فواد حبیبی؛ نویسنده، مترجم و عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه کردستان به روابط عمومی و امور بین الملل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: بازگشت نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان پس از ۶ سال وقفه را باید بیش از هر چیز بازگشت یک امکان فرهنگی دانست. فراموش نکنیم که رویدادهایی از این دست بجز عرضه کتاب امکان مواجهه، گفت وگو، ارتباط و شکل گیری پیوندهای تازه را فراهم می کنند.

وی افزود: فضای فرهنگی زمانی زنده و پویاست که امکان اتصال نویسندگان، مترجمان، ناشران و مخاطبان در آن فراهم باشد. وقفه های طولانی معمولاً این شبکه ها را پراکنده و انرژی فرهنگی را تا حدی فرسوده می کنند. بازگشت نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان می تواند دوباره نوعی حرکت و جریان در استان ایجاد کند؛ جریانی که در آن اهل قلم احساس کنند نوشته شدن، خوانده شدن و گفت وگوکردن هنوز یک امکان زنده و اجتماعی است.

این نویسنده درباره تأثیر نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان بر انگیزه اهالی قلم بومی استان گفت: برای نویسندگان و اهالی قلم بومی، چنین رویداد فرهنگی یادآور این نکته است که تولید فرهنگی نباید در تنهایی و انزوا اتفاق بیفتد. نویسنده زمانی بیش از پیش توان خلق کردن پیدا می کند که خود را درون یک میدان زنده از ارتباط ها، مخاطبان و گفت وگوها ببیند. از این منظر، نمایشگاه به افزایش انگیزه و توان جمعی فضای فرهنگی استان کمک می کند.

حبیبی درباره ظرفیت های ادبی استان کردستان و نقش نمایشگاه بین المللی کتاب در معرفی آن بیان کرد: کردستان از حیث ادبی و فرهنگی، ظرفیت هایی بسیار گسترده تر از آن چیزی دارد که گاهی در سطح ملی دیده می شود. مسئله اصلی فراهم کردن امکان ظهور، دیده شدن و اتصال این ظرفیت ها با میدان های گسترده تر فرهنگی است. نمایشگاه کتاب دقیقاً می تواند چنین نقشی داشته باشد. حضور ناشران و مخاطبان از نقاط مختلف ایران و همچنین ارتباط با فضای فرهنگی اقلیم کردستان، امکان خروج ادبیات و فرهنگ کردستان از وضعیت محلی و محدود را فراهم کرده و آن را به  شبکه ای گسترده تر از ارتباط ها وارد می کند.

عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه کردستان ادامه داد: مهم تر از معرفی فرهنگ کردستان، ایجاد امکان گفت وگو و مواجهه است. فرهنگ زمانی زنده می ماند که بتواند وارد رابطه ای فعال با دیگر فرهنگ ها شده و طی آن هم تأثیر بگذارد، هم تأثیر بپذیرد و هم شکل های تازه ای از تولید فرهنگی را ممکن کند. برنامه های جنبی نمایشگاه، از نشست های ادبی و نقد کتاب تا گفت وگو میان نویسندگان و ناشران، می توانند در همین مسیر بسیار مؤثر باشند و ظرفیت های موجود را به ظرفیت هایی بالفعل و اثرگذار تبدیل کنند.

حبیبی درباره حضور ناشران اقلیم کردستان عراق در دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان گفت: حضور ناشران اقلیم کردستان یکی از مهم ترین ظرفیت های این دوره از نمایشگاه است. کتاب و ادبیات اساساً می توانند مرزهایی را پشت سر بگذارند که سیاست و جغرافیا میان انسان ها ایجاد کرده اند. مردم دو سوی مرز کردستان، به رغم تفاوت های سیاسی و جغرافیایی، دارای پیوندهای عمیق تاریخی، زبانی و فرهنگی هستند؛ اما این پیوندها زمانی زنده و مولد می شوند که امکان ارتباط واقعی و مستمر میان فعالان فرهنگی فراهم شود.

این استاد دانشگاه افزود: حضور ناشران اقلیم در دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان می تواند زمینه ساز شکل گیری شبکه های تازه ای از همکاری باشد؛ از انتشار مشترک آثار گرفته تا ترجمه، مبادله کتاب و ارتباط مستقیم میان نویسندگان و مترجمان و ناشران. به ویژه در حوزه ترجمه، ظرفیت بسیار بزرگی وجود دارد. ترجمه نوعی مواجهه و تولید امکان تازه است. هر ترجمه می تواند جهانی را وارد جهان دیگر کند و امکان تجربه ها و گفت وگوهای تازه ای به وجود آورد. اگر این ارتباط ها به همکاری های پایدار تبدیل شوند، نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان می تواند نقطه آغاز یک جریان فرهنگی گسترده تر میان دو سوی مرز باشد؛ جهانی که به جای تأکید بر جدایی ها، بر امکان اتصال و تولید مشترک تکیه می کند.

حبیبی در ادامه با اشاره به نقش فعالیت های فرهنگی در شرایط کنونی کشور گفت: در روزگاری که جامعه با انواع فشارها، نگرانی ها و نااطمینانی ها مواجه است، فعالیت فرهنگی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می کند. فرهنگ شاید نتواند همه مسائل جامعه را مستقیماً حل کند، اما می تواند توان جامعه برای فکرکردن، گفت وگوکردن و تصورکردن امکان های دیگر را افزایش دهد.

وی افزود: کتاب و فعالیت فرهنگی از این جهت اهمیت دارند که ما را از وضعیت انفعال بیرون می آورند. خواندن، نوشتن و گفت وگوکردن امکان مواجهه فعال تر با جهان را فراهم می کنند. نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان، اگر به یک رویداد تجاری تقلیل پیدا نکند، می تواند فضایی برای افزایش همین توان جمعی باشد؛ فضایی که در آن آدم ها با ایده ها، روایت ها، تجربه ها و جهان های متفاوت روبه رو می شوند.

این مترجم درباره ضرورت نگاه کیفی به برنامه های جنبی نمایشگاه اشاره کرد: جامعه برای زنده بودن به امکان پرسیدن، فکرکردن و تصورکردن نیز نیاز دارد. برنامه های جنبی دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان، نشست ها، گفت وگوها و مواجهه میان نسل ها و دیدگاه های مختلف می توانند چنین فضایی را ایجاد کنند. پویایی فرهنگی یعنی حفظ توان جامعه برای تولید امکان های تازه و هر رویدادی که بتواند این توان را افزایش دهد، نقشی مهم در زندگی اجتماعی خواهد داشت. مسئله مهم تر این است که ببینیم آیا این رویدادها توانسته اند رابطه های تازه ای میان آدم ها ایجاد کنند یا نه.

عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه کردستان بیان کرد: فرهنگ در نهایت در همین رابطه ها زنده می شود؛ در مواجهه نویسنده و خواننده، در گفت وگوی نسل ها، در ارتباط میان زبان ها و در امکان عبور ایده ها از مرزهای جغرافیایی و ذهنی. اثر ماندگار دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان در گرو فراتر رفتن از یک رویداد سالانه است. امیدوارم بازگشت این نمایشگاه پس از این وقفه طولانی، به غیر از یک رویداد سالانه، آغاز دوباره یک جریان باشد؛ جریانی که بتواند ظرفیت های فرهنگی موجود در استان را به حرکت درآورد، ارتباط های تازه بسازد و به افزایش شور، توان و امکان زیستن فرهنگی در استان کمک کند. فرهنگ زمانی بیش از همه زنده است که بتواند امکان های تازه ای برای زندگی تولید کند و شاید کتاب، در نهایت، یکی از مهم ترین ابزارهای ما برای تصور و ساختن همین امکان ها باشد.

دهمین نمایشگاه کتاب کردستان به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کردستان و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۱۶ تا ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه بین المللی سنندج برگزار می شود.