به گزارش ستاد خبری سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، نشست فقدان ادبیات علمی تخیلی در ایران و راهکارهای تولید بومی از سلسله نشست های رواق سخن هم زمان با سومین روز این رویداد فرهنگی، دوشنبه(۲۵ آبان ۱۴۰۵) با حضور سعید سیمرغ؛ مترجم و نوید فرخی؛ مترجم در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. نبود سازوکار حرفه ای، مانع رشد ادبیات علمی تخیلی در ایران سعید سیمرغ در ابتدای این نشست گفت: امروزه به مدد ابزارهای انیمیشن سازی می توان در این ژانر بهتر فعالیت کرد و تولیدکنندگان انیمیشن می توانند با الهام از آثار نویسندگان بومی، به تولید انیمیشن های علمی تخیلی بپردازند. او درباره تاثیر سینما بر معرفی آثار ادبی مطرح کرد: بسیاری از آثار ادبی این ژانر با تلاش کارگردانان و پس از اقتباس سینمایی، مطرح شده و مورد استقبال قرار گرفته اند. برای مثال اثر ارباب حلقه ها حدود ۷۰ سال پس از انتشار، با ورود به سینما بیش از پیش شناخته شد. سینما می تواند به معرفی و گسترش ادبیات کمک کند، اما ما در این زمینه ضعف هایی داریم. البته ظرفیت ما برای خلق آثار انیمیشنی در ژانر علمی تخیلی بیشتر است و انیمیشن سازان ایرانی می توانند در این حوزه حرف های زیادی برای گفتن داشته باشند. وی با انتقاد از جایگاه آثار علمی تخیلی در کتابخانه ها عنوان کرد: بسیاری از آثار ادبیات علمی تخیلی در قفسه کتاب های کودک و نوجوان قرار دارند؛ مسئله ای که از شناخت ناکافی این ژانر ادبی ناشی می شود. ژانر علمی تخیلی در ایران مسیر تکاملی خود را طی نکرده است. در آمریکا ادبیات علمی تخیلی از دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ میلادی، به کمک مجلات و سردبیران فعالی که وظیفه ویرایش و اصلاح آثار این ژانر را بر عهده داشتند، شکل گرفت و تقویت شد؛ اما در ایران چنین سازوکاری وجود نداشته و ندارد. حتی در فاصله سال های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰، با وجود استقبال از مجلات علمی تخیلی، نبود نشریات تخصصی در این حوزه مانع از راهنمایی علاقه مندان و پرورش افراد مستعد شد. این مترجم همچنین بر ضرورت اختصاص بودجه مشخص برای تولید آثار در ژانر علمی تخیلی تاکید کرد و افزود: آیزاک آسیموف چگونه به نویسنده ای برجسته تبدیل شد؟ او برای تامین هزینه های تحصیل خود به نوشتن در این ژانر روی آورد و از آنجا که توانست از این راه کسب درآمد کند، نویسندگی در حوزه علمی تخیلی را جدی گرفت. روند شکل گیری و پرورش ژانر علمی تخیلی در کشور ما وجود ندارد. سعید سیمرغ در پایان سخنان خود به تردید ناشران در انتشار داستان های تالیفی اشاره کرد و گفت: ناشران برای پرداختن به داستان های تالیفی ما مردد هستند؛ زیرا جامعه ما مصرف کننده است، نه تولیدکننده. از آنجا که خوانندگان به داستان های خارجی علاقه دارند، ناشران نیز تمایل چندانی به انتشار آثار تالیفی نشان نمی دهند. البته تنگ نظری ها نیز در این زمینه وجود دارد. به محض ورود یک کتاب تالیفی به بازار، برخی منتقدان تنگ نظر شروع به تخطئه آن می کنند؛ مانند اتفاقی که برای کتاب اهالی ماگنولیا افتاد. ادبیات علمی تخیلی در ایران تعریف مشخصی ندارد در بخش دیگری از این نشست، نوید فرخی گفت: این ژانر در ایران تعریف مشخصی ندارد و حتی فعالان حوزه کتاب نیز تفاوت چندانی میان ادبیات علمی تخیلی و فانتزی قائل نیستند. اغلب ما ادبیات علمی تخیلی را فقط در شکل سخت آن که با موضوعاتی مانند فیزیک کوانتوم سروکار دارد، می شناسیم؛ درحالی که بخش عمده ای از این آثار، مانند رمان ۱۹۸۴ و کتاب آیا آدم مصنوعی ها خواب گوسفند برقی را می بینند؟ در دسته علمی تخیلی نرم قرار می گیرند. وی به برخی خلأهایی که به محدود شدن انتشار آثار تالیفی در ژانر علمی تخیلی در ایران منجر شده است اشاره کرد و ادامه داد: این مسئله عوامل مختلفی دارد. بسیاری از کتاب فروشی ها بر اساس ژانرهای مختلف علمی تخیلی دسته بندی نشده اند؛ بنابراین، علاقه مندان حتی با وجود تمایل به خواندن این آثار، به سختی می توانند آن ها را پیدا کنند. درواقع، فضای چیدمان کتاب ها در کتاب فروشی ها نیز باعث شده است آثار این ژانر کمتر در معرض دید مخاطبان قرار بگیرند و از این طریق، تعداد علاقه مندان به آن کاهش یابد. این مترجم افزود: از سوی دیگرعدم پیوستن ما به کنوانسیون برن و نپذیرفتن حق کپی رایت باعث شده است نویسندگان ایرانی با انبوهی از آثار برجسته جهانی مواجه شوند. انتشار گسترده آثار ترجمه ای نیز فضای فعالیت را برای مؤلفان ایرانی در این ژانر به شدت محدود کرده است. افزون بر این، نبود سازوکار مناسب برای پرورش نویسندگان بومی نیز از دیگر مشکلات این حوزه است. نوید فرخی در پایان با اشاره به نقش انجمن های علمی تخیلی و گروه های فعال در این ژانر در وضعیت موجود گفت: این انجمن ها و گروه ها نیز در شکل گیری این وضعیت موثرند. ما با میراث داران ادبیات علمی تخیلی ارتباطی نداریم و فعالیت آن ها به صورت جزیره ای است، نه نظام مند؛ درحالی که سوژه های بسیاری برای خلق آثار ادبی در این ژانر وجود داشته و دارد. در نتیجه، استعدادهای فعال در حوزه علمی تخیلی نادیده گرفته می شوند و فعالان این عرصه حتی از فعالیت های یکدیگر نیز اطلاع ندارند. سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.