سپیده نیک رو؛ نویسنده و موسس خانه نوجوان به ستاد خبری سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران گفت: متاسفانه با وجود پیشرفت های خوبی که روابط والدین با کودکان و نوجوانان در سال های اخیر داشته است، هنوز بسیاری از نوجوانان از گفت وگوی همدلانه و عمیق با خانواده محروم اند؛ درحالی که این گفت وگوها نقش مهم و موثری در ایجاد زیرساخت های فکری نوجوانان دارند. وی افزود: گاهی گفت وگو در خانواده به هماهنگی امور انضباطی یا مسائل مربوط به مدرسه و کلاس های مختلف محدود می شود. در این صورت نوجوانان احساس می کنند کسی نیست که به دغدغه ها و احساسات واقعی شان گوش دهد و آنها را جدی بگیرد. این تنهایی عاطفی برای آنها بار سنگینی دارد و می تواند آنها را به رفتارهای پرخطر بکشاند. موسس خانه نوجوان درباره آسیب های نبود گفت وگو با کودکان و نوجوانان در شرایط بحرانی گفت: جنگ اخیر نشان داد که مدرسه ها در همدلی با کودکان و نوجوانان ناتوان هستند. در روزهای جنگ، در حالی که کلاس های درس مدارس به صورت برخط برگزار می شد، همان فشار برنامه ریزی درسی و تکالیف مدرسه بر دوش کودکان و نوجوانان ماند و هیچ فرصتی برای گفت وگو درباره ترس و نگرانی شان باز نشد. نویسنده رمان نوجوان کارگاه خانم جان ادامه داد: البته این رویکرد در سطح کلان به برنامه ریزی ها و بخشنامه های آموزش و پرورش مربوط است؛ اما برای نوجوانانی که این روزها با آنها گفت وگو می کنم، همین فشار به شکاف بزرگی میان آنها و مدرسه انجامیده است. برخی از این نوجوانان از اینکه کسی به ترس هایشان زیر بمباران توجه نداشته و حتی از آنها نپرسیده که زنده هستند یا نه، نقد جدی دارند و این رویکرد را غیرانسانی می دانند. نویسنده رمان نوجوان طلسم شهر برف درباره نقش کتاب در آماده سازی ذهن کودکان و نوجوانان برای گفت وگو درباره بحران گفت: کتاب های کودک و نوجوان نوعی دریچه اند که کودکان و نوجوانان با کمک آنها ابتدا در درون خود با خود گفت وگو می کنند، احساسات خود را درک می کنند و راه مناسبی برای ابراز این احساسات پیدا می کنند. گاهی کودکان چیزی را احساس می کنند، اما نمی دانند این احساس چیست یا چگونه باید آن را به دیگران بگویند. وی اضافه کرد: کتاب ها روش های عملی برای درک خود و دیگری به کودکان و نوجوانان ارائه می دهند؛ به ویژه کتاب هایی که از زندگی مشابه زندگی خود آنها می گویند، چون کودک یا نوجوان خود را در آینه داستان می بیند و راحت تر با آن ارتباط می گیرد. به همین دلیل است که گاهی کتاب های تالیفی ارتباط اثرگذارتری با کودکان و نوجوانان پیدا می کنند. من نیز به عنوان نویسنده به این رویکرد توجه دارم و در زمان کرونا تلاش کردم احساسات نوجوانان در آن بحران را، در قالب یک رمان به رشته تحریر درآورم. نیکرو درباره معیارهای انتخاب کتاب مناسب برای آموزش گفت وگو، همدلی و تاب آوری به کودکان و نوجوانان گفت: به نظرم بهترین کتاب ها همان هایی هستند که با توجه به علایق خود کودکان و نوجوانان انتخاب می شوند. روند تاثیرگذاری یک کتاب مانند علم ریاضی، صفر و صدی نیست؛ برداشت افراد از کتاب ها متفاوت است. ممکن است کتابی جنایی که درباره حل یک معما یا رویارویی با خطر نوشته شده است، ناگهان برای یک کودک یا نوجوان نوعی تمرین تاب آوری محسوب شود؛ در حالی که کتابی که با همین هدف و به صورت مستقیم نوشته شده است، لزوما برای همان کودک یا نوجوان تاثیر مشابهی نداشته باشد. نویسنده کتاب قصه های حیوانکی اضافه کرد: با این حال، قهرمانان داستان های کودکان و نوجوانان معمولا ویژگی های فردی اثرگذاری دارند و در بحران ها سرنوشت خود و دیگران را در دست می گیرند. همین موضوع کودکان و نوجوانان را به این فکر می اندازد که در بحران ها چگونه عمل کنند و شرایط سخت را چگونه تاب بیاورند. بنابراین بهتر است والدین، کودکان و نوجوانان را برای خرید کتاب به مراکز معتبر ببرند و کمی به آنها آزادی عمل برای انتخاب کتاب بدهند. نیک رو درباره مهم ترین موانع گفت وگو با کودکان و نوجوانان در شرایط بحرانی گفت: والدین به دلیل اینکه ترجیح می دهند استرس های خود را پنهان کنند، گفت وگو نکردن را نوعی حفاظت از سلامت روان کودکان و نوجوانان می پندارند. باید توجه داشت که برای کودکان و نوجوانان گاهی ندانستن، بیشتر از آگاه شدن به شرایط استرس زا است. هنگامی که کودک یا نوجوان احساس کند اطلاعاتی از او پنهان شده است، بیشتر می ترسد؛ چون حس می کند کنترلی بر محیط اطرافش ندارد و نمی داند چه اتفاقی در انتظار او و خانواده اش است. وی افزود: بهتر است والدین، فرزندان را به گفت وگو تشویق کنند، از ترس های خود بگویند، هر تصمیمی را مسئولانه با کودک در میان بگذارند و همواره تاکید کنند که با وجود بحران، برای محافظت از او در هر شرایطی آماده اند. والدین همچنین باید تا آنجا که می توانند، بخشی از برنامه های معمول روزانه مورد علاقه کودک یا نوجوان را در شرایط بحرانی حفظ کنند. کتاب خواندن، فیلم دیدن، شرکت در کلاس های آنلاین، فعالیت های هنری یا ورزشی، در حد مقدور و در خانه و با همراهی والدین، کمک می کند ذهن کودکان و نوجوانان از حالت بحران خارج شود و احساس امنیت بیشتری داشته باشد. سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.