به گزارش ستاد خبری سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، نشست نقد و بررسی مجموعه نمایشنامه های چمدان تئاتر نوشته فرهاد آئیش، در هشتمین روز سی وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، در سرای اهل قلم برگزار شد. در این نشست مائده طهماسبی، شهرام کرمی، آرام محضری و علی زارعی در حضور فرهاد آئیش درباره ویژگی های آثار این نمایشنامه نویس و جهان فکری و هنری او صحبت کردند. نمایشنامه هایی که پس از سه دهه فرصت خواندن پیدا کردند مائده طهماسبی؛ بازیگر و کارگردان تئاتر در شروع نشست گفت: از زمانی که به ایران برگشتیم، تقریباً بیشتر آثار فرهاد را روی صحنه کار کردیم. همیشه در این کارها در مقام بازیگر یا کارگردان در خدمت ایشان بودم و گاهی هم تهیه کننده. او با اشاره به انتشار این مجموعه افزود: سالیان سال قرار بود این مجموعه منتشر شود و همت ایشان باعث شد آثار فرهاد آییش به چاپ برسد. این نمایشنامه ها تقریباً سه دهه پیش نوشته شده اند و حالا دوستانی که نمایش ها را ندیده بودند، می توانند آنها را بخوانند. خیلی دوست دارم بعضی از این نمایشنامه ها دوباره اجرا شوند. البته چون آثار به دوران گذشته مربوطند، بعضی از آنها از نظر محتوا به ویرایش و بازنگری نیاز دارند. شخصیت های نمایشنامه های آئیش از دل زندگی بیرون می آیند طهماسبی درباره ویژگی های شخصیتی و جهان نمایشنامه های آئیش گفت: او انسانی چندوجهی است. می شود به او نگاه کرد و گفت بیگانه است؛ در عین حال آدم طناز و بامزه ای است. کارهای فرهاد بیشتر تراژیک کمدی اند و خودش هم همین خصلت را دارد. او خلاق است و بیشتر کشف می کند. شخصیت های نمایش هایش در جامعه و اجتماع وجود دارند و به همین دلیل شخصیت هایش خیلی قابل لمس اند. وقتی شخصیت ها روی صحنه حرف می زنند، می دانید چه کسانی هستند و کلمات از دهان همان شخصیت بیرون می آیند. وی درباره زبان و شکل اجرایی نمایشنامه های آئیش بیان کرد: فرهاد خود نمایش و زندگی را نشان می دهد. فکر می کنم در بیشتر آثارش، تئاتر به شکل پرفورمنس است و شخصیت ها کاملاً قابل لمس اند. کلماتی که گفته می شود، با شخصیت ها تناسب دارند. آئیش، هنرمندی با جهان های متعدد شهرام کرمی؛ کارگردان و مدرس تئاتر، با اشاره به وجوه مختلف شخصیتی و هنری آئیش گفت: فرهاد آئیش یک جنون درونی دارد. تمام وجوه هنر در فکر و رفتار این شخصیت وجود دارد. او هم نویسنده است، هم کارگردان، هم بازیگر و هم تحلیلگر و پژوهشگر. با عشق به تئاتر و هنر سفرش را آغاز کرده و به جهان خودش رسیده است. وی با اشاره به نگاه انسانی آئیش افزود: فرهاد در تمام وجوه زندگی اش آرمان گرایانه رفتار می کند. به همه مفاهیم زندگی توجه دارد و جهان را با نگاه خودش می بیند. هنر در وجود او به انسانیت رسیده است؛ این انسانیت در رفتار شخصی، زندگی، کار گروهی و فعالیت هنری اش نمود دارد. او بازیگر شایسته ای است. حتی وقتی در نمایشنامه ای ضعیف بازی می کند، نمایش را به پرواز درمی آورد. گاهی با نگاه انسانی اش در نمایش هایی که نویسندگان کمتر شناخته شده دارند، اثر می گذارد و به آنها جان می دهد. تئاتر به بازخوانی و بازآفرینی نیاز دارد آرام محضری؛ رئیس هیئت مدیره کانون نمایشنامه نویسان و مترجمان خانه تئاتر، با اشاره به جایگاه نمایشنامه نویسی آئیش، درباره وضعیت تئاتر و ضرورت توجه به آثار نمایشی گفت: وقتی درباره هنر صحبت می کنیم، ناچاریم جامعه و نهادها را هم در نظر بگیریم. جامعه ای که سرمایه اجتماعی آن روزبه روز کمتر می شود و نهادهای نقد در آن کم رنگ شده اند. کتاب هم یکی از نهادهایی است که به مخاطب می گوید چه اثری را بخواند و با چه هنرمندی آشنا شود. او با اشاره به تجربه خواندن چمدان تئاتر افزود: من چهارشنبه شب با اشتیاق کتاب را خواندم. به نظرم فرهاد آئیش جدا از چهره ای که از او ساخته شده و بیشتر به عنوان بازیگر، به ویژه بازیگر کمدی، شناخته می شود، نمایشنامه نویسی جدی است. وقتی آثارش را می خوانید، احساس نمی کنید تقلیدی از دیگران است؛ این جهان را زندگی کرده و در حال زندگی کردن است. محضری با تأکید بر ظرفیت تئاتر ایران ادامه داد: ما نمایشنامه نویسان بزرگ بسیاری داریم، اما نهادهایی که باید این هنرمندان را به جامعه و مخاطب معرفی کنند، کمتر حضور دارند. تئاتر ما از نظر کیفی و کمی پربار است و آثار خوبی در آن وجود دارد. مشکل این است که گاهی فقط اجراهای سالن های معروف و کارهای پرزرق وبرق را می بینیم و تئاترهای دیگر را فراموش می کنیم. انتشار کتاب با همراهی نویسنده، علی زارعی، ناشر مجموعه چمدان تئاتر ، درباره همراهی آئیش در فرایند انتشار کتاب گفت: ۲۵ سال است فعالیت می کنم و کارهای زیادی انجام داده ام. فرهاد آئیش یکی از حرفه ای ترین افرادی است که در فرایند تولید کتاب با او کار کرده ام. از شروع تولید تا مراحل پایانی، از گرفتن مجوز و همکاری با ویراستار تا طراحی و چاپ، همراهی کاملی داشت. او با اشاره به همکاری آئیش در مراحل آماده سازی کتاب افزود: اگر این کتاب به شکل خوبی منتشر شده، به دلیل حضور و همراهی لحظه به لحظه اوست. فرهاد آئیش همان طور که یک بازیگر حرفه ای خودش را در اختیار کارگردان قرار می دهد، در این کار هم با اعتماد و همراهی پیش رفت. هنرمند از تأثیر آدم ها و جهان پیرامونش ساخته می شود فرهاد آئیش درباره تأثیر تجربه ها و هنرمندان مختلف بر زندگی و جهان فکری اش گفت: دو سال گذشته فکر می کردم چه کسانی در زندگی من و روی روح و روانم تأثیر گذاشته اند. کتابچه ای برداشتم و اسم هایی را نوشتم؛ از پیکاسو و نیما تا ژان پل سارتر و آدم های دیگری که در زندگی ام تأثیر داشتند. کم کم به کسانی رسیدم که دوستشان داشتم و روی من تأثیر گذاشته بودند. او با اشاره به تفاوت علاقه و تأثیرپذیری از هنرمندان افزود: این طور نیست که در هنر از کسی دیگر بوی مختلف یا میوه های مختلف بگیریم. من بعضی ها را بیشتر دوست دارم. آدم هایی که روی من تأثیر گذاشته اند، بخشی از وجود من را ساخته اند. این طور نیست که اگر زمانی به مارکس علاقه داشتم و حالا باورهای دیگری دارم، تأثیر او از بین رفته باشد. این آدم ها من را ساخته اند. آئیش درباره نگاه خود به زندگی و تجربه هایش ادامه داد: من آدمی هستم که گم شده است. از بچگی این طور بودم؛ همیشه سیال بودم و در لحظه زندگی می کردم. شاید یکی از خوشبخت ترین آدم ها باشم، چون این جنون از بچگی در من بود. خانواده ام نگران آینده من بودند؛ نه درس می خواندم و نه به آینده فکر می کردم، اما با دوستانم بازی می کردم و کتاب های هنری می خواندم. چمدان ها و آدم هایی که در جست وجوی هویت اند آئیش در بخش دیگری از نشست به معرفی برخی نمایشنامه های مجموعه پرداخت و درباره نمایشنامه چمدان گفت: یک عده آدم با چمدان وارد ناکجاآبادی می شوند. نمی دانند چه کسانی هستند و کجا هستند. همه چمدانی در دست دارند؛ انگار چمدان یکی از اعضای بدنشان است و در طول نمایش به دنبال هویت خودشان می گردند. نوعی گم گشتگی در این میان وجود دارد. او درباره نمایشنامه سیمرغ توضیح داد: این نمایش هفت شخصیت دارد؛ مادر، حسن آقا که یک انسان معمولی است، رستم، کلاغ، قلندر و مرگ. داستان بر اساس این است که مرگ آمده جان این آدم ها را بگیرد. حسن آقا یک انسان عادی است و در موقعیت هایی قرار می گیرد که همه متحیر می شوند. آئیش درباره نمایشنامه هفت شب با مهمان ناخوانده در نیویورک گفت: این نمایش درباره جوانی روشنفکر است که در نیویورک زندگی می کند و به پوچی رسیده است. می خواهد رمانی درباره نابودی بشر و پایان هستی بنویسد. یک مهمان ناخوانده به سراغش می آید؛ در نهایت می فهمیم دوست پدرش بوده و از ایران آمده تا پیام پدر را به او برساند. آئیش درباره شام آخر نیز توضیح داد: یک عده در مهمانی معمولی ایرانی جمع شده اند. درباره مسائل روزمره حرف می زنند، می خندند، غذا می خورند و غیبت می کنند. مرگ با یک داس وارد می شود، اما این آدم ها متوجه حضورش نمی شوند. مرگ چند بار می گوید آمده جانشان را بگیرد، ولی آنها همچنان درباره مسائل معمولی صحبت می کنند. او درباره نمایشنامه پنجره ها گفت: در خانه ای نه اتاق وجود دارد و نه قصه که کم کم با هم ترکیب می شوند. به تدریج می بینیم این آدم ها به یک خانواده تعلق دارند و قصه ها به هم پیوند می خورند. در پایان نشست، یکی از حاضران با اشاره به میراث هنری آئیش گفت: به میراثی که برای ما گذاشته، برای تفکر، تعقل و زندگی کردن، نه فقط زنده بودن، احترام بگذاریم. با خواندن همین چمدان تئاتر شاید فقط از یکی از نمایشنامه هایش چیزی یاد گرفته باشیم. سی وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفت وگو کنیم از بیست وسوم تا سی ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می شود.