به گزارش ستاد خبری سی ودومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، ولی تیموری؛ پژوهشگر و رییس معرفی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری به مناسبت هفته کتاب سی ودوم یادداشتی را برای انتشار ارسال کرده است. مشروح این یادداشت را در ادامه می خوانید:

 

به طور کل همبستگی و وفاق ملی نتیجه شناخت و آگاهی است. شناخت نسبت به ارزش ها، هنجارها و حساسیت های مثبت و منفی بسیار مهم است. در واقع تا یکدیگر را درست و دقیق نشناسیم، نمی توانیم باهم به توافق محکم و پایدار برسیم. نباید این شناخت صرفاً به اشتراکات فرهنگی محدود شود، بلکه باید آگاهی بیشتری نسبت به مسایل و محل های اختلاف و دگراندیشی پیدا کنیم. تا زمانی که از تار و پود هویت وجودی و فکری یکدیگر آگاهی و شناخت عمیق پیدا نکنیم، امکان رسیدن به همبستگی و توافق ماندگار وجود ندارد.

 

در گام دوم باید برای هویت، فرهنگ، ارزش ها، بایدها و نبایدها، عرف و هنجارهای اجتماعی یکدیگر احترام قائل شویم. باید بپذیریم که جامعه ای مثل جامعه ایرانی، به شدت پویا و متکثر است. تنوع فرهنگی موجود در جامعه ایرانی، یک مزیت بی نظیر است. بنابراین به جای تلاش در ارائه نسخه ها و  قالب های یکدست کننده، باید برای حفظ همین تنوع موجود و تک تک عناصر و مولفه های آن بکوشیم. 

 

 وقتی فرهنگ و هویت خود را با تمام ابعاد و جزییات آن شناختیم و برای تک تک اجزای آن احترام قائل شدیم و با دیده غرور و افتخار به آن نگریستیم، می توانیم داعیه همبستگی و وفاق ملی داشته باشیم.

 

کتاب و کتابخوانی در چنین فرآیندی نقش مهمی دارد. چون هم در گام شناخت و آگاهی و هم در گام تعامل نسبت به یکدیگر می تواند تاثیر گذار باشد. برگزاری رویدادهای فرهنگی با موضوع کتاب و کتابخوانی به تقویت این نوع رویکرد و تفکر در جامعه کمک می کند. بدیهی است که باید در برگزاری چنین رویدادهایی (هفته کتاب) دقت کنیم تا تصویر کاملی از فرهنگ و هویت ایرانی ارائه شود و با بخشی نگری و پررنگ کردن برخی جنبه های خاص و دور گذاشتن عناصر هویتی مهم دیگر، عملا به جای ایجاد همبستگی، به سمت حساسیت زایی و تشدید اختلاف نظر گام برنداریم.

 

چنانچه برنامه ریزی و برگزاری رویدادهای فرهنگی با چنین رویکردی همراه باشد، قطعا به گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی هم کمک شایان توجهی خواهد شد. زیرا کتابی که با این رویکرد درباره فرهنگ و هویت جامعه ایرانی نوشته می شود، یک کتاب ارزشمند و کامل است که شناخت و آگاهی درستی از فرهنگ ملی و عناصر زیرمجموعه آن به مخاطب می دهد. از سوی دیگر به واسطه نگاه احترام آمیز و انسجام بخشی که وجود دارد می توان برای هر سلیقه و خواسته ای محتوای مناسبی را در معرض دید و انتخاب قرار داد.

 

باید پذیرفت که در سال های اخیر برخی برداشت های سطحی موجب شده تا بخش هایی از فرهنگ و هویت جامعه ایرانی پررنگ و در نقطه مقابل، بخش های تاثیرگذار و مهم دیگری از آن مورد غفلت واقع شود. مثلا گاهی اوقات به موضوع تنوع فرهنگی، خرده فرهنگ ها، اقوام و اقلیت ها به چشم تهدید نگاه کرده ایم. در صورتی که اتفاقا یکی از فرصت های بزرگ کشور و از نقاط متمایز فرهنگ ملی ما، برخورداری از این فرهنگ متکثر و ریشه دار در همین آب و خاک است. اگر کشورهای امروز به واسطه میزبانی از مهاجران چند ملیتی، داعیه کشور چند فرهنگی و تنوع فرهنگی دارند، تکثر قومی، زبانی، اعتقادی و فرهنگی در کشور ما زاییده همین سرزمین بوده و ریشه در تاریخ طولانی و گستره عظیم این کشور دارند.

 

ما نتوانسته ایم این تنوع فرهنگی را در حد شایسته به کودکان و جوانان، به ساکنان این سرزمین و ملت های مجاور خود معرفی کنیم. بنابراین جای معرفی این فرهنگ از آغاز تمدن تا به امروز، بی هیچ کم و کاستی در تمام ابعاد و پهنه سرزمینی آن از جنوبی ترین نقطه تا شمالی ترین آن و از شرقی ترین نقطه تا غربی ترین نقطه آن، در رسانه ها، کتاب ها، فضای مجازی و واقعی در سطح داخلی و بین المللی خالی است. وقتی کودکان و نوجوانان ما آموزش کاملی از تاریخ و جغرافیای این سرزمین نمی بینند، در کتاب های درسی ما، آن چنان که باید و شاید درباره جزایر ایرانی خلیج فارس صحبت نمی شود، وقتی امکان سفر و گشت و گذار در این خطه از آب و خاک گهربار ایرانی برای مردم فراهم نیست، حتما باید نگران یک سری یاوه گویی ها در این زمینه باشیم.

 

آری، جای خالی معرفی سرزمین بزرگ و متمدن ایران عزیز، در حد و گستره تاریخی و جغرافیایی عظیم آن از پیدایش حیات در این سرزمین تا به امروز، از مراودات و تبادلات تاریخی، فرهنگی، تجاری و سیاسی آن با کشورها و ملت های مختلف گرفته تا جایگاه دیروز و امروز همسایگان آن، نفوذ تاریخی و گستره تمدنی آن در فراسوی مرزهای امروزی و... در رسانه ها و معرفی های ما به شدت خالی است.

 

جمهوری اسلامی ایران البته امروز یک کشور قوی و منسجم است، اما فراموش نکنیم که در اعصار و قرون گذشته نیز این کشور قلمروی مقتدر و مو رد احترامی بوده است. هیچ کشوری حتی رقیبان قدرتمند آن نیز منکر این واقعیت نبودند و نیستند که ایران همواره سرزمین فرهنگ و تمدن بوده و تا ابد هم خواهد بود.

 

بارها و بارها در سفرهای داخلی و خارجی خود همراه با مهمانان، گردشگران و مقامات خارجی، در پس برخی نگاه های سطحی، همواره عمق و اوج احترام و تعجب آنان را نسبت به شکوه ایران و ایرانی شنیده، دیده و احساس کرده ام.

 

به نظرم برای عینی تر کردن مفهوم اقتدار ملی برای عموم مردم، باید تاریخ این اقتدار را به طور کامل و بی هیچ سانسوری بازگو کنیم.

 

باید نسل امروز، شکوه سرزمین آبا و اجدادی خود را بی کم و کاست در کتاب ها، محیط های آموزشی، رسانه ها و فضای مجازی ببینند تا در مقابل فرهنگ غیر خودی، دلباخته و مسحور نشوند.

 

باید در معرفی تاریخ و تمدن، از برداشت ها و نگاه های سطحی و گزینشی نسبت به تاریخ و فرهنگ کشورمان احتراز کرده و تصویر واقعی و کاملی از آن را به خصوص به نسل امروزی ارائه دهیم تا با شناخت غنای واقعی تاریخ و فرهنگ ایرانی، اسیر دلباختگی به فرهنگ خارجی و غیرخودی نشویم. 

 

سی ودومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار  خواندن برای همدلی  از ۲۳ آبان (۱۴۰۳) شروع شده و تا ۳۰ آبان (1403) ادامه دارد.