کمال شفیعی؛ نویسنده و شاعر در گفت و گو با ستاد خبری سی و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران به اهمیت شعار با کتاب گفت وگو کنیم اشاره کرد و ادامه داد: این شعار بسیار زیباست و حتماً اندیشه ای پشت آن وجود دارد که از مردم می خواهد کتاب را در زندگی خود قرار دهند. با این حال، مسئله صرفاً کتاب خوانی یا قرار گرفتن کتاب در سبد خانوارهای ایرانی نیست؛ تجربه سال های گذشته نشان داده است که این هدف بدون فراهم کردن بسترهای لازم امکان پذیر نخواهد بود. وی ادامه داد: اگر بخواهیم درباره جوامع متمدن و پیشرفته و فرهنگ اجتماعی آنها صحبت کنیم، یکی از شاخص هایی که می توان به آن توجه کرد، میزان مطالعه مردم است. البته می توان با نگاهی خوش بینانه گفت که جوانان امروز نیز به کتاب علاقه مند شده اند، اما همچنان به اقدامات زیربنایی بیشتری نیاز داریم تا مردم به کتاب و کتاب خوانی علاقه مند شوند و کتاب در دسترس همگان قرار بگیرد. شاعر کتاب هر گلابی یک چراغ استفاده از ظرفیت کتاب های صوتی و اپلیکیشن های کتاب خوانی را فرصتی برای گسترش دسترسی مردم به کتاب دانست و افزود: امروزه خوشبختانه کتاب های گویا و اپلیکیشن هایی که امکان مطالعه مجازی را فراهم کرده اند، فرصت مناسبی برای استفاده بیشتر مردم از کتاب به وجود آورده اند. آنچه برای کتاب هزینه می کنیم، نوعی سرمایه گذاری است. این شعار نیز می تواند چنین پیامی داشته باشد که ما برای داشتن فکری بهتر و آینده ای بهتر سرمایه گذاری می کنیم. این نویسنده حوزه کودک و نوجوان با تأکید بر اهمیت توجه به نیازهای فکری انسان بیان کرد: برای فهم بهتر جهان و رشد و تعالی به خوراک ذهن نیز نیاز داریم. اگر می خواهیم جامعه ای بالنده و شکوفا و مردمی خردمند داشته باشیم، باید به غذای روح و اندیشه توجه کنیم. همان طور که برای جسم خود ارزش قائلیم، لباس می خریم و غذا می خوریم، باید بیش از آن به اندیشه خود اهمیت بدهیم؛ زیرا بدن سالم زمانی کارایی دارد که اندیشه ای سالم و خردمند آن را هدایت کند و این امر از رهگذر کتاب امکان پذیر است. شفیعی در ادامه با اشاره به معنای گفت وگو با کتاب و تاثیر آن بر ذهن و جهان فکری خواننده بیان کرد: این موضوع از منظر روان شناسی نیز بسیار جالب است. کتاب های خوب محصول خرد و تجربه چندین ساله یک نویسنده یا حاصل پژوهش های یک فرد یا گروهی از خردمندان جامعه هستند. ما معمولاً کتاب های خود را بر اساس نیازهایی که در طول زندگی با آن ها مواجه می شویم یا بر مبنای علاقه مندی هایمان انتخاب می کنیم. وی افزود: گفت وگو با کتاب، در واقع گفت وگویی بی واسطه و پنجره ای میان تجربه سالیان یک انسان، نویسنده یا پژوهشگر و ما به عنوان خواننده است. از طریق این گفت وگو با حاصل خرد و تجربه چندین ساله دیگران آشنا می شویم، بدون آنکه لازم باشد خودمان سال های متمادی آن تجربه ها را از سر بگذرانیم. این بخش زیبا و ارزشمند کتاب است که محصول خرد، تجربه و پژوهش های سالیان یک نویسنده را با ما به اشتراک می گذارد. نویسنده کتاب اگر درخت ها پای رفتن داشتند ادامه داد: هنگام خواندن کتاب، در لحظه ها و بخش های مختلف آن درگیر گفت وگو می شویم و از تجربه های نویسنده بهره می گیریم. گاهی نیز ممکن است کتابی را نپسندیم و درباره آن تأمل کنیم. کتاب ها در گفت وگو با انسان ها امکان اندیشیدن و گسترش معناهایی را فراهم می کنند که پیش از این تجربه نکرده ایم یا با نگاهی متفاوت به آنها نگریسته ایم. این گفت وگومندی زمینه کشف لایه های بیشتری از ناشناخته های ذهنی هر فرد را فراهم می کند. چه چیزی زیباتر از اینکه در مواجهه با کتابی که برای خواندن انتخاب کرده ایم، بتوانیم به رهیافت های تازه ای برسیم و با آنها به گفت وگو بنشینیم. شفیعی با بیان اینکه کتاب به عنوان صدای انسان هایی از زمان ها و مکان های دیگر است، گفت: وقتی کتابی تاریخی درباره ایران باستان می خوانیم، پنجره ای به گذشته باز می کنیم و خود را در دالان های تاریخ می یابیم. وقتی اثری تحلیلی درباره ادبیات دوره صفویه مطالعه می کنیم، وارد آن دوره می شویم، تاریخ و فرهنگ آن را می شناسیم، با انسان های آن دوران آشنا می شویم و سیر تحول زبان را دنبال می کنیم. وی افزود: در حوزه های روان شناسی و جامعه شناسی نیز، به ویژه زمانی که کتاب ها ترجمه شده باشند، وارد جهان هایی می شویم که تجربه زیسته مستقیمی از آنها نداریم و با انسان هایی از فرهنگ های دیگر گفت وگو می کنیم. این آثار تجربه های زیستی تازه ای را پیش روی ما قرار می دهند. برای مثال، وقتی رمان برادران کارامازوف را می خوانیم، با شخصیت هایی روبه رو می شویم که از تاریخی دیگر در زمان حال ما حضور پیدا می کنند و تجربه های خود را با ما به اشتراک می گذارند. ما با شخصیت های این رمان زندگی می کنیم. این همان دستاوردی است که کتاب بی واسطه در اختیارمان قرار می دهد؛ شکستن مرزهای زمان و مکان و امکان گفت وگو با انسان هایی که پیش از این نمی شناختیم. شفیعی در پاسخ به پرسشی درباره نسبت این شعار با وضعیت فرهنگی و اجتماعی امروز جامعه گفت: متأسفانه هرچه پیش می رویم، در جوامع مختلف، به ویژه جامعه ایران، با گفت وگومندی کمتری مواجه می شویم. بخشی از این مسئله به گسترش فضای مجازی برمی گردد. ما امروز حتی بخشی از گفت وگو با اعضای خانواده را از دست داده ایم. در گذشته، افراد دور کرسی یا سفره می نشستند و چهره به چهره با یکدیگر صحبت می کردند، اما امروز هرکدام از ما درگیر فضای مجازی شده ایم. در کنار یکدیگر نشسته ایم، اما از هم دوریم و هرکدام با فردی در گوشه دیگری از جهان ارتباط داریم. نویسنده کتاب ابرها مسافرند افزود: یکی از مشکلاتی که این پدیده برای جامعه جهانی و به ویژه جامعه ما ایجاد کرده، تنهایی مفرط انسان هاست. فضای مجازی ما را به تماشاگر زندگی دیگران تبدیل کرده است. هر فرد بر اساس علاقه مندی خود مطالبی را جست وجو می کند و می بیند، اما این ارتباط لزوماً به گفت وگو منجر نمی شود. در چنین شرایطی، کتاب می تواند امکان گفت وگومندی را فراهم کند؛ زیرا با مطالعه کتاب، داده ها و اطلاعات بیشتری در اختیار داریم و می توانیم گفت وگوهای عمیق تری با مخاطبان و اطرافیان خود داشته باشیم. وی شعار امسال هفته کتاب را یادآوری اهمیت حفظ فرصت گفت وگو دانست و گفت: این شعار حقیقتی را در خود پنهان دارد و به مردم هشدار می دهد که فرصت گفت وگو را از دست ندهند. هرکدام از ما به شکلی تدریجی و نامحسوس از اطرافیانمان فاصله می گیریم و به سوی افرادی می رویم که آن ها را نمی شناسیم. این ارتباط از یک جهت خوب است، زیرا ما را با جهان های دیگری آشنا می کند، اما از سوی دیگر، امکان گفتن و گفت وگوی متقابل را از ما می گیرد. ما بیشتر در حال شنیدن و دیدن هستیم و نمی دانیم مطالبی که می شنویم تا چه اندازه مفیدند و چقدر از آن ها قابلیت گفت وگو و استفاده در زندگی را دارند. شفیعی با تأکید بر ماهیت اجتماعی انسان ادامه داد: انسان ذاتاً موجودی اجتماعی و نیازمند گفت وگو و درک متقابل است. این درک متقابل از طریق گفت وگوی دوسویه و چندسویه شکل می گیرد، در حالی که فضای مجازی گاهی چنین امکانی را از افراد می گیرد و ارتباطات را بیشتر به نوعی خودنمایی و نمایش در این فضا تبدیل می کند. وی اضافه کرد: ما می توانیم از تجربه های بسیار دیگران در گفت وگو با کتاب ها بهره ببریم. همین گفت وگوها در حوزه کتاب و از پنجره کتاب است که زمینه صحبت با جامعه و اطرافیانمان را فراهم می کند. می توانیم درباره تجربه هایی که از خواندن کتاب ها به دست آورده ایم و برداشت های متفاوتی که از یک اثر داریم، با یکدیگر صحبت کنیم. کمال شفیعی در پایان با آرزوی گسترش فرهنگ کتاب خوانی در جامعه گفت: برای مردم جامعه مان سلامتی آرزو می کنم و امیدوارم هر روز کتاب خوان تر شوند و باب گفت وگو در جامعه باز بماند. ما بیش از آنکه به خوراک و پوشاک نیاز داشته باشیم، به گفت وگو، درک متقابل و فرهنگ کتاب و کتاب خوانی نیازمندیم. سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.