ایران - سیاست و حکومت - قرن 13ق. آسیای صغیر
ایران - سیاست و حکومت - قرن 13ق. آسیای صغیر
این کتاب دومین مجلد از سفرنامهی جیمز موریهی انگلیسی است که دستاورد سفر و حضور ششسالهاش در ایران است. موریه که در عصر قاجار دو بار به ایران سفر کرد، در این کتاب فشردهای از گزارشهای روزانهی سفر دوم خود را عرضه کرده است. در سفر دوم، موریه منشی سفیر انگلستان، سرگور اوزلی، بود و هدف از اعزام این هیات بستن پیمانی تازه با حکومتگران ایرانی در راه بیبنیادساختن همبستگی فرانسه و روس بود. موریه بیشتر به چشماندازهای رسوم ایرانیان پرداخته و در سفرنامهاش به نظریههایی که هنگام دیدن ایرانیان به آنها دست یافته اشاره دارد. دلبستگی سخت موریه به موضوع سخنش او را برانگیخته تا از هرچیز کوچک و پیش و پا افتاده با نگرشی باریکبینانه و همدردانه سخن گوید. او دارای انگیزهای نیرومند در شوخطبعی است و در داوری سختگیر است. وی به درستی به برداشتها و دریافتهای خود از منش و سرشت ایرانی باور داشته و آن را به روشنی در سفرنامههایش به نمایش گذاشته است. بوشهر، شیراز، اصفهان، تهران، تبریز، قزوین، زنجان، ابهر، همدان، فیروزکوه و... از جمله شهرهای ایران است که موریه مشاهدات خود از آنها را در سفرنامهاش گنجانده است. هنر موریه این است که با شاخ و برگ و کش دادن سخن، خواننده را به دنبال خود میکشاند. وی در بازگفت آیینها و رسوم ایرانیان زبانی طنزآلود و نیشخندآمیز دارد. کتاب وی مجموعهای است فشرده و مستند از حاکمشناسی، مردمشناسی و بومشناسی ایران و آیینهایی که در زمان قاجارها در ایران، میان دولتیان و مردم رواج داشته است. نوشتههای موریه همراه با طرحها و گراورهایی از آثار باستانی، دورنمای شهرها و جنبههای مختلف زندگی اجتماعی ایرانیان بوده است که برخی از این تصاویر به کتاب حاضر ضمیمه شده است.