به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل خانه کتاب و ادبیات ایران، در حاشیه برگزاری نهمین جشنواره بین المللی کتاب ایروان مرتضی برزگر، نویسنده و داستان نویس ایرانی در نشستی با دانشجویان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شرق شناسی روسی-ارمنی، تاریخ آموزش داستان نویسی مدرن در ایران و نقش محافل، کارگاه ها و شبکه های ادبی در پرورش نویسندگان را تشریح کرد و به مدرسه های نامرئی پرداخت. مرتضی برزگر در ابتدا به بررسی تاریخ آموزش داستان نویسی در ایران پرداخت و گفت: ادبیات داستانی ایران در بخش مهمی از تاریخ خود در غیاب نهادهای رسمی آموزشی، نظامی غیررسمی و خودترمیم شونده برای آموزش و انتقال تجربه ایجاد کرده که نزدیک به هفت دهه، شکل های مختلفی به خود گرفته است. او با اشاره به شکل گیری انجمن ادبی صائب در اصفهان در دهه ۱۳۳۰، این جریان را یکی از نمونه های مهم شکل گیری محافل ادبی در ایران دانست و توضیح داد: شماری از نویسندگان نسل بعدی از جمله بهرام صادقی و هوشنگ گلشیری، در چنین فضاهایی امکان خواندن و نقد آثار خود را پیدا کردند. این نویسنده با بیان اینکه مدرسه های نامرئی در طول تاریخ معاصر ایران سه شکل عمده داشتند، مطرح کرد: محفل، کارگاه و شبکه، سه مرحله مهم در تحول این نظام غیررسمی آموزشی بوده اند و هرکدام متناسب با شرایط اجتماعی و فرهنگی زمان خود، شیوه متفاوتی برای انتقال دانش و تجربه ادبی ایجاد کرده اند. وی در ادامه به نقش محافل ادبی اصفهان و نشریه های ادبی آن دوره اشاره کرد و گفت: خواندن متن با صدای بلند، نقد آثار در جمع، داوری همقطاران، ترجمه به عنوان تمرین سبک و ویراستاری جمعی از جمله شیوه هایی بود که در این محافل به شکل غیر رسمی مورد استفاده قرار می گرفت. او سپس با بررسی نقش هوشنگ گلشیری در گذار از محفل به کارگاه ، به تجربه شکل گیری کارگاه های داستان نویسی در دهه های شصت و هفتاد پرداخت و توضیح داد: کارگاه، بسیاری از میراث محفل را حفظ کرد اما به آن ساختار، زمان بندی، سرفصل و تمرین اضافه شد. این نامزد جایزه ادبی جلال آل احمد یکی از مهم ترین دستاوردهای کارگاه را تبدیل نوشتن از امری صرفا وابسته به استعداد، به مهارتی دارای اجزای قابل تمرین دانست و اضافه کرد: این تغییر، امکان دسترسی گروه گسترده تری از علاقه مندان به آموزش داستان نویسی را فراهم کرد. میان نسل های مختلف داستان نویسی ایران پیوند وجود دارد و زنجیره ای از انتقال تجربه ادبی را از اصفهان و تهران تا برلین می توان ترسیم کرد. برزگر در ادامه، شبکه را سومین شکل مدرسه های نامرئی دانست و گفت: گسترش فضای مجازی، مهاجرت نویسندگان، آموزش های آنلاین و تغییر شرایط نشر موجب شده است بخشی از آموزش و ارتباطات ادبی به فضای دیجیتال منتقل شود. از میان رفتن محدودیت های جغرافیایی، دسترسی گسترده تر به دانش فنی و حضور گروه های متنوع تر در فرایند آموزش ادبی از مهم ترین ویژگی های شبکه به شمار می رود. باید نسبت به کاهش ارتباط حضوری، صبر و داوری مسئول در فضای مجازی هشدار داد. مرتضی برزگر در پایان سخنان خود گفت: جریان آموزش داستان نویسی در ایران با وجود تغییر شکل و جابه جایی از خانه و محفل به کارگاه و سپس به فضای مجازی، در طول دهه ها تداوم یافته است.