مهدی محسنی؛ معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران در گفت وگو با ستاد خبری سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به کلان برنامه های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شامل توجه ویژه به عدالت فرهنگی و دسترسی مناطق دور از مرکز و کم برخوردار کشور به کالاهای فرهنگی مناسب در کنار نیاز مبرم کنونی کشور به تقویت وحدت و سرمایه اجتماعی، یکی از اهداف مهم برگزاری نمایشگاه های استانی کتاب را تشکیل اجتماعات بزرگ وحدت آفرین دانست و ادامه داد: مردم با سلایق و باورهای مختلف می توانند حول یک محور مشترک یعنی کتاب گرد هم آیند و در سایه این رخداد فرهنگی، پیوند میان آنها تقویت شود. او درباره اهمیت گفت وگو و نقش آن در مدیریت تفاوت های اجتماعی گفت: در یک جامعه باید سلایق و باورها و رویکردهای مختلف را به بهانه هایی در کنار هم بنشانیم و بیاموزیم که دیگری را تحمل کنیم و به تفاوت ها و حضور یکدیگر احترام بگذاریم. در تعاملات جمعی از محور قراردادن قضاوت ها و باورهای بسته خود فراتر برویم و با ترویج فضیلت های گفت وگو، فرصتی برای شنیدن و شنیده شدن و هم اندیشی برای زیست جمعی و حل مسائل فراهم کنیم. معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران درباره نقش کتاب در تشکیل اجتماعات وحدت آفرین عنوان کرد: یکی از زمینه هایی که می تواند موجب تشکیل چنین اجتماعاتی شود، کتاب است. رویدادهای حوزه کتاب و خواندن، از آن قبیل موضوعاتی هستند که منتقد و موافق، پیر و جوان و هر سلیقه و هر طیف اجتماعی، آن را مثبت و فزاینده می دانند و علاقه به کتاب، وجه مشترک همه آنهاست. وی افزود: امروز در جامعه ما روابط افراد با رویکردهای مختلف فکری و اجتماعی و سیاسی متضادی که دارند گاه به تنش و خصومت کشیده می شود. این در حالی است که همه آنها می توانند در بسترهای مشترکی مانند نمایشگاه های کتاب گرد هم بیایند و حول یک موضوع مشترک اجتماع کنند و یکدیگر را در قالب هم¬وطن و هم-سرنوشت بیابند. این همان ظرفیتی است که نمایشگاه کتاب در اختیار جامعه ما قرار می دهد. محسنی درباره سازوکار تحقق همبستگی در عین تفاوت و نقش گفت وگو در آن گفت: یکی از مهم ترین راهکارهایی که می تواند با کتاب پیوند بخورد و به حضور مردم در نمایشگاه بعد و معنایی مضاعف ببخشد، تمرین مهارتها و ترویج فضیلت های مرتبط با گفت وگو است. گفت وگو ، درمان و پادزهر قطبش جامعه و فزاینده مشارکت و سرمایه اجتماعی است. از این رو باید تلاش کنیم زمینه های گفت وگو و باهم اندیشیدن را میان مردمی که در نمایشگاه کتاب شرکت می کنند، فراهم کنیم. معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: مفاهیمی مانند وحدت، تفرق، قطبش جامعه، موضوعاتی هستند که باید در حوزه گفت وگو به آنها بپردازیم و برای کاستن از این آسیب ها و تقویت هم زیستی و هم اندیشی، آموزه ها و برنامه های لازم را تدوین کنیم. باید فضیلت ها و مهارت های لازم برای گفت وگو و آموزش آنها را در برنامه های مختلف فرهنگی خود بگنجانیم و جلوه عینی آن را در برنامه های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش و پرورش و سایر وزارتخانه های فرهنگی نشان دهیم. این کار نیازمند اتاق های فکری است که به طور تخصصی در این زمینه کار کنند. محسنی با توضیح نمونه هایی از راه های تقویت مهارت گفت وگو ادامه داد: برای نمونه، باید تلاش کنیم حس پذیرش دیگری را با در کنار هم قرار دادن تفاوت هایی که در کنار هم، زیبایی می آفرینند، تقویت کنیم. می توانیم آموزه های معرفتی و اخلاقی مربوط را با عرضه و معرفی کتاب، اجرای برنامه های جذاب عمومی (نظیر استفاده از فیلم های مربوط، همخوانی کتب مرتبط، نشست های عمومی و نصب پیام های آموزشی در فضای عمومی نمایشگاه و استفاده از رادیوی نمایشگاه و رسانه ها برای فضاسازی) همچنین برنامه های تخصصی (نظیر کارگاه های تربیت تسهیل گر گفت وگو) منتقل کنیم که به افراد بیاموزد چگونه با تمام وجود به حضور دیگری احترام بگذارند، چگونه از پنجره ذهن دیگری به دنیا نگاه کنند، چگونه به مهارت شنیدن دیگری فعال دست یابند، چگونه بدون کنار گذاردن باورهای خود از ورای آنها به موضوعات بنگرند و چگونه در قبال افکار و باورهای دیگر، مدارای اخلاقی و فکری بورزند. این ها مواردی هستند که می توانیم در نمایشگاه های کتاب برای آن ها برنامه ریزی داشته باشیم و اتمسفری از فرهنگ گفت وگویی فراهم کنیم. نمایشگاه های کتاب؛ جشنواره هایی برای ترویج فرهنگ کتابخوانی معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگری از مطالب خود درباره کارکردهای نمایشگاه های استانی کتاب گفت: یکی از مهم ترین این کارکردها، آوردن آثار تازه نشر و آسان تر کردن دسترسی مردم به کتاب و محصولات فرهنگی است. یکی دیگر از کارکردهای این نمایشگاه ها، ایجاد فضای فرهنگی پرنشاط و گسترده ای است که حول کتاب شکل می گیرد. در جریان برگزاری نمایشگاه های کتاب، تبلیغات ملی و استانی برای ترویج فرهنگ مطالعه انجام می شود و این تولید محتواها توجه مردم را به کتاب و کتاب خوانی جلب می کنند. خود نمایشگاه کتاب هم یک تبلیغ گسترده برای فرهنگ مطالعه و کتاب خوانی است، چون کتاب را در معرض دید مردم قرار می دهد. وی افزود: در سال ۱۴۰۵ نمایشگاه های کتاب استانی به صورت جشنواره ای برگزار می شوند. در این مدل، برنامه هایی چون رونمایی از کتاب های جدید، برنامه های عمومی ترویج کتابخوانی و کارگاه های ترویج کتاب خوانی، برپایی برنامه روز ادبیات استان برای تجلیل از بزرگان حوزه ادبیات، اجرای برنامه سینماکتاب برای تبیین ارتباط فیلم های اقتباسی با منابع و کتاب های مربوط، اجرای تئاترهای خیابانی کتاب و ایجاد دیوار مفاخر و استفاده از شخصیت های فرهنگی و تاریخی برای ترویج کتابخوانی نیز پیش بینی شده است. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نهاد کتابخانه های عمومی، انجمن مفاخر و سایر مراکز آموزشی، پژوهشی و فرهنگی استان ها در این نمایشگاه ها حضور دارند و به بازدیدکنندگان خدمت رسانی می کنند. محسنی به امکان جدیدی که به این نمایشگاه ها اضافه شده است، اشاره کرد و گفت: غرفه میز خدمت فرهنگی، امکان جدیدی است که از نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان آغاز شد و در نمایشگاه های کتاب دیگر نیز تسری پیدا کرد. در این غرفه، مدیران کل فرهنگی استان در روزهای برگزاری نمایشگاه حضور پیدا می کنند و به صورت چهره به چهره پاسخگوی اقشار مختلف مردم و نیازهای فرهنگی آنها هستند. او درباره طراحی فضای برگزاری برنامه های فرهنگی در نمایشگاه کتاب گفت: برای تقویت انسجام میان اقتصاد کتاب و فرهنگ کتابخوانی و رساندن برنامه-های فرهنگی به آستانه توجه گروه های مختلف که به واسطه کتاب با یکدیگر پیوند خورده اند، سالن اجرای برنامه های فرهنگی را در دل نمایشگاه کتاب طراحی کردیم. در تمامی نمایشگاه های استانی کتاب، سالن تئاتر و سالن برنامه ها به صورت باز و در وسط سالن نمایشگاه تعریف شده است؛ یعنی برنامه ها در فضای بسته و جداگانه برگزار نمی شوند. این نشان دهنده آن است که خرید کتاب و برنامه های فرهنگی از هم جدایی ناپذیرند و همه بازدیدکنندگان می توانند در برنامه ها و فضاهایی که برای گفت وگو و تقویت انسجام میان اقشار مختلف ایجاد شده است، شرکت کنند. معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران درباره اهمیت تناسب برنامه های نمایشگاه کتاب با فرهنگ بومی هر استان بیان کرد: شعار ایران فقط تهران نیست هم بعد فیزیکی دارد و هم بعد معنایی و محتوایی. بر این اساس استان ها باید از کپی برداری صرف در اجرای نمایشگاه های استانی پرهیز کنند و ضمن حفظ اصول و استانداردهای اجرایی و اهداف کلی، باید تلاش کنیم نمایشگاه کتاب هر استان، جشنواره ای فرهنگی در خور آن استان و بازتاب دهنده گنجینه های فرهنگی و ادبی، تمدنی و تاریخی و بیانگر حال وهوای آن استان باشد. وی درباره مشارکت مردمی در برگزاری برنامه های فرهنگی نمایشگاه های استانی ادامه داد: از نگاه ما، مهم ترین دارایی هر استان در حوزه کتاب و کتابخوانی افرادی هستند که بدون هیچ چشمداشت مادی و از سر علاقه در حوزه ترویج و کتابخوانی فعالیت می کنند. از این رو تلاش می کنیم جایگاه ویژه ای به جمعیت ها و سمن های مردمی فعال در حوزه کتابخوانی در نمایشگاههای استان اختصاص دهیم چنان که برخی از برنامه های فرهنگی به دست خود مردم، سازمان های مردم نهاد و گروه های مردمی انجام می شود. در همه نمایشگاه های استانی کتاب فضایی در نظر گرفته شده است تا گروه های کتاب خوانی خانگی، گروه های محله ای و گروه های مردمی که با امکانات شخصی خود در حوزه کتاب و کتاب خوانی فعالیت می کنند، برنامه هایشان را اجرا کنند. این یکی از فرصت هایی است که می توانیم با آن، تمرین گفت وگو در عین تفاوت را در نمایشگاه های استانی کتاب رقم بزنیم. البته این تمرین ها فقط مختص ترویج و آموزش و کارگاه های کتاب و کتاب خوانی نیستند؛ بلکه در تقویت گفت وگو و هم زیستی مسالمت آمیز در رفتار مردم نیز اثرگذار خواهند بود. دیگر برنامه های فرهنگی در حاشیه برپایی نمایشگاه ها محسنی درباره سایر برنامه هایی که به ابتکار خانه کتاب و ادبیات ایران در حاشیه نمایشگاه های استانی سال 1405 به اجرا درآمده اند گفت: این برنامه ها شامل چهار دسته کنشگری هستند که در ایام برپایی نمایشگاه کتاب آنها را به اتفاق مدیران کل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که به عنوان میهمان در نمایشگاه کتاب حضور پیدا می کنند اجرا می کنیم و عبارتند از: • کتابگردی در شهر محل برگزاری نمایشگاه و سرزدن به کتابفروشی ها و آگاهی از احوال و نظرات کتابفروشان، • برپایی مراسم ضیافت ناشران و کتابفروشان فعال استان به دعوت خانه کتاب و ادبیات ایران با حضور مسئولان فرهنگ استان و شنیدن نظرات و مسایل ایشان و پیگیری موارد طرح شده، • بازدید از کتابخانه ها و دیدار با کتابداران و مسئولان مربوط، • سرزدن و (احیانا عیادت) از مفاخر ادبی و فرهنگی استان در منازل و تقدیم احترام به ایشان. سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.