به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل خانه کتاب و ادبیات ایران، نشست نقد و بررسی کتاب  سوسن های اوکیناوا  نوشته محمدحامد اسماعیلی، دوشنبه (۲۳ شهریور ۱۴۰۵) در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست جواد رسولی، مریم حاجیان، محمدحامد اسماعیلی و اویا سان؛ مدیر بخش فرهنگی سفارت ژاپن در ایران، حضور داشتند.

جواد رسولی در این نشست با اشاره به روابط فرهنگی و تاریخی ایران و ژاپن گفت: اگر به منابع موجود مراجعه کنیم، فهرست بلندبالایی از ایرانیان ژاپن شناس و ژاپنی های ایران شناس پیدا می کنیم. بخشی از پژوهشگران ایرانی در دهه های اخیر به شیوه های آموزشی ژاپن توجه کرده اند. آنها درباره نظام آموزشی این کشور مطالعه کرده اند، مقاله و کتاب نوشته  و برخی نیز تجربه حضور در مدارس ژاپن را در قالب سفرنامه یا گزارش های پژوهشی منتشر کرده اند.

وی با گرامیداشت یاد حسین افشین منش، ادامه داد: یکی از پژوهشگرانی که در این زمینه فعالیت داشت، زنده یاد حسین افشین منش بود. او و همسرش درباره آموزش  و پرورش ژاپن، به ویژه آموزش پیش دبستانی، مطالعات و ترجمه های ارزشمندی انجام دادند. یکی از کتاب های ترجمه شده او با عنوان  ژاپنی ها می آیند  در دهه ۷۰ توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شد.

این مدرس زبان و ادبیات فارسی و فعال حوزه نشر و ویرایش پیشنهاد کرد: خوب است نشست هایی برای معرفی ایران شناسان ژاپنی و ژاپن شناسان ایرانی برگزار شود. تعداد زیادی از پژوهشگران ژاپنی در حوزه زبان فارسی و فرهنگ ایران مطالعات ارزشمندی انجام داده اند، اما برخی از این پژوهش ها برای جامعه ایران شناخته شده نیست. برگزاری نشست های مشترک می تواند زمینه آشنایی بیشتر با این پژوهشگران را فراهم کند. می توان این برنامه ها را به صورت ماهانه یا فصلی برگزار کرد و از ظرفیت بخش فرهنگی سفارت ژاپن در ایران نیز بهره گرفت.

رسولی در پایان به برخی آیین های مشترک ایران و ژاپن اشاره کرد: آیین  اوبُن  در ژاپن با باورهایی درباره بازگشت ارواح درگذشتگان به خانه ها همراه است و مراسم چهارشنبه سوری ما شباهت هایی به آن دارد. در آیین های ایرانی، به ویژه در سنت های نوروزی، روشن کردن آتش جایگاه ویژه ای داشته و با باورهایی درباره فروهرها و بازگشت ارواح درگذشتگان پیوند خورده است. بررسی این باورهای مشترک می تواند زمینه گفت وگوهای فرهنگی بیشتری میان جامعه ایران و ژاپن ایجاد کند.

اویا سان؛ مدیر بخش فرهنگی سفارت ژاپن، در این نشست درباره ایران گفت: توصیف ایران در یک جمله ممکن نیست؛ زیرا این کشور از فرهنگ های متنوع و ادبیات غنی برخوردار است.
وی با اشاره به موضوع کتاب  سوسن های اوکیناوا  درباره موقعیت جغرافیایی جزیره اوکیناوا توضیح داد: اوکیناوا در جنوب ژاپن قرار دارد و از نظر موقعیت، شبیه جزیره قشم و  کیش است. این منطقه آب وهوای متفاوتی دارد و از نظر جغرافیایی جایگاه مهمی دارد. اوکیناوا حدود ۲۰۰ سال پیش ساختار سیاسی مستقلی داشت و از طریق تجارت با کشورهای مختلف رونق گرفته بود. موقعیت جغرافیایی این منطقه از عوامل مهم در تحولات نظامی جنگ جهانی دوم بود.

مدیر بخش فرهنگی سفارت ژاپن در ایران درباره راه های گسترش روابط فرهنگی این دو کشور گفت: ایران ژاپن شناسان زیادی دارد و برخی از آنها از استادان برجسته این حوزه هستند. استادانی در دانشگاه تهران فعالیت می کنند که در ژاپن تحصیل کرده اند و به زبان ژاپنی تسلط دارند. معرفی آثار و پژوهش های این استادان به مردم ایران می تواند به شناخت بیشتر ژاپن کمک کند. برای ما نیز ارزشمند است که استادان ایرانی درباره ژاپن پژوهش می کنند.

اویا سان در پایان با اشاره به انتشار آثار ایرانی در ژاپن گفت: آثار ادبی کلاسیک فارسی، از جمله آثار فردوسی، سعدی و نظامی گنجوی، در ژاپن معرفی و منتشر شده اند. در ادبیات معاصر نیز آثاری از صادق هدایت به ژاپنی ترجمه شده است. با این حال، شمار آثار ترجمه  شده از ادبیات معاصر ایران در ژاپن هنوز محدود است و در حوزه شعر فارسی نیز ظرفیت انتشار آثار بیشتری برای مخاطبان ژاپنی وجود دارد.

محمدحامد اسماعیلی؛ نویسنده کتاب  سوسن های اوکیناوا ، در این نشست درباره شکل گیری ایده این کتاب گفت: در دوران شیوع کرونا، گاهی از این بیماری به عنوان بزرگ ترین فاجعه قرن یاد می شد، در حالی که جنگ جهانی دوم با بیش از ۷۰ میلیون کشته، مرگبارترین حادثه تاریخ بشر است و ایران نیز درگیر پیامدهای آن شد. به همین دلیل پرداختن به این جنگ برای من اهمیت داشت.

وی افزود: به دلیل فعالیت حرفه ای ام در حوزه رسانه، سال ها با مستندات، کتاب ها و فیلم های زیادی درباره جنگ جهانی دوم روبه رو شده بودم. علاقه داشتم در این حوزه اثری تولید کنم و احساس کردم این موضوع ظرفیت روایت داستانی دارد.

این نویسنده درباره انتخاب ژاپن به عنوان بستر داستان کتاب توضیح داد: طرح اولیه رمان در لهستان آغاز می شد و قرار بود در فرانسه اشغال  شده به پایان برسد. در جریان مطالعات برای نوشتن این رمان، به نبرد اقیانوس آرام و اتفاقاتی رسیدم که در ژاپن، فیلیپین و جزایر اقیانوس آرام در دوران جنگ جهانی دوم رخ داده بود. درباره نبرد اقیانوس آرام و اوکیناوا آثار کمی در ادبیات فارسی وجود دارد، در حالی که این نبردها در پایان جنگ جهانی دوم اهمیت زیادی داشتند و روایت های فراوانی از آنها در منابع جهانی در دسترس است.

وی درباره روش تحقیق خود برای نوشتن این کتاب گفت: برای تحقیق به ژاپن سفر نکردم؛ اما مطالعاتم در یک بازه زمانی طولانی انجام شد و اطلاعات پژوهشم به تدریج در کنار هم قرار گرفت. تلاش کردم حوادث واقعی جنگ را در قالب داستان روایت کنم. بسیاری از مکان ها و اتفاقاتی که در کتاب آمده اند، بر اساس واقعیت تاریخی هستند.

اسماعیلی افزود: در کتاب از پرستارهایی صحبت می شود که از مجروحان نظامی در یک کشتی مراقبت می کردند. آن کشتی واقعاً وجود داشته و اکنون در موزه نیروی دریایی ایالات متحده نگهداری می شود. پایگاه آموزشی خلبانان نیز بر اساس یک مکان واقعی روایت شده و شهر ایواکونی، واقع در استان اوکیناوا، و برخی مکان های دیگر نیز در تحقیقاتم جداگانه بررسی شده اند.

وی درباره آشنایی خود با جغرافیای ژاپن گفت: از کودکی به علم جغرافیا علاقه داشتم و نخستین کتابی که با پول خودم خریدم،  جغرافیای جهان  بود. برای نوشتن این کتاب، درباره جغرافیای ژاپن مطالعات زیادی انجام دادم. چون زبان ژاپنی نمی دانستم، از منابع انگلیسی درباره تاریخ و جغرافیای ژاپن استفاده کردم و کتاب ها، مستندها و منابع مختلف را بررسی کردم. جزایری که در فصل های پایانی داستان از آن ها نام برده شده نیز به صورت جداگانه بررسی شدند و در طی تحقیقاتم متوجه شدم که برخی از این جزایر خالی از سکنه هستند.

این نویسنده درباره مدت زمان نگارش کتاب  سوسن های اوکیناوا  بیان کرد: از شروع نوشتن پیشگفتار تا پایان کار حدود ۹ ماه طول کشید و مطالعات پیش از شروع نگارش، مدت بیشتری زمان برد. درباره دلیل نام  کتاب هم باید بگویم که گل سوسن شرقی یا ایسترن لیلی از گل هایی است که خاستگاه گیاه شناسی آن به اوکیناوا مربوط می شود و در نقاط مختلف این جزیره دیده می شود. یکی از دلایل انتخاب عنوان کتابم به همین گل مربوط است. دلايل دیگری نیز وجود دارد که خواننده پس از مطالعه کتاب با آن آشنا خواهد شد.

مریم حاجیان؛ مدیر نشر پندگون، درباره تصمیم این نشر برای انتشار کتاب  سوسن های اوکیناوا  گفت: این کتاب انسان ها را در مرکز روایت خود قرار می دهد. داستان درباره جنگ است، اما نویسنده به جای تمرکز بر صحنه های نبرد، زندگی و انتخاب های شخصیت ها را در شرایط جنگی به تصویر می کشد. همین نگاه انسانی برای ما ارزشمند بود و تصمیم گرفتیم کتاب را منتشر کنیم.

وی درباره سابقه نشر پندگون توضیح داد: این نشر نوپاست و هنوز یک سال از آغاز فعالیتش نگذشته است. تاکنون پنج یا شش عنوان منتشر کرده ایم یا در دست انتشار داریم.  سوسن های اوکیناوا  نخستین اثر تالیفی این نشر است. ما به دنبال کتاب هایی هستیم که ارزش خواندن داشته باشند و بتوانند مخاطب را با خود همراه کنند.

این ناشر درباره ویژگی های کتاب  سوسن های اوکیناوا  گفت: آنچه برای من در این کتاب اهمیت داشت، نگاه نویسنده به انسان بود. این کتاب اطلاعات تازه ای درباره جنگ جهانی دوم و نبرد اوکیناوا به مخاطب فارسی زبان می دهد و او را با زاویه ای تازه از این جنگ آشنا می کند. خواننده هنگام مطالعه، به فکر کردن درباره خودش و موقعیت انسان های دیگر در شرایط دشوار ترغیب می شود. کتاب  سوسن های اوکیناوا  به خواننده یادآوری می کند که پشت اتفاقات بزرگ تاریخی، انسان هایی با زندگی، احساس و انتخاب های خودشان حضور دارند. داستان به مخاطب کمک می کند شرایط زندگی و تصمیم های شخصیت ها را در بستر جنگ بهتر درک کند و از این منظر، تجربه ای انسانی تر از تاریخ به او ارائه دهد.