حفظ و مراقبت از بنیان خانواده به عنوان مهم ترین زیرساخت تشکیل جوامع بشری یکی از اساسی ترین موضوع های آموزشی و روانشناختی است. همچنین در مبانی اسلام، تاکیدها و تذکرهای بسیاری در این زمینه وجود دارند که موید اهمیت خانواده از منظر اخلاق و احکام اسلامی اند. بر این اساس، زندگی خانوادگی معصومین(ع) می توانند الگوهای شایسته ای در تشکیل و حفظ خانواده ها باشند به ویژه زندگی حضرت علی(ع) و فاطمه زهرا(س) که سالروز ازدواج آنان مصادف است با اول ذیحجه برابر با 4 مهرماه. به این بهانه، مروری کرده ایم بر کتاب هایی که در نیمه نخست سال جاری با عنوان و مضامین خانواده با رویکردهای متفاوت منتشر شده اند. آمارها نشان می دهند بیش از 170 عنوان کتاب در این بازه زمانی و در همین حوزه و با تنوع مضمونی درباره تحکیم خانواده، حقوق خانواده، بهداشت و درمان و... به چاپ رسیده اند. در ادامه به بررسی و معرفی برخی از این کتاب ها خواهیم پرداخت. 
 پرمخاطب ها 
 بشقاب های سفره پشت بام مان؛ خانواده و ماهواره  عنوان پرفروش ترین کتاب با رویکرد خانواده است که در شش ماه اخیر به چاپ بیست و هشتم رسیده است. این کتاب نوشته حجت  الاسلام محسن عباسی  ولدی است که در 264 صفحه از سوی نشر جامعه الزهرا(س) قم به انتشار و تاکنون نزدیک به 700 هزار نسخه از آن به چاپ رسیده است. این کتاب از چهار بخش  دلایل خرید ماهواره ،  پاسخ به پرسش ها ،  حرف های شما  و  حرف های آخر ما  تشکیل شده و دربردارنده مجموعه مباحثی  است که در رادیو معارف در برنامه  پرسمان تربیتی خانواده  با موضوع ماهواره و خانواده مطرح شده بودند.  بشقاب های سفره پشت بام مان؛ خانواده و ماهواره  به موضوع ریشه های گرایش به ماهواره پرداخته و متناسب با هر ریشه، راهکاری برای مقابله با آن بیان کرده است. یکی دیگر از کتاب های پرمخاطب و پرفروش در حوزه خانواده در ماه های اخیر، کتاب  اسرار خانواده پایدار  به قلم علی توکلی زاده است. چاپ پنجم این کتاب چندی قبل از سوی نشر علی  توکلی روانه بازار شده. در فصل نخست این کتاب آمده است:  زندگی یک پازل است، وقتی بتوانیم قطعات آن را درست، زیبا، به موقع، با درایت و قشنگ کنار هم بچینیم.  در  اسرار خانواده پایدار  برخی قطعات این پازل، توجه کردن به یکدیگر، محبت و احترام، اغماض و گذشت، رفق و مدارا، تشکر و سپاسگزاری، صبر و تحمل، ارزیابی از خود، انتقادپذیری و سلامت جنسی برشمرده و به تفصیل درباره آنها صحبت شده است. همچنین در این کتاب به زوجین توصیه شده به همسر به عنوان شریک خود برای حل معضلات نگاه و با دقت به احساسات و علایق یکدیگر توجه کنند. خوشبین بودن، توجه به بستگان همسر، استفاده نکردن از زبان طعنه، احترام به والدین، گفت وگو و تفریح با خانواده و مواردی از این قبیل هم در این کتاب تبیین شده اند. حجت الاسلام علی توکلی اکنون رئیس کل اداره دادگستری استان کرمان است و در این کتاب با بهره گیری از تجارب چندین ساله خود درباره مسایل خانواده به بیان مطالب ارزنده ای پرداخته است. 
 آسیب شناسی خانواده های امروزی 
نشر عصر آگاهی، تیرماه امسال به انتشار کتاب  آسیب های نوظهور در کمین خانواده  نوشته علی علیزاده اقدام کرده است. این اثر، کتابی پژوهشی در زمینه آسیب شناسی مسایل اجتماعی و خانوادگی امروز با بهره گیری از تعالیم دینی است. در ابتدای این اثر به تبیین اهمیت خانواده در دین اسلام پرداخته شده و جایگاه آن در اسلام و غرب مقایسه شده است. آنگاه برخی آسیب های نوظهور که پیش روی خانواده های ایرانی و مسلمان وجود دارند، مورد شناسایی قرار گرفته و راه های صحیح مواجهه با این آسیب ها بیان شده اند. در همین راستا نگارنده به فضای سایبر، ماهواره ها، فیس بوک، اعتیاد و اینترنت به عنوان معضلات جدید فرهنگی و خانوادگی اشاره و آثار مخرب هریک از آنها را در صورت نبود کنترل صحیح، بررسی کرده است. وی در ادامه به بررسی اهمیت ازدواج در دین اسلام به عنوان یک راهکار مهم برای برون رفت از آسیب های خانوادگی می پردازد. 
 آموزش مبانی علمی خانواده 
  آموزش خانواده؛ راهبردهای علمی و عملی با رویکرد پژوهشی  عنوان کتابی است که توسط نشر آوای نور برای نخستین بار در خردادماه به چاپ رسیده و ابوالفضل بختیاری، کبری مصدق نیک و عزیزالله بابلی بهمنی آن را به رشته تحریر درآورده اند. در این کتاب تلاش شده به موضوع آموزش خانواده، پیشینه و سیر تاریخی شکل گیری آموزش خانواده در ایران و جهان و تحقیقات انجام شده مرتبط با آموزش خانواده و منابع آن تا حد امکان پرداخته شود که از این منظر این اثر با ارائه راهبردهای علمی و عملی با رویکرد پژوهشی، اطلاعات ارزشمندی را به کارگزاران آموزشی، مدیران، مدرسان آموزش خانواده، کارشناسان آموزشی، مربیان تربیتی و پژوهشگران آموزشی ارائه می کند. در این راستا آموزش خانواده و تاریخچه آن، اصول آموزش گروهی والدین، کارکردهای خانواده، اهداف آموزش خانواده، مبانی شناخت آموزش خانواده و... مورد بررسی و توجه قرارگرفته اند. دیگر کتاب آموزشی این حوزه  آموزش مهارت های زندگی و تربیت شهروند دانشجویی(در بستر تعامل خانواده و دانشگاه)  نوشته غلامعلی گل افشانی جویباری و آناهیتا شفیع زاده است که توسط نشر علیم نور در مازندران به چاپ رسیده. این کتاب بر آن است تا ضمن ارائه دیدی کلی از کلیات و مفاهیم مهارت های زندگی، به بررسی تطبیقی آن با تربیت شهروندی دانشجویی بپردازد. مطالب این اثر در دو بخش تدوین شده اند که در بخش نخست به آموزش مهارت های زندگی با تأکید بر امور دانشجویی و در بخش دوم، تربیت شهروندی دانشجو در بستر تعامل خانواده و دانشگاه بررسی شده و طی آن، مباحثی چون تربیت شهروندی، درآمدی بر نقش برنامه های درسی دانشگاه در تربیت شهروندی و پیامدهای تربیت شهروندی دانشجویان مطرح شده اند. 
 خانواده از منظر قرآن و احادی 
 پرورش و آموزش خانواده در پرتو قرآن و حدیث و تجربه های موفق  با عنوان دوم  700 نکته  تربیتی در ارتباط با خانواده  به مبانی تربیتی بر اساس آموزه هایی از قرآن و احادیث توجه کرده است. این کتاب توسط حسین رودسری نوشته شده و مشترکا از سوی وزارت آموزش و پرورش و نشر منادی تربیت به چاپ رسیده است. این کتاب در واقع مجموعه ای است که با نگاه به زن و خانواده و اهمیت سبک زندگی تدوین  شده و حاوی بیش از 40 آیه از قرآن و بیش از 330 حدیث از معصومین(ع) است. همچنین بیش از 660 نکته تربیتی برای رسیدن به خانواده ای متعادل و متکامل را دربرگرفته است. قسمت اعظم این کتاب از فرمایش ها و سیره عملی ائمه (ع) اتخاذ شده است. ازدواج، اهمیت تشکیل خانواده، مسوولیت زن در برابر شوهر، مصادیق و شیوه های صله رحم، پاداش همسران صبور، احترام به مدیر داخلی خانواده و تقدم مشورت با جوانان از محورهای اصلی موردبحث در این کتابند.
 کتاب دیگری که در این بخش به آن اشاره ای خواهیم داشت  درسنامه خانواده در اسلام  نوشته محمدرضا ضمیری، اعظم نوری، محبوبه جوکار و طاهره جوانمرد است که نشر جامعه الزهرا(س) فروردین ماه امسال روانه بازار کرده است. این کتاب مروری بر مسایل مربوط به خانواده و عوامل و موانع تحکیم آن با استناد به آموزه های اسلامی دارد و در ابتدای آن تعریفی از خانواده و انواع آن ارایه شده و ماهیت نظام خانواده در اسلام و غرب با هم مقایسه شده اند؛ آنگاه مهم ترین مسایل مربوط به خانواده با نگرشی دینی و به سبکی آموزشی برای تدریس در حوزه های علمیه خواهران، بیان شده و نمونه هایی از مشکلات و آسیب های موجود در این زمینه مورد بحث و بررسی قرار گرفته اند. نویسنده نخست به کارکردهای خانواده در زمینه تولید نسل، تأمین نیازهای عاطفی و جنسی، تأمین نیازهای اقتصادی، رشد و تکامل شخصیت، جامعه  پذیر کردن فرزندان و کنترل اجتماعی اشاره کرده و پس از آن اهمیت، کارکردها، آداب و رسوم مربوط به ازدواج و حقوق متقابل زوجین، حقوق فرزندان و والدین نسبت به هم و تأمین خواسته ها و نیازهای متقابل آنان در محیط خانواده را از منظر آموزه های اسلامی بررسی کرده است.  
 خانواده و مباحث حقوقی 
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اردیبهشت سال جاری، به انتشار کتابی شش جلدی با عنوان  دانشنامه فاطمی: زن و خانواده - مباحث حقوقی  اقدام کرده است. این کتاب که زیر نظر علی اکبر رشاد تدوین و به چاپ رسیده، سال 1381 شمسی به پیشنهاد آیت الله عبدالله جوادی آملی با نظارت علمی سرپرست دانشنامه، کار خود را آغاز کرد. ساختار موضوعی دانشنامه فاطمی دربردارنده 117 مدخل اصلی در شش مجلّد و در دو محور اساسی است. این دانشنامه شامل 68 مقاله درباره زندگانی، شخصیت و منزلت، سیره و تعالیم حضرت فاطمه زهرا(ع) است. بخش ملحق و مکمّل دانشنامه، مشتمل بر 49 مقاله در تحلیل موضوع های اساسی درباره زن و خانواده، با استناد به منابع دینی و با توجّه به آرای جدید و نظرها و نیازهای دوره معاصر است. جلد چهارم مجموعه، دربردارنده مباحثی درباره زن و خانواده و مباحث حقوقی است.