به گزارش ستاد خبری سی وسومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، نشست تخصصی حمایت بنیادین از فرهنگ کتاب و کتابخوانی در آموزش و پرورش ژاپن به عنوان اساس پیشرفت صنعتی با سخنرانی پرستو شادپیام پنج شنبه (۲۹ آبان ۱۴۰۴) در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. اهم سخنان پرستو شادپیام را در ادامه می خوانید: من پرستو شادپیام هستم، پژوهشگر ژاپنی مقیم ایران. سال ها در دانشگاه توکیو تاریخ ایران، تاریخ اسلام و زبان فارسی تدریس کرده ام و اکنون در ایران زندگی می کنم. در هفته کتاب وظیفه خود دانستم تا درباره تجربه ژاپن در نهادینه سازی فرهنگ مطالعه سخن بگویم، تجربه ای که به باور من یکی از ستون های اصلی پیشرفت صنعتی و اجتماعی این کشور بوده است. اهمیت بنیادین کتاب و مطالعه از نگاه من کتابخوانی همیشه فرایند تفکر عمیق و ناشناخته بشر بوده است. در تاریخ ایران نیز مطالعه و تولید محتوا بخش جدایی ناپذیر تمدن و فرهنگ بوده است. با وجود مشکلات امروز مانند گرانی، فشارهای رسانه ای، غرب زدگی یا کم توجهی سیاست ها، نمی توان اهمیت کتابخوانی را نادیده گرفت. کتاب و مطالعه نه تنها برای سلامت فردی بلکه برای سلامت جامعه و صنعت کشور حیاتی است. مطالعه می تواند از پیری ذهن جلوگیری کند، کنجکاوی را تقویت کند، استرس و اضطراب را کاهش دهد، خواب را بهبود بخشد، اعتماد به نفس و تمرکز را بالا ببرد و رشد شخصیتی فرد را تضمین کند. تجربه ژاپن در آموزش و پرورش در ژاپن کتابخوانی از سنین بسیار پایین آغاز می شود؛ از مهدکودک تا پایان دبیرستان. مدارس ژاپنی کتابخانه های فعال دارند که توسط خود دانش آموزان مدیریت می شوند. در پایه اول دبستان کتاب به عنوان بهترین دوست معرفی می شود. کودکان کتاب های مورد علاقه خود را انتخاب می کنند، درباره آنها کنفرانس می دهند، خلاصه نویسی می کنند و کارت هایی با مشخصات کتاب می نویسند. این کارت ها به صورت درخت داستان و جنگل داستان روی دیوار کلاس نصب می شوند تا بچه ها تجربه جمعی از کتاب داشته باشند. در پایه سوم کودکان مهارت جست وجو در کتابخانه را یاد می گیرند، ابتدا در کتابخانه مدرسه و سپس در کتابخانه های بزرگ شهر. آنها می آموزند چگونه از فهرست ها و نمایه ها استفاده کنند، چگونه اطلاعات را یادداشت کنند و چگونه یافته های خود را با دوستانشان به اشتراک بگذارند. پس از خواندن هر کتاب موظف می شوند تا انشا بنویسند یا تصویر بکشند و این آثار در مدرسه نصب می شود. آموزش و پرورش ژاپن مسابقات انشانویسی و کتابخوانی برگزار می کند و جوایز آن اغلب کتاب است. فرهنگ مشارکت و کار گروهی ویژگی مهم نظام آموزشی ژاپن مشارکت گروهی است. کودکان از همان ابتدا یاد می گیرند کارها را به صورت گروهی انجام دهند، از نظافت مدرسه تا نگهداری حیوانات و حتی برنج کاری. این تجربه مشترک باعث می شود کار گروهی به عادت روزانه تبدیل شود. کتابخوانی نیز به صورت گروهی و مشارکتی انجام می شود و کودکان احساس می کنند بخشی از یک ارزش مشترک هستند. آموزش و پرورش ژاپن ریشه در فرهنگ سنتی این کشور دارد. آیین شینتو و فلسفه بودایی، هرچند بیشتر فلسفه زندگی اند تا دین، در تربیت کودکان نقش دارند. ضرب المثل ژاپنی قدرت یعنی ادامه دادن و فلسفه کایزن یا پیشرفت مستمر با گام های کوچک، در مدارس آموزش داده می شود. کودکان می آموزند که هر روز کمی بهتر از دیروز باشند و این استمرار رمز پیشرفت است. به نظر من مکانیزم هوشمند آموزش کتابخوانی در مدارس ابتدایی ژاپن بر اساس فرهنگ سنتی این کشور، عامل اصلی نهادینه شدن مطالعه در جامعه است. این فرهنگ مطالعه، پایه پیشرفت صنعتی ژاپن بوده است. علم سلطان است و شبه علم شیطان. بنابراین باید فرهنگ مطالعه جدی گرفته شود. من پیشنهاد می کنم وزارت آموزش و پرورش ایران نیز مانند ژاپن، یک فصل کتابخوانی را در کتاب های درسی زبان فارسی بگنجاند و آن را به صورت عملی و مشارکتی آموزش دهد. این کار می تواند فرهنگ مطالعه را در میان کودکان ایرانی نهادینه کند و هویت ملی ما را تقویت کند. سخن آخر من همان است که فردوسی بزرگ گفته است: توانا بود هر که دانا بود ز دانش دل پیر برنا بود کتابخوانی نه تنها دانش می دهد، بلکه دل و جان را نیز پرورش می دهد. سی و سومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار بخوانیم برای ایران که از شنبه بیست و چهارم آبان (۱۴۰۴) آغاز شده، جمعه سی ام آبان (۱۴۰۴) به کار خود پایان می دهد.