صلاحیت قانونی (حقوق بینالملل)
صلاحیت قانونی (حقوق بینالملل)
کتاب حاضر، خلاصهای از پایاننامهی «سهیلا حامد»، دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد رشتهی حقوق بینالملل دانشگاه شهید بهشتی، است که در هشتمین دورهی پایان نامهی سال دانشجویی در گروه حقوق برگزیده شده است. کتاب در دو فصل سامان یافته است. فصل نخست به سیر تحول تاریخی پیدایش اصل صلاحیت جهانی و مفهوم و قلمروی اجرای آن اختصاص دارد. در فصل دوم، ابتدا قواعد بینالمللی و سپس رویهی قضایی بینالمللی و مرتبط با اصل صلاحیت جهانی بررسی گردیده است. و سرانجام موانع و مشکلات فراروی اعمال اصل صلاحیت جهانی بازگو شده است. به تصریح کتاب، صلاحیت به محض آن که از هر گونه عامل سرزمینی، شخصی، و منفعتی رها شود، جهانی میگردد. بدین ترتیب بررسی جرمهایی که در خارج از یک سرزمین و به وسیلهی افراد خارجی ارتکاب یافته و رسیدگی به آن منابع دولتها را نیز در پی ندارد، صلاحیت جهانی است. در این حالت فکر وارد نمودن خسارت به جامعهی بینالمللی بر مسأله حاکم است و هدف آن برقراری نظم و عدالت است و به همین دلیل کلیدی، کشورها میتوانند در اجرای مجازاتهای جهانی شرکت نمایند. بنابراین مفهوم صلاحیت جهانی عبارت است از این که محاکم ملی، یک اصل استثنایی را به دلیل فقدان وجود یک مرجع بینالمللی و صلح و امنیت جامعهی بشری اعمال نمایند؛ چرا که گاهی محاکم ملی صلاحیتدار ـ دارای صلاحیت سرزمینی یا شخصی ـ یا قادر به تعقیب و محاکمه و مجازات مجرم نیستند، یا تمایلی به این امر نشان نمیدهند و برای آن که این اصل مهم در حقوق بینالملل کیفری و حقوق کیفری بینالمللی بدون اجرا نماند، مراجع قضایی یک دولت خارجی، اقدام به اعمال صلاحیت جهانی برای محاکمه و مجازات مجرم مینمایند. ضرورت حفظ نظم عمومی بینالمللی را نیز باید به این دلیل اضافه کرد.