به گزارش ستاد خبری سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، بیست ودومین پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت با محوریت انتشار تقریظ رهبر شهید انقلاب اسلامی بر رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ ، سه شنبه (۲۶ آبان ۱۴۰۵) در مجتمع فرهنگی سرچشمه تهران برگزار شد. در این مراسم سردار محمدرضا نقدی؛ مشاور عالی فرمانده کل سپاه، علیرضا مختارپور، ابراهیم حیدری؛ مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و دبیر سی وچهارمین هفته کتاب، آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور، علی اصغر عزتی پاک؛ داستان نویس و منتقد ادبی، محمدرضا حبیب اللهی؛ مدیرعامل موسسه انتشارات انقلاب اسلامی، نیما اکبرخانی؛ نویسنده رمان، مرتضی سرهنگی، محمد میرکیانی، محمد حمزه زاده و جمعی از اهالی فرهنگ حضور داشتند. دبیری نشست را حامد عسکری بر عهده داشت. رژیم صهیونیستی هیچ شانسی برای بقا ندارد سردار محمدرضا نقدی؛ مشاور عالی فرمانده کل سپاه، در این مراسم با درود به امام خامنه ای و سلام به امام راحل، قائد شهید و تمام شهدای راه حقیقت، ضمن خیرمقدم به حاضران گفت: پس از جنگ جهانی دوم، به خاطر بیداری هایی که در گوشه و کنار جهان اسلام وجود داشت، مستکبران نتوانستند سلطه خود را بر سرزمین های اسلامی آن گونه که می خواهند پیاده کنند؛ در همین شرایط، یکی از بزرگ ترین جنایت های مزدورانه تاریخ رقم خورد و آن، به میدان آمدن رژیم منحوس صهیونیستی بود. البته انقلاب اسلامی در کمتر از ۱۰ تا ۱۵ سال جوانه زد و در ۲۲ بهمن ۵۷ در مقابل این حرکت جنایتکارانه ایستاد و آنها را در یک نبرد نفس گیر به خاک مذلت نشاند. وی افزود: آنچه حامی این جنایت مزدورانه بوده، هم پول های بی پایان غارت شده از ثروت ملت های مظلوم توسط مستکبران بوده و هم سلاح های کشتار جمعی که در اختیار آنها قرار گرفته است. ولی آنچه به این رژیم قوام داده و اجازه داده در هر سال بتواند ادامه دهد، قلم به مزدها و هنرفروش هایی بودند که خودشان را در اختیار این جنایت قرار دادند و از این جانور وحشی، یک چهره بزک کرده ترسیم کردند و او را در جامعه بین المللی جا دادند. نقدی با تاکید بر ضرورت مقابله با این جریان گفت: مقابله با این جریان تزویر، جز با هنر اصیل و هنر ملهم از اسلام ناب محمدی امکان پذیر نیست. البته بالاترین هنر را شهدا از خود نشان دادند که عاشقانه و مردانه در مقابل این موجودیت منحوس ایستادند و خون خود را فدا کردند. همان طور که امام راحل فرمودند شهادت، هنر مردان خداست، آنان این هنرنمایی را کردند. این هنرنمایی مردم غزه بود که چهره حقیقی این موجود وحشی را به دنیا نشان داد. این ایستادگی ملت ایران و قهرمانی حزب الله لبنان بود که نشان داد ماهیت اصلی این رژیم چیست. وی افزود: اگر عده ای برای هلوکاست دروغین اشک تمساح می ریزند، امروز در مقابل چشمانشان یک هلوکاست واقعی و بسیار جنایتکارانه تر پیاده شده و باید موضع خودشان را اعلام کنند. جای تقدیر دارد که پرداختن به این موضوع، هم ماهیت این رژیم و هم ماهیت جبهه مقابل آن، یعنی مقاومت و انقلاب اسلامی و مقاومت برخاسته از انقلاب اسلامی را روشن می کند. امروز رژیم صهیونیستی هیچ شانسی برای بقا ندارد. رژیمی است که دورانش به پایان رسیده و باید از صحنه پاک شود. این حاصل ایستادگی و قیام قهرمانانه ملت ما و مقاومت است و در رأس آنها رهبر شهیدمان که فرمودند ملت مبعوث خواهد شد و کار را تمام خواهد کرد. هر پیامی تا در قالب هنر ریخته نشود، ماندگار نخواهد بود علیرضا مختارپور در این مراسم با اشاره به دیدگاه های رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره رسالت اهالی فرهنگ و هنر گفت: از نظر ایشان، مهم ترین عامل در تحول جامعه ها و هدایت یا انحراف آنها، خواص هستند. ایجاد یک فکر، یک گفتمان و یک جریان فکری در جامعه به دست خواص و اندیشمندان جامعه است. آنها هستند که می توانند فکر ملت ها را به سمتی هدایت کنند که مایه نجات شود یا به سمتی ببرند که مایه بدبختی و تیره روزی ملت ها شود. وی افزود: ایشان درباره خواص فرهنگی می فرمایند هنرمندان، نویسندگان، گویندگان، مجریان، کارگردانان، هنرپیشگان و همه و همه باید دست به دست هم بدهند تا این مفاهیم اسلامی ارزشمند و درخشان را به صورت برنامه های هنری بسازند. باز در جای دیگری می فرمایند اگر تبلیغات حق نبود و نباشد، اگر ملت ایران، گویندگان، نویسندگان، هنرمندان و آگاهی خودِ ملت در خدمت حقیقتی که در این کشور وجود دارد قرار نگیرد، دشمن در میدان تبلیغات غالب خواهد شد. میدان تبلیغات، میدانی بسیار عظیم و خطرناک است. مختارپور درباره اهمیت آثار فرهنگی و هنری از دیدگاه رهبر شهید گفت: ایشان در آذر ۱۳۶۵ می فرمایند هنر یک شیوه بیان است، یک شیوه ادا کردن است؛ منتها این شیوه بیان از هر تبیین دیگری رساتر، دقیق تر، نافذتر و ماندگارتر است. و این جمله کلیدی ایشان: بارها گفته ام که هر پیامی، هر دعوتی، هر انقلابی، هر تمدنی و هر فرهنگی تا در قالب هنر ریخته نشود، شانس نفوذ و گسترش ندارد و ماندگار نخواهد بود؛ فرقی هم بین پیام های حق و باطل نخواهد بود. وی درباره مفهوم عمل جهادی در حوزه فرهنگ توضیح داد: ایشان معتقدند عملی که از خواص فرهنگی انتظار می رود در شرایط حاضر، عمل جهادی است، نه یک عمل معمولی. جهاد یک شرط دارد و آن این است که در مقابله با دشمن باشد. یک وقت در میدان جنگ مسلحانه است، این جهاد رزمی است؛ یک وقت در میدان سیاست است، این جهاد سیاسی است؛ یک وقت در میدان مسائل فرهنگی است، این جهاد فرهنگی است. مختارپور افزود: ایشان می فرمایند رزمنده در مقابله با دشمن باید سه نکته را توجه کند؛ جبهه دشمن را بشناسد، جبهه خودی را بشناسد و به سلاح و مهارت های جنگی آشنا باشد. اگر نقشه خوانی بلد نباشید و قطب نما در اختیار نداشته باشید، یک وقت نگاه می کنید می بینید در محاصره دشمن قرار گرفته اید. این قطب نما همان بصیرت است. در جبهه هنر نیز این مهارت ها یعنی بهترین شیوه های ویراستاری، بهترین تصویربرداری ها و بهترین بیان ها. وی در ادامه با اشاره به اصل اخلاص گفت: اما اگر همه اینها با هم تأمین شد، یعنی خواص فرهنگی بود، عمل کرد، دشمن را شناخت، جبهه خودی را شناخت، سلاح را شناخت، مهارت داشت و هنرمندانه عمل کرد، آیا کار تمام است؟ نه. یک اصل مانده است که ایشان می فرمایند هرچه مایه اخلاص در من و شما و در آن کاری که انجام می دهیم بیشتر باشد، آن کار ارزش بیشتری پیدا می کند. هرچه از قطب اخلاص دور شدیم و به سمت قطب پرستی و خودخواهی و برای خود کار کردن نزدیک شدیم، ارزش کار ما کمتر می شود، برکتش کمتر می شود و ماندگاری اش هم کمتر می شود. مختارپور در پایان تعریف خود از رسالت اهالی فرهنگ، هنر و رسانه را بر اساس بیانات رهبر شهید چنین بیان کرد: رسالت اهالی فرهنگ، هنر و رسانه، مجاهدت مخلصانه با هدف تبیین، تبلیغ و ترویج معارف و ارزش های اسلام و انقلاب اسلامی، بر اساس منظومه فکری امام راحل و رهبر شهید انقلاب اسلامی در تولید آثار فرهنگی هنری فاخر، مفید و موثر، با بهره گیری از اصول حرفه ای و مهارت های هنرمندانه در گونه های مختلف، برای مخاطبان متنوع و با توجه به اولویت ها و نیاز مخاطبان است. تریلر امنیتی، ژانری کم توسعه در ادبیات فارسی علی اصغر عزتی پاک؛ داستان نویس و منتقد ادبی، در این مراسم با درود به روح رهبر شهید انقلاب اسلامی و با این جمله که سلام خدا بر او روزی که زاده شد، روزی که زیست و روزی که با جامه ای خونین در قامت شهید در پیشگاه حضرت حق حاضر شد ، درباره این رمان گفت: موضوع این رمان با امنیت، مقاومت و تاریخ معاصر ایران پیوند دارد؛ اما آنچه برای من به عنوان داستان خوان و داستان نویس اهمیت دارد، این است که نویسنده با این موضوع چه کرده و آن را چگونه به قصه تبدیل کرده است. خاک سپاری دوم بانوی مرگ بر تقابل دو شخصیت، مجتبی میثمی از ایران و راشل هرتزوگ از اسرائیل، ساخته شده و از خلال رویارویی آنها، میدان پنهان و ممتدی از درگیری ها و زد و خوردهای معاصر میان ایران و اسرائیل روایت می شود. وی افزود: به نظر من نخستین اهمیت این رمان، پیش از هر چیز در انتخاب قلم روی داستانی آن است. ما در ادبیات فارسی در گونه هایی مانند رمان اجتماعی، خانوادگی، تاریخی و روان شناختی تجربه های فراوانی داریم، اما تریلر امنیتی و جاسوسی به معنای دقیق و حرفه ای آن، کمتر به صورت یک جریان مستمر و نیرومند در داستان نویسی ما پرورده شده است. نمونه هایی وجود داشته، اما این ژانر هنوز در ادبیات ما از پشتوانه و تراکم کافی برخوردار نیست. این منتقد ادبی درباره الزامات این ژانر توضیح داد: هر ژانر، قراردادها و الزام های روایی خودش را دارد. تریلر امنیتی به تعلیق، خطر، راز، تعقیب و ضدتعقیب، هویت های پنهان، بازی اطلاعات، ضرب آهنگ، پیچیدگی طرح و حفظ کنجکاوی خواننده نیاز دارد. نویسنده باید بتواند اطلاعات را به اندازه و در زمان مناسب در اختیار خواننده بگذارد؛ بخشی را آشکار کند، بخشی را پنهان نگه دارد و با هر چرخش، موقعیت داستان را دوباره تعریف کند. ورود به این ژانر فقط به معنای انتخاب یک موضوع تازه نیست؛ به معنای پذیرفتن یک مسئولیت فنی و روایی است. از این جهت می توان این رمان را اثری پیش رو در قلم رویی دانست که ظرفیت هایش در ایران نادیده گرفته شده است. عزتی پاک درباره شخصیت های رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ گفت: موتور اصلی داستان، تقابل مجتبی میثمی و راشل هرتزوگ است. مجتبی از تجربه جنگ هشت ساله می آید؛ جنگی که در شکل گیری شخصیت و حافظه او نقش تعیین کننده داشته است. او فرماندهان و همراهانی را از دست داده، بارها از موقعیت های مرگ بار عبور کرده و پس از جنگ نیز مسیر زندگی اش به عرصه های تازه ای از مواجهه امنیتی و منطقه ای کشیده شده است. در سوی دیگر، راشل هرتزوگ قرار دارد؛ زنی فعال در ساختار امنیتی اسرائیل که برای پیشرفت در همان ساختار، انگیزه ها و هدف های خودش را دنبال می کند. اهمیت این دو شخصیت فقط در آن نیست که در دو سوی منازعه قرار گرفته اند؛ اهمیت در این است که هر دو، نیروی پیش برنده داستان اند. داستان از برخورد دو اراده شکل می گیرد، نه از کنار هم قرار گرفتن چند حادثه. وی با اشاره به گستردگی جغرافیای روایت افزود: روایت از سوریه آغاز می شود و به تدریج به جغرافیاها و موقعیت های دیگر، از جمله عراق، یونان، ایران و حتی عمق اروپا گسترش می یابد. حمله به همراهان و محافظان، تغییر هویت ها، پنهان کاری و تلاش برای نزدیک شدن به طرف مقابل، زنجیره ای از کنش ها و واکنش ها می سازد که خواننده مدام می خواهد بداند نقشه بعدی چیست، چه کسی از چه چیزی خبر دارد و کدام شخصیت در حال پیشی گرفتن از دیگری است. راشل صرفاً یک مانع بیرونی برای قهرمان ایرانی نیست؛ او درون داستان، هدف، انگیزه، گذشته و اراده معطوف به آینده دارد. این امر به معنای جدی گرفتن اقتضائات داستان است. این داستان نویس درباره ساختار رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ گفت: اگر از سطح موضوع عبور کنیم و به ساختمان رمان برسیم، یکی از امتیازهای برجسته خاک سپاری دوم بانوی مرگ ، طراحی و توطئه چینی است. داستان، پرحادثه است، اما صرفاً مجموعه ای از اتفاق های پراکنده نیست؛ رخدادها به یکدیگر متصل اند و هر کنش، پیامد و واکنشی به دنبال دارد. نویسنده از گذشته شخصیت ها و از اطلاعاتی که در زمان های مختلف آشکار می شود، استفاده می کند تا موقعیت امروز را پیچیده تر و پرتنش تر کند. وی ادامه داد: در داستان های جاسوسی، اطلاعات ماده خام روایت است؛ چه کسی چه چیزی را می داند، چه کسی گمان می کند چیزی را می داند، چه کسی هویت واقعی اش را پنهان کرده، کدام خبر درست است و کدام خبر بخشی از یک نقشه است. این پرسش ها به تدریج در ذهن خواننده شکل می گیرند و تعلیق را می سازند. در این رمان، بازی با نام و هویت، پنهان کاری و تغییر موقعیت به پیشبرد تعلیق کمک می کند. از منظر روایت شناسی نیز جابه جایی کانون دید و رفت و آمد میان شخصیت ها و موقعیت های متفاوت اهمیت دارد؛ داستان فقط از یک نقطه ثابت دیده نمی شود. عزتی پاک با اشاره به نثر و دیالوگ های کتاب خاک سپاری دوم بانوی مرگ افزود: دیالوگ ها پیش برنده اند و صرفاً برای توضیح اطلاعات یا اعلام موضع شخصیت ها نیستند؛ آنها بخشی از یک کنش داستانی اند، روابط را تغییر می دهند، انتظار می آفرینند، هیجان خلق می کنند و گاه ماجرایی را آشکار یا پنهان می کنند. نثر روان و کم تکلف کتاب نیز در خدمت همین حرکت است؛ متن بی جهت در توصیف های سنگین و توضیح های زائد متوقف نمی شود. نکته جالب دیگر، نسبت میان خونسردی روایت و هیجان حوادث است. نویسنده لازم نیست در هر صفحه به خواننده بگوید که با اتفاقی هولناک روبه روست؛ روایت نسبتاً خونسرد پیش می رود، اما طراحی موقعیت ها، تغییر مسیرها و خطرهای پیش آمده، هیجان می آفریند. این فاصله میان لحن کنترل شده و رخدادهای پرتنش، از امتیازهای فنی رمان است. وی درباره شخصیت پردازی رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ گفت: در یک تریلر پرحادثه، این خطر وجود دارد که شخصیت ها به مهره هایی برای اجرای نقشه ها تبدیل شوند؛ اما داستان زمانی جان می گیرد که پشت هر حرکت، انسانی با گذشته مشخص، حافظه، انگیزه و مناسبات خودش حضور داشته باشد. در این رمان، پیوند مجتبی با جنگ، از دست دادن فرماندهان و همراهان، استمرار زندگی پس از جنگ، روابط خانوادگی و ورود به میدان های تازه، به شخصیت او پیشینه و عمق می بخشد. رمان فقط به دو شخصیت اصلی محدود نمی ماند؛ همراهان، محافظان، نیروهای شناخته شده و آدم های گمنام در شکل گیری جهان داستان سهم دارند. از این منظر، کتاب فقط داستان دو مأمور نیست؛ داستان جمعی از آدم هاست که هر کدام در بخشی از این میدان، با انگیزه مشخص نقش دارند. این منتقد ادبی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از الگوهای رایج در داستان معاصر فارسی گفت: متأسفانه در بخش مهمی از داستان معاصر فارسی، با الگوهایی روبه رو هستیم که شخصیت در فضای بسته خانه، شهر یا روابط فرسوده محصور می ماند و ملال، انزوا، شکست و ناتوانی به تجربه های پرتکرار داستانی تبدیل شده است. اینها بخشی از واقعیت زندگی هستند و ادبیات حق دارد به آنها بپردازد؛ اما مسئله این است که چنین شیوه ای نباید تنها امکان داستان ما باشد. ادبیات فارسی به داستان هایی هم نیاز دارد که حرکت کنند، خطر را به میان بیاورند، جهان را گسترش دهند، خواننده را به سفر ببرند و او را درگیر پرسش از سرانجام شخصیت ها در بزنگاه های مهلک کنند. وی افزود: داستانی که بتواند هیجان، ماجراجویی و لذت دنبال کردن را به خواننده بازگرداند، لزوماً داستانی سطحی یا کم ارزش نیست. سرگرم کنندگی و جدیت ادبی در برابر هم قرار ندارند؛ اتفاقاً ساختن داستانی جذاب و پرکشش، مهارتی استادانه می خواهد. خاک سپاری دوم بانوی مرگ از این جهت خواننده را در انتظار نگه می دارد و او را به جلو می برد. خواننده با شخصیت ها همراه می شود، برای سرنوشت شان نگران می شود و می خواهد بداند ماجراها بالاخره به کجا می رسند؛ به خصوص در این اثر، خواننده به نحوی سرنوشت خودش را در گرو پیروزی و سرنوشت قهرمان داستان می بیند. یکی از مخالفان نگارش این رمان خودم بودم نیما اکبرخانی؛ نویسنده رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ ، در این مراسم ضمن تشکر از مادرش و بوسیدن دست وی و همچنین قدردانی از دست اندرکاران انتشارات انقلاب اسلامی گفت: در آغاز از مخالفان نگارش این رمان بودم، زیرا از نظر رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره این موضوع اطلاع نداشتم. صحبت های اولیه دوستان سربسته بود و این مسئولیت را مرتبط با خود نمی دانستم. پس از طرح رسمی موضوع، سنگینی و اهمیت این کار آشکار شد و آن را با آگاهی از دشواری مسئولیتی پذیرفتم که به نام رهبر شهید ثبت می شود. وی افزود: مقرر شده بود اثری داستانی نوشته شود، زیرا ایشان بر این باور بودند که مفاهیم از طریق داستان در ذهن مخاطب ماندگار می شود. موضوع اثر روایت رشد و پیشرفت ایران در حوزه دفاعی تعیین شد. فرایند نگارش از ابتدای فروردین ۱۴۰۲ آغاز شد و آذر همان سال به پایان رسید و حدود 9 تا 10 ماه به طول انجامید. قالب این اثر پرمخاطره بود و در لایه های آشکار آن هیچ اشاره مستقیمی به دستور رهبر شهید نشده بود و این پرسش وجود داشت که اثر بدون این اشاره مستقیم اثرگذار خواهد بود یا خیر. اکبرخانی درباره دریافت خبر تقریظ گفت: صبح ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ تماسی زودهنگام از آقای صابری دریافت کردم که خبر تقریظ را اعلام می کرد. زمان تماس نشان می داد که خبر مهمی در راه است. ویژگی کار کتاب دوری از شتاب زدگی است و تولید کتاب و محتوا با فوریت های رایج در رسانه مواجه نیست. وی درباره محتوای رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ توضیح داد: ظاهر داستان تقابل یک سردار ایرانی با یکی از نیروهای ارشد عملیات ویژه موساد است، اما در لایه عمیق تر روایت تقابل با استکبار است. رهبر شهید انسانی مهربان بود و با لطف و محبت رفتار می کرد و توجه به افراد بی پناه در سیره علمای اسلام جایگاه داشت. امیدوارم خوانندگان از این اثر رضایت داشته باشند و علاقه مندان آن را در حد توان محدود من ارزیابی کنند. قالب رمان، مسیر تازه انتشارات انقلاب اسلامی محمدرضا حبیب اللهی؛ مدیرعامل مؤسسه انتشارات انقلاب اسلامی و ناشر کتاب خاک سپاری دوم بانوی مرگ ، در این مراسم با اشاره به روند شکل گیری این اثر گفت: سه سال پیش، انتشارات انقلاب اسلامی در راستای انجام مأموریتی که بر عهده دارد برای حفظ، ترویج و بسط اندیشه و شخصیت رهبر شهید انقلاب اسلامی، تصمیم گرفت قالب جدیدی را برای این کار انتخاب کند و آن قالب، رمان بود. این تولد رمان خاک سپاری دوم بانوی مرگ است که بنابر همان مأموریت، برای بیان پیشرفت های جمهوری اسلامی انتخاب شد و آقای نیما اکبرخانی آن را به شکلی جالب توجه آماده کردند. وی افزود: ما در نمایشگاه کتاب ۱۴۰۳ برای اولین بار این کتاب را عرضه کردیم و مخاطبان استقبال خوبی از آن کردند. توفیق بالاتر این بود که حدود سه ماه بعد، در مرداد ۱۴۰۳، رهبر شهید ما این کتاب را مطالعه کردند و متن تحسین و تشویق خود را بر آن تقریظ کردند که دلیل تشکیل این جلسه است. ما تلاش کرده بودیم این جلسه پیش از شهادت ایشان برگزار شود که قسمت نبود؛ حتماً به برکت خونشان، برکات این اتفاق هم بیشتر خواهد بود. حبیب اللهی درباره تفاوت این مراسم با دوره های پیشین گفت: سبک این تقریظ متفاوت از تقریظ های قبلی است و شبیه یک تکلیف فرهنگی است. بر اساس همین سبک، این جلسه به این شکل تعریف شد که جمع نخبگانی محدودی از اهالی کتاب، شامل مسئولان، نویسندگان، ناشران و مروجان کتاب جمع شوند تا پس از رونمایی، منجر به اتفاق های جدیدی در حوزه ای شود که مد نظر رهبر شهید انقلاب اسلامی بوده است. ما هم در انتشارات انقلاب اسلامی و دفتر حفظ و نشر آثار امام مجاهد شهید حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه ای، آمادگی داریم مثل بقیه جاهایی که این مسیر را امتداد می دهند، در خدمت اهالی فرهنگ و نویسندگان باشیم. متن تقریظ حضرت آیت الله العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه ای بر این رمان به این شرح است: بسم الله الرّحمن الرّحیم ـ شیرین و هنرمندانه نوشته شده است. در واقع باید آن را گونه ی تازه ئی از رمان جنگ به شمار آورد. این سبک کار باید تشویق شود. مرداد ۱۴۰۳ سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.