خاقانی، بدیلبنعلی، 529 - 595ق.
خاقانی، بدیلبنعلی، 529 - 595ق.
"خاقانی شروانی"، از بزرگان سخنسرای و پارسیگویان برجستۀ ایرانزمین است که در شروان زاده شده و در سدۀ ششم قمری شعر فارسی را روحی تازه بخشیده است. زمان زندگی او همزمان با دهههای پایانی فرمانروایی سلجوقیان و دورۀ قدرتیابی اتابکان و حکومتهای محلی در ایران بود. او در چنین زمانهای در خانوادهای، که با پیشۀ درودگری زندگانی را به سر میبرد، زاده شد و با آموزههای عموی دانشمند خویش، مسیر بالندگی را در پیش گرفت. او نخست "حقایقی" تخلص میکرد اما پس از ورود به دربار شروان شاه، لقب "خاقانی" گرفت و از آنجا سرایندگی را به کمال رساند. خاقانی نمونۀ وارستهای از سخنسرایانی است که در شعر خود دانستهها، کنکاشها، دیدهها و شنیدهها، سورها و سوگها، زندگی و آنچه را به آن مربوط بوده وارد کرده و بر آنها نگاهی همهجانبه داشته است. وی خود را جانشین سنایی غزنوی میدانست، همچنین با نظامی گنجهای همزمان بود و با وی پیوندهای ادبی و نامهنگاری داشت. از جمله آثار گرانبهای خاقانی میتوان تحفهالعراقین و دیوان اشعار او را نام برد. این شاعر سخنسرای ایرانی، سرانجام پس از پشت سر گذاشتن سالهای پیری و رنج بیماری درگذشت. پیکر او را در کوی سرخاب تبریز در گورگاهی که به "مقبره الشعرا" نام یافته است به خاک سپردند. خاقانی از جمله شاعران بزرگ ایرانی بود که آثار قابل تاملی را در حوزۀ ادبیات برجای گذاشت.