زائرانی که کتاب سوغات می برند
سید علی محمد رفیعی از نویسندگان شهرری با بیان اینکه زیارت حضرت عبدالعظیم(ع) یکی از رسم های قدیمی مردم تهران بوده و هست، می گوید:  در گذشته شهرری یکی از محل های اصلی تفریح و زیارت بوده و اقتصاد بسیاری از اهالی ساکن در شهرری از فروش محصولات گوناگون به زائران تأمین می شده است. اکنون هم کتابفروشی های مسیر حرم عبدالعظیم(ع) فروش نسبتا خوبی به ویژه در حوزه ادعیه و کتاب های مذهبی دارند. به عبارت دیگر، موقعیت جغرافیایی شهرری به سود فرهنگ و کتابخوانی آن بوده است. 
وی از حضرت عبدالعظیم(ع) به عنوان یکی از محدثان بزرگ شیعه یاد می کند و می افزاید:  در سلسله برخی روایات نام ایشان ذکر شده است. البته روایات منسوب به حضرت عبدالعظیم(ع) نیاز به پالایش دارند و برخی از احادیث نسبت داده شده به ایشان جعلی اند بنابراین لازم است تلاش های جدی تری برای شناساندن این شخصیت به نسل امروز صورت بگیرد. از جمله تازه ترین کتاب ها درباره حضرت عبدالعظیم(ع) می توان به  منهاج السالکین فی سیره سیدنا عبدالعظیم  در بیان ویژگی های عرفانی و مراتب وجودی ایشان اشاره کرد. 
این پژوهشگر حوزه دین با بیان اینکه شهرری از شهرهای باسابقه و به روایتی زادگاه مادر زرتشت است، می گوید:  شهرری مبدأ فرهنگ تهران بوده و لهجه امروز اهالی تهران به آن تعلق دارد. اکنون مجموعه حرم حضرت عبدالعظیم(ع) مهمترین مرکز فرهنگی این شهر به شمار می رود که از مهمترین مراکز نشر و توزیع کتاب در شهرری می توان به کتابفروشی موسسه دارالحدیث، کتابخانه حرم و کتابفروشی انجمن اسلامی معلمان اشاره کرد. 
شواهد نشان می دهند، همراه با اشیای گرانبهایی که طی روزگار به آستانه حضرت عبدالعظیم اهدا یا وقف شده، کتاب ها و قرآن های خطی نفیسی هم بوده اند، چنان که شاه عباس صفوی ۱۱۹ جلد کتاب وقف آستان کرده که سه جلد از آنها هنوز باقی اند و کهن ترین قرآن خطی آستان، قرآنی بسیار نفیس متعلق به دوران شاه تهماسب اول است. 


از کتابفروشی عظیمیه تا شهر کتاب ری
نام کتابفروشی عظیمیه با مدیریت فاتحی برای بسیاری از زائران کتابخوان حرم عبدالعظیم(ع) از دهه 40 تا 70 آشناست. این کتابفروشی که از دهه 40 تا 30 سال به نام عظیمیه فعال بود و سپس به  کتاب سبز  تغییر عنوان داد، در بازارچه حرم عبدالعظیم و نزدیک مدرسه علمیه شهرری فعالیت می کرد و اغلب کتاب های دینی و ادعیه در آن عرضه می شدند.
مهدی حکیمی که از سال 1371 مسوولیت این کتابفروشی را به نام  کتاب سبز  بر عهده گرفته و اکنون مدیر شهر کتاب است، می گوید:  مسوولیت کتابفروشی با نام جدید از سوی مدیر آن به من سپرده شد و تا اندازه ای تنوع موضوعی کتاب هایش افزایش یافت تا اینکه سال 1380 مدیر اصلی کتابفروشی به دلیل کهولت سن تصمیم به واگذاری آن گرفت و در نهایت تعطیل شد و من فعالیت خود را با تحویل گرفتن مدیریت شهر کتاب ادامه دادم که البته در منطقه ای کم ترددتر در حاشیه شهرری قرار دارد. تغییر مکان کتابفروشی با کم شدن مشتریان گذری و زائر همراه بود و کم کم با فروش وسایل کمک آموزشی و نوشت افزار حتی اسباب بازی رونق بیشتری گرفت. اکنون شهر کتاب، فروشگاهی کامل برای عرضه محصولات فرهنگی چون کتاب های فارسی و لاتین، لوح فشرده و نوشت افزار است. 
وی با بیان اینکه بیشتر فروش شهر کتاب به کتاب های روان شناسی و رمان اختصاص دارد، می افزاید:  کتابفروشی های شهرری مانند بسیاری از شهرستان های کشور با مشکلاتی چون پایین بودن سرانه کتابخوانی و نبود کنترل کافی بر سامانه توزیع مواجهند که باید برای آن چاره اندیشی شود. 
از سوی دیگر، مسعود ملک یاری، از نویسندگان شهرری به ظرفیت های خوب ادبی و فرهنگی در جوانان این منطقه اشاره می کند و می گوید:  شهرری یکی از قطب های تربیت شاعران و نویسندگان باذوق استان تهران است و اقوام گوناگون مهاجر از جمله نویسندگان افغان بسیاری تربیت شده انجمن های ادبی این منطقه اند. البته کم لطفی های بعضی از مسوولان به رکود مقطعی انجمن های ادبی مستقل منجر شده که فعالیت های خارج از حوزه مذهب را به اشتباه ضدمذهب پنداشتند و نویسندگان و شاعران شهرری را دلسرد کردند. 
سید علیرضا حافظی، از دیگر نویسندگان این منطقه هم به پیشینه تاریخی و ارزش های فرهنگی شهرری اشاره می کند و می گوید:  شهرری به دلیل مهاجرپذیر بودن، نمونه کوچکی از بخش بزرگ جغرافیای انسانی است. البته عوامل اقتصادی تا اندازه ای مانع رشد فرهنگی مطلوب در این منطقه بوده و اوضاع مالی اغلب ساکنان شهرری اجازه نمی دهد به اندازه کافی به کتابخوانی بپردارند. بیشتر فعالیت های فرهنگی شهرری مقطعی و در گوشه و کنار است. از سوی دیگر، انتظار می رود تولیت فرهنگی آستان حضرت عبدالعظیم(ع) فعالیت های جدی تری برای توسعه کتابخوانی انجام دهد. 


کمبود کتابخانه و کتابخوان در شهرری
از سوی دیگر رئیس اداره کتابخانه های عمومی شهرستان ری با بیان اینکه جمعیت 900 هزار نفری این منطقه به 41 کتابخانه محلی، شخصی، تحت  پوشش شهرداری و عمومی زیر پوشش نهاد کتابخانه های عمومی کشور دسترسی دارند، می گوید:  از این تعداد 14 باب شامل چهار باب کتابخانه روستایی و 10 باب شهری زیر پوشش نهاد کتابخانه ها مدیریت می شوند که دارای 172 هزار و 29 نسخه کتاب و در مجموع 25 هزار نسخه امانت ماهانه اند.  
علی اکبر قربانی با بیان اینکه با در نظر گرفتن جمعیت 900 هزار نفری برای شهرستان ری به ازای هر 20 هزار نفر یک باب کتابخانه موجود است، می افزاید:  قریب به چهار درصد جمعیت شهرستان ری عضو کتابخانه های عمومی اند و برای هر صد نفر فقط سه مترمربع فضای مطالعاتی موجود است. 
قربانی با تاکید بر اینکه 60 درصد از مراجعه کنندگان به کتابخانه ها را خانم ها تشکیل می دهند، تعداد کارکنان کتابخانه های تحت پوشش این اداره را 44 نفر ذکر می کند و می گوید:  در این کتابخانه ها در مجموع 38 کتابدار فعالیت دارند.  
رئیس اداره کتابخانه های عمومی شهرری با بیان اینکه عضویت برای خانواده شهدا، جانبازان، بازنشستگان و خردسالان رایگان است، می افزاید:  عضویت خانوادگی رایگان است و تمام کتابخانه ها به بخش های کودک و نوجوان، دفاع مقدس، کتاب های کمک آموزشی، مجله ها و نشریات و بخش نرم افزار ایران نمایه مجهزند. 
وی با بیان اینکه کتابخانه رازی واقع در بوستان رازی مجهزترین کتابخانه شهرری است، می گوید:  این کتابخانه در ساختمانی استیجاری تأسیس شد و سال 1358 به ساختمان فعلی انتقال یافت. اکنون این کتابخانه 600 مترمربع زیربنا دارد و در دو طبقه شامل مخزن کتاب، سالن مطالعه برادران، سالن مطالعه خواهران و سالن نشریات و روزنامه است. کتابخانه صاحب بن عباد هم که از کتابخانه های مجهز شهرری است بهمن سال 1381 مورد بهره برداری قرار گرفت که زمین آن بالغ بر هزار متر مربع با زیربنای 450 مترمربع شامل مخزن کتاب، سالن مطالعه خواهران، سالن مطالعه برادران و بخش مطالعه روزنامه و نشریات است.  
به گفته قربانی، بیش از یک میلیارد و 300 میلیون ریال از آبان 1392 تاکنون در بخش عمرانی از محل تملک دارایی استانداری تهران برای کتابخانه های شهرری هزینه شده است. 
وی همچنین لحاظ کردن بودجه های فرهنگی بیشتر و افزایش قدرت خرید مردم و قرار دادن کتاب در سبد کالای خانوار و همچنین روزآمد کردن کتاب ها در کتابخانه ها را از مواردی ذکر می کند که می توانند در افزایش علاقه مندی اهالی شهرری به مطالعه موثر باشند.
در یک جمع بندی کلی می توان نتیجه گرفت وضعیت فرهنگی ساکنان شهرری با وجود آسیب های ناشی از مهاجرپذیری این منطقه مطلوب است و ری فرهنگ غنی تهران قدیم را در خود جای داده است. در عین حال شهرری نیازمند توجه هرچه بیشتر مسوولان فرهنگی برای استفاده بهتر از ظرفیت های ادبی باارزش آن است و شایسته است که تولیت آستان حضرت عبدالعظیم(ع) فعالیت های خود را در معرفی هرچه بهتر این شخصیت مذهبی به جوانان شهرری بیش از پیش گسترش دهد و خود پیشگام تدارک انجمن های گوناگون ادبی و مذهبی باشد تا از علایق دینی به سود توسعه کتابخوانی استفاده شود.