به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، در 485 کیلومتری شمال شرقی ونزوئلا، میان دریای کارائیب در آمریکای مرکزی جزیره ای وجود دارد که در سال 1502 میلادی توسط کریستف کلمب کشف شد و همو نامش را مارتینیک نهاد. پس از آن مهاجران فرانسوی به این جزیره زیبا که بومیان به آن مادینا (جزیره گل ها) می گفتند، وارد شده و همه ساکنان آنجا را قلع و قمع کردند و از آن هنگام تاکنون این جزیره از مستعمرات فرادریایی فرانسه است. جمعیت فعلی این جزیره تلفیق فرانسوی ها مهاجر و مهاجم و بردگان سیاه است. اما مارتینیک مهد شخصیتی است که بعدها بدل به یکی از مهم ترین ادیبان فرانسوی زبان و یکی از شاخص ترین شخصیت ها ضد امپریالیسم و استعمار فرانسه شد و او کسی نیست جز متفکر و فعال سیاسی سیاهپوست امه سه زر. سه زر به سال 1913 در مارتینیک به دنیا آمد. پس از تحصیلات ابتدایی در مارتینیک برای تحصیلات دانشگاهی به فرانسه رفت. در کنار تحصیلات عالی ادبی نشریه دانشجوی سیاه را منتشر می کرد. برای نخستین بار و با این نشریه نویسندگان سیاه پوست می توانستند شیوه های نگارش ادبیات سنتی را مورد نقد و بررسی قرار دهند. آشنایی او در سال ۱۹۳۹ میلادی با شاعر نامدار سنگالی لئوپولد سدار سنگور باعث چاپ کتاب شعری به نام بازگشت به زادبوم شد. سه زر در این کتاب واژه نگریتود (سیاه وارگی) را ابداع و از این مفهوم با غرور تمام دفاع کرد. سال های جنگ جهانی دوم سال های فعالیت های روشنفکرانه سه زر بود. در سال ۱۹۴۱ او مجله ادبی تراپیک را با کمک دیگر مارتینیکی های روشنفکر مانند رنه منیل و آریستید موگه منتشر کرد تا وضعیت فرهنگی و از خود بیگانگی در مارتینیکی ها را به چالش بکشد. او همچنین به آندره برتون شاعر سورئالیست فرانسوی که در زمان جنگ مدتی را در مارتینیک گذراند، نزدیک شد. این آشنایی باعث شد که سه زر به جنبش سوررئالیسم بپیوندد، اما از همان آغاز معتقد بود که نویسندگان سیاه پوست در آفرینش ادبی خود نباید از هیچ کس درس بگیرند. سه زر آثار ادبی مهمی در ادبیات ضداستعماری خلق کرده که از جمله آنها نمایشنامه فصلی در کنگو است. این نمایشنامه درباره پاتریس لومومبا؛ رهبر استقلال کنگو از استعمار بلژیک و اولین نخست وزیر جمهوری دموکراتیک کنگوست. لومومبا پس از آنکه دست بلژیکی ها را از منابع کشورش قطع کرد، طی کودتایی توسط موبوتو سه سه سکو و ژرار سوئت (مامور نظامی بلژیک) و کمک آمریکا، از سمت خود عزل و توسط آنها کشته شد. اما دفتر شعر بازگشت به زادبوم امه سه زر آمیخته ای از شعر و نثر برای بیان افکارش در مورد هویت فرهنگی سیاهان آفریقایی در یک محیط استعماری بود. آندره برتون مقدمه ای تحسین آمیز برای چاپ دوم آن که در سال ۱۹۴۷ روانه کتابفروشی ها شد، نوشت و گفت این شعر چیزی کمتر از بزرگترین بنای تغزلی در زمان ما نیست. اما ترجمه فارسی این دفتر شعر را محمود کیانوش انجام داد که از نخستین منشورات انتشارات آگاه بود. بعدها با استقبال صورت گرفته از آن، به چاپ های متعدد رسید. منتخبی از این شعر بلند را در ادامه بخوانید: ... قرن ها این سرزمین تکرار کرد که ما جانوران سبع هستیم که قلب انسانی در دروازه های جهان سیاه متوقف می شود که در میان کود می گردیم کودی که با حالتی زننده نوید نیشکر ترد و پنبه حریرگونه را تقدیم می دارد و آنان ما را با آهن گداخته داغ زدند و در شوارع عام فروختند ... صورت جرات باخته ای را برآر که رحم لرزنده همچون سنگ معدن در خود می پروری ای روشنایی نیک افشانده ای چشمه باطراوت روشنایی آنان که نه باروت را اختراع کردند، نه قطب نما را آنان که نه بخار را رام کردند، نه برق را آنان که نه دریا را اکتشاف کردند، نه آسمان را اما بدون آنان زمین نمی تواند زمین باشد ... من استوار خواهم ایستاد از سر من سینه کشتی بسازید و از خود من نه یک پدر بسازید، نه یک برادر و نه یک فرزند بلکه از من پدر را بسازید، برادر را بسازید و فرزند را بگذارید که دربرابر نبوغ ملتم رام باشم مرا پیشکار خون این مردم بکنید مرا امین کینه این مردم بکنید از من، مرد پایان دادن بسازید از من، مرد آغاز کردن بسازید از من، مرد دروئیدن بسازید اما از من، مرد بذرافشاندن نیز بسازید