به گزارش ستاد خبری سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان یکی دیگر از آثار دوره نخست فعالیت های قلمی قائد شهید امت است که در تیر 1347 در دو هزار نسخه توسط انتشارات آسیا منتشر شد. این کتاب در اصل ترجمه ای بود از کتاب کفاح المسلمین فی تحریر الهند نوشته عبدالمنعم النمر که از علمای الازهر محسوب می شد. اما روی جلد درج شده که این کتاب ترجمه و تالیف (آیت الله شهید) سیدعلی خامنه ای است. سبب را آن متفکر بزرگوار در مقدمه خود چنین نوشته بودند: اینجانب هر چند ابتدا فقط عزم ترجمه این کتاب را داشتم، ولی پس از شروع، چون در برخی موارد مطالب و یادداشت هایی متناسب با موضوع متن کتاب در اختیار بود و آوردن همه آنها در پاورقی گذشته از اینکه رشته مطالب را در ذهن خواننده می گسیخت، وضع صفحه بندی کتاب را از لحاظ توازن متن و حاشیه، بی قواره و ناخوشایند می ساخت، ترجیح دادم که آن یادداشت ها را نیز در متن بگنجانم و فقط آنچه را که به راستی حاشیه است در پاورقی جای دهم. بدین قرار کتاب از صورت ترجمه محض خارج شد و عنوان ترجمه و تالیف گرفت. کتاب شامل هفت فصل است و مقدمه ای در باب چگونگی ورود اسلام به شبه قاره و همچنین چگونگی مستعمره شدن هند و قیام های مردم (و ذیل آن مسلمانان هند) و در نهایت انقلاب و آزادی هند. عناوین فصول هفتگانه کتاب نیز به ترتیب از این قرار است: انگلیس و مسلمانان پس از انقلاب ، عدم همکاری و نافرمانی مدنی از نظر گاندی و مسلمانان ، نافرمانی مدنی از نظر مسلمانان ، دوران طلایی مبارزات هند ، اختلاف هندو و مسلمان ، نخستین نغمه پاکستان و نظریه تقسیم از دیدگاه کنگره و مسلم لیگ . موضوع اصلی کتاب بررسی سهم مسلمانان در شکل گیری و پیشبرد نهضت استقلال هند است. نویسنده تلاش می کند روند مبارزه با استعمار را در پیوند با تحولات سیاسی و اجتماعی جامعه هند توضیح و نقش گروه ها، رهبران دینی و شخصیت های اثرگذار مسلمان را در این مسیر نشان دهد. در این روایت مبارزه با سلطه بریتانیا تجربه ای چند مرحله ای است که از فعالیت های فکری و اصلاحی آغاز می شود و در ادامه به شکل گیری جریان های سیاسی و حرکت های سازمان یافته استقلال طلبانه می رسد. یکی از محورهای مهم کتاب بررسی جایگاه رهبران مسلمان در بیداری سیاسی جامعه هند است. شخصیت هایی چون سید احمدخان و دیگر فعالان دینی و اجتماعی در متن تحولات این دوره قرار می گیرند. نویسنده به جریان های اصلاحی، فعالیت های فرهنگی، تشکل های سیاسی و تلاش هایی می پردازد که برای افزایش آگاهی عمومی و مقابله با نفوذ استعمار صورت گرفت. همچنین تعامل مسلمانان با دیگر گروه های استقلال طلب و تأثیر اختلاف های مذهبی و سیاسی بر روند مبارزه از موضوعات مورد توجه اثر است. کتاب در عین حال به مسئله بازنمایی تاریخی مبارزات مسلمانان توجه دارد. نویسنده معتقد است در برخی روایت های مربوط به استقلال هند، سهم شخصیت ها و جریان های مسلمان به اندازه نقش آنان در تحولات آن دوره بازتاب پیدا نکرده است. از این رو،بخش مهمی از اثر به معرفی چهره ها و حرکت هایی اختصاص دارد که در روایت های عمومی تاریخ استقلال هند کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. این رویکرد کتاب را به تلاشی برای بازشناسی بخشی از تاریخ سیاسی و اجتماعی شبه قاره تبدیل می کند. باید اشاره کرد که تاریخ تدوین محتوای کتاب بیش از هر چیز، نوعی سنخیت بین موضوع اثر و شرایط اجتماعی آن روز ایران را نشان می دهد که از جنبه تاریخی، درخور تامل است. این کتاب حدود پنج سال پس از قیام 15 خرداد 1342 و در شرایطی که برخی گروه های مبارز به تازگی شکل گرفته، برخی گروه های قدیمی تر سرکوب و اعضای آنها دستگیر شده بودند و برخی گروه ها نیز در تدارک بارورتر کردن فکر و برنامه خود برای آینده بودند، به رشته تحریر در آمد و منتشر شد. در این دوره بسیاری از گروه های مبارز در حال مطالعه در تاریخ نهضت اسلامی در سایر کشورها و مبارزات مسلمانان و تعاملات آنها با جنبش های ضد استعمار ی معاصر بودند. در واقع این اثر پاسخی به نیاز عناصر و جریانات مبارز برای مطالعه شیوه هایی بود که مسلمانان در شرایط گوناگون و کشورهای متفاوت برای مبارزه با استعمار در پیش گرفته بودند. اشارات مولف و مترجم اندیشمند در مقدمه کتاب نشان می دهد که این نکته مطمح نظر ایشان بوده است، هرچند سانسور مانع از بیان آن شده است. در واقع برگزیدن پژوهش در تاریخ تعامل مسلمانان با نهضت رویارویی با استعمار انگلیس در هندوستان، انتخابی هوشمندانه بود، زیرا تنوع دینی و قومی نژادی موجود در این کشور، فرایند مبارزه را دشوارتر می سازد و با دشوارتر شدن مبارزه، شیوه های آن هم به تناسب، بسیار ظریف تر و دقیق تر خواهد بود و طبعا ارائه الگوی تعامل مسلمانان با چنین حرکت شکننده، دشوار و در عین حال پرتنوعی می توانست در آن شرایط بس کارآمد باشد. همچنین انتشار این کتاب در محافل دینی، فکری و مبارزاتی آن دوره، بازتابی نمایان و نسبتا گسترده داشت. به طور مشخص این پژوهش مورد توجه تنی چند از اندیشمندان بزرگ اسلامی کشور قرار گرفت. به عنوان نمونه استاد شهید آیت الله مطهری در حاشیه ای که بر صفحات اولیه یکی از نسخ این کتاب نوشته، آورده است که: در روزهای 48/۵/27 الی 48/۶/1، این کتاب که از سوی مولف و مترجم اهدا شده است، در مشهد مطالعه شد. بسیار کتاب مفید و لازمی است و در موضوعاتی مانند این موضوع زیاد باید نوشته و به همین خوبی باید تجزیه و تحلیل بشود. مطالب قبلی پرونده از تحولات زمانه تا پیدایش متن ها/ اهمیت درک مبانی و ریشه های نگاه تمدن محور شهید آیت الله العظمی خامنه ای متن هشدارآمیز قائد شهید امت در فروردین ۱۳۴۵ درباره توطئه های استعمارگران/ مترجمی پایبند به اخلاق ترجمه * سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.