه ایشان به حوزه کتاب های کودک و نوجوان مشخص شد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این جشنواره را برگزار می کند و موازی جوایز دیگر نیست. اگر اصحاب رسانه نیز به آن توجه داشته باشند امکان بقاء آن بیشتر خواهد بود و مطالبه اهالی ادبیات و کتاب کودک و نوجوان و خانواده ها این است که این جشنواره استمرار داشته باشد. 

 

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگری از صحبت های خود با اشاره به وضعیت کتاب کودک ایران در حوزه بین الملل ادامه داد: در مجموع آثار منتشرشده در کشور، آثاری که روان تر و بهتر در حوزه بین الملل خرید و فروش می شود در حوزه کودک و نوجوان است اما حتما نقیصه عرضه، ارائه و معرفی وجود دارد و به نظر می رسد این جشنواره گوشواره های دیگری مانند فلوشیپ و جدی کردن خرید رایت برای آثار نیاز دارد تا شکل دیگری به ارائه آثار ما به صورت بین المللی بدهد. آثار کودک و نوجوان ما معمولا در حوزه بین الملل در متن قابل رقابت و در تکنولوژی چاپ عقب تر هستند، اما می توان از این حوزه پرتولید بهره بیشتری برای معرفی ظرفیت های ادبی ایران به دنیا برد. 

 

ضرورت رسانه ای شدن جشنواره

 

رمضانی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص نحوه حضور نوجوانان در نظردهی و انتخاب آثار برگزیده این جشنواره گفت: به غیر از آثاری که داوران انتخاب می کنند، آثاری به انتخاب نوجوانان کتا بخوان معرفی می شوند و سه جایزه به انتخاب آن ها به برگزیدگان اعطاء می شود. این ها نوجوانانی هستند که توسط نهاد کتابخانه های عمومی کشور، شهرداری تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و اتحادیه انجمن های اسلامی دانش آموزان معرفی شده و آموزش نقد دیده اند و تمام آثار نامزد شده را خوانده اند. 

 

وی در خصوص جوایز این جشنواره بیان کرد: میزان جوایز جشنواره مطابق آئین نامه جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران ۳۰۰ میلیون برای برگزیده و ۱۰۰ میلیون تومان برای شایسته تقدیر خواهد بود و جایزه ای که نوجوانان خواهند داد در رتبه بعد از شایستگان تقدیر خواهد بود که رقم آن در دست بررسی است. همچنین از شاعران و نویسندگانی که بیشترین تولید را میان شمارگان داشتند تجلیل به عمل خواهد آمد. 

 

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران همچنین با اشاره به اهمیت رسانه ای شدن اخبار و موضوعات مربوط به جشنواره کتاب کودک و نوجوان بیان کرد: در مورد این جشنواره در ستاد خبری گفت وگوهایی با چهره های ملی و بین المللی صورت گرفته و در رسانه ها نیز منتشر شده است، اما کافی نیست و باید در طول سال برای آن کار کرد  بنابراین باید یک ستاد خبری سالیانه برای این حوزه تشکیل شود تا در اذهان عمومی تثبیت شود. 

 

چند اثر در جشنواره کتاب کودک و نوجوان داوری شدند؟ 

 

حامد محقق، معاون شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران نیز در ادامه این نشست گفت: آثار رسیده به بخش داوری جایزه به تفکیک بخش  به این صورت بوده که در بخش شعر ۲۲۵ کتاب، در بخش داستان کوتاه ۲ هزار و ۱۲۵ کتاب، در بخش داستان بلند و رمان ۱۶۰ کتاب، در بخش کلیات ۵۵۶ کتاب، در بخش پژوهش ۴۰ کتاب مورد بررسی و داوری قرار گرفتند که مجموع آن ها یعنی ۳ هزار و ۱۰۶ کتاب در بخش تصویرگری مورد داوری قرار گرفتند. 

 

وی افزود: ۷۴۶ ناشر در این دوره از جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان اثر داشتند که انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با ۸ کتاب و انتشارات مهرک با چهار کتاب دارای بیشترین تعداد نامزدها در این دوره هستند. 

 

معاون شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: در طی دوره برگزاری جشنواره، چهار نشست علمی با صاحب نظران حوزه ادبیات کتاب کودک پیش بینی شد که یکی از آن ها ساعت ۱۷ یکشنبه (14 مرداد 1403) با موضوع ادبیات دینی در کتاب کودک در دانشگاه امام رضا(ع) مشهد برگزار می شود، یک نشست با موضوع پژوهش در کتاب کودک و نوجوان در دانشگاه شیراز برگزار شد، یک نشست با موضوع آسیب شناسی تصویرگری کتاب کودک در قم برگزار شد و نشستی دیگر، چهارشنبه صبح با عنوان  ادبیات کودک؛ گنجینه تمدنی  در دانشگاه آزاد واحد تهران شمال برگزار خواهد شد. 

 

محقق بیان کرد: جشنواره کتاب کودک و نوجوان همانند جایزه ادبی جلال آل احمد و جشنواره بین المللی شعر فجر دارای یک گوشواره آموزشی است که تحت عنوان دوره قاصدک برگزار می شود. سومین دوره قاصدک همزمان با اختتامیه این جشنواره در تهران آغاز به کار می کند که ۱۰۰ نفر از علاقه مندان به فعالیت در این حوزه در کلاس های آن شرکت می کنند و ۱۴ کارگاه تخصصی برای آن پیش بینی شده است. 

 

وی ادامه داد: جشنواره ملی کتاب کودک و نوجوان بسته کاملی از آموزش، ترویج و نشست های علمی و بین المللی خواهد بود که نشست های بین المللی آن در حوزه نشر کتاب پس از اختتامیه جشنواره آغاز به کار می کنند.

 

هیچ کشوری به اندازه ایران پدیدآورنده حوزه کتاب کودک ندارد 

 

محمد حمزه زاده، دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان نیز در این نشست گفت: به خانه کتاب و ادبیات ایران برای برگزاری این جشنواره تبریک عرض می کنم، چراکه حوزه ادبیات کودک و نوجوان جای کار کردن به صورت یک جشنواره جداگانه و مستقل را داشت و این موضوع بسیار مهمی بود، چراکه در جایزه کتاب سال با مقایسه هایی همیشه سر حوزه کتاب کودک همیشه بی کلاه می ماند و اگر به سوابق برگزاری جوایز کتاب سال مراجعه کنید بخش کتاب کودک معمولا جایزه ای نداشته و اشکالی وجود داشت که باعث مقایسه نادرست آثار با یکدیگر می شد که با برگزاری این جشنواره به صورت جداگانه این مشکل رفع شد. بنابراین از این توجه ممنونم  که از ابتدای فعالیت علی رمضانی در خانه کتاب و ادبیات ایران صورت گرفت و این خبر خوبی برای ادبیات کودک است. 

 

وی افزود: تا نام جایزه و جشنواره به میان می آید به موضوع تعدد برگزاری آن ها نقد می شود. بنده کاری به دیگر جشنواره ها ندارم، اما در حوزه کتاب کودک مفهوم جایزه در دنیا مترادف با راهنمایی و نشان  دادن مسیر است، نه مقصد. جوایز در دنیا مقصد نیستند بلکه تابلوهای راهنمایی هستند که در مسیر رسیدن به مقصد نصب می شوند و به پیدا کردن راه کمک می کنند. ما نیز در حوزه ادبیات کودک و توسعه هویت ملی، از این  تابلوها کم داریم. از این منظر جشنواره بین المللی کتاب کودک اهمیت ویژه ای دارد و به همین دلیل باید مستقل می شد. همچنین مراکز دیگر نیز باید در این حوزه فعالیت کنند تا تنوع فعالیت در این حوزه بیشتر شود. 

 

دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان بیان کرد: در بازار حوزه کتاب کودک هنگام فروش به تعداد جوایزی که کسب کرده توجه می کنند و هنگامی که کتاب برنده جوایز متعددی شده باشد راه خروج از مرزهای ملی برای آن باز می شود و آن کتاب در دنیا نیز شناخته می شود. 

 

حمزه زاده ادامه داد: در حوزه ادبیات کودک وضعیت در کشور ما ویژه است، چراکه به دلیل فرهنگی بودن انقلاب اسلامی و رشد انفجاری جمعیت، پس از انقلاب با یک جامعه چند ده میلیونی از کودکان و نوجوانان مواجه بودیم که نیاز به گفت وگو با آن ها حس می شد و این گفت وگو نیاز به زبانی مختص کودکان داشته و دارد. این موضوع باعث شد که با تاسیس کارگاه ها و نشریات متعدد جامعه نویسندگان و پدیدآورندگان حوزه ادبیات کودک و نوجوان رشد کند. در دیگر کشورها به این اندازه پدیدآورنده حوزه کودک و نوجوان وجود ندارد؛ این موضوع باعث افتخار است و می طلبد که جشنواره هایی نیز وجود داشته باشند تا آثار را معرفی کنند. 

 

زبان کودک زبانی جهانی است 

 

وی با بیان اینکه بخش بین الملل جشنواره کتاب کودک و نوجوان نیز یک سال در میان برگزار می شود، گفت: ما قائل به این هستیم که زبان کودک بین المللی است و محدود به زبان و جغرافیای خاصی نیست و امیدواریم در دوره های بعدی محتوای کتابی که نویسندگان ما تولید می کنند به فرامرزها منتقل شود و بازاری شکل بگیرد تا بر اساس این توسعه بازاری شکل گیرد تا نیازهای اقتصادی و تجاری حوزه کتاب کودک ایران را نیز پوشش دهد. 

 

دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان اضافه کرد: تصور می کنم قدم اول این است که به داشته های خود از طریق این جشنواره توجه کنیم و سپس راهی پیدا کنیم تا آن ها به خارج از مرزها منتقل شود. امیدوارم این جشنواره منجر به توسعه بازار ادبیات کودک و شکل گیری اقتصاد بهتری این حوزه شود تا شاهد اوضاع بهتری باشیم . 

 

حمزه زاده با اشاره به رشد فروش آثار حوزه کودک و نوجوان در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران ادامه داد: این خبر که در نمایشگاه کتاب تهران، صدر جدول ریالی به کتاب های کودک اختصاص یافته خبر بسیار مهمی است و باید پله ای باشد تا بتوانیم پله های بعدی را در این عرصه طی کنیم.

 

امکان اعطاء جوایز به تفکیک گروه های سنی آثار وجود ندارد 

 

وی درباره چرایی عدم تفکیک کتاب ها بر اساس گروه های سنی در داوری آثار گفت: متاسفانه در برخی از بخش ها مانند حوزه کتاب نوجوان با کمبود آثار مواجه هستیم و این موضوع امکان اعطاء جایزه به تفکیک گروه های سنی را به ما نمی دهد و نمی توان آن ها را به صورت جداگانه داوری کرد. در بیانیه جشنواره نیز خواهد آمد که با ناهمگونی در کمیت آثار برای گروه های سنی مختلف مواجه هستیم. 

 

دبیر علمی نخستین جشنواره ملی و بین المللی کتاب کودک و نوجوان ادامه داد: اصولا جوایز ارزش و ظرفیت خود را در ابتدا از هیات علمی و داوران آن می گیرند و معمولا افراد برگزارکننده جشنواره ها اسامی شاخص و مطرح هستند و ارزش آن جایزه را بالا می آورند. بنابراین تلاش و قصد ما نیز این بود که از بهترین افراد این حوزه در داوری و هیات علمی استفاده کنیم. با این حال وقتی پیش بینی می شود کسانی احتمال کاندیدا و برگزیده شدن در جشنواره را دارند، نمی توان از آن ها به عنوان داور استفاده کرد. تصور می کنم استمرار و توجه به اینکه بهترین های حوزه در اجرای جشنواره کار خود را انجام دهند وزن به جشنواره می دهد و باعث می شود جای خود را در حوزه بین الملل پیدا کند. 

 

حمز ه زاده با بیان اینکه نقش ناشران در کسب جوایز نیز بسیار مهم است،گفت: کاری که نویسنده انجام می دهد پس از نوشتن تمام می شود اما مشکلاتی که بسیاری از آثار دارند مربوط به ناشر می شود که پس از نوشتن به وجود می آید. به عنوان مثال تصویرسازی غلط اتفاقی است که برخی از آثار را از دایره انتخاب خارج می کند.