ایران - سیر و سیاحت - قرن 13ق. سفرنامهها ایران - تاریخ - قاجاریان، 1193 - 1344ق.
ایران - سیر و سیاحت - قرن 13ق. سفرنامهها ایران - تاریخ - قاجاریان، 1193 - 1344ق.
"صفاءالسلطنه نائینی "یکی از لجا بنام دوران ناصرالدینشاه و مظفرالدین شاه قاجار و از چهرههای فرهنگی و سیاسی آن عصر به شمار میآید .از جمله مقامهای او معاونت وزارت انطباعات، معاونت وزارت دول خارجه، معاونت وزارت خراسان بوده است . سفرنامه حاضر که به "سفرنامه خراسان"، "روزنامه سفر خراسان"، سفرنامه خراسان و عراق عجم "و "تحفهالفقرا "موسوم است .به قلم صفاءالسلطنه نائینی نوشته شده شرح مسافرت او از مشهد تا تهران از راه رباطات به نائین و از آن جا به تهران در سال 1300هـ .ق .است .مسیر سفر او از طریق :مشهد، تربت حیدریه، ساغند، طبس، چهارده، یزد، اردکان، نائین، اردستان، کاشان، قم و حضرت عبدالعظیم به تهران بوده است . در این سفرناه مولف هم به نکات تاریخی توجه کرده و هم مسائل جغرافیایی را مطمح نظر قرار داده است .اطلاعات درج شده در کتاب درباره راه و رباط و بناهای ملی و مذهبی (عرض راه خود) مانند مساجد، کاروانسراها، امامزادهها و رباط ها، بسیار حائز اهمیت است .مولف به هر شهر و دهی که وارد شده نخست به سراغ دانشمندان و علمای آن شهر رفته شرح احوال و اطلاعاتی از آنها در کتاب خود آورده است .کتاب از مقدمه مفصل درباره صفاءالسلطنه، شرح حال، سالشمار زندگی، و معرفی آثار نویسنده برخوردار است .مصحح در پایان نیز توضیحات مبسوطی درباره برخی اشخاص و مکانهای مندرج در متن افزوده است .صفحات پایانی نیز مشتمل بر فهرستهای متعدد و مفصل نام اشخاص، نام مکانها، بناها، قلعهها، مسجدها، مدفنها، امامزادهها، مدرسهها، رباط ها، کاروانسراها، دروازهها، چاپارخانهها، درختها، میوهها، خوراکیها، گلها، لغات، اصطلاحات، فهرست منابع و عکسها و طرحهایی از بناهای شهرها، و مناطق مسیر صفاءالسلطنه .گفتنی است چاپ نخست این اثر در سال 1366صورت گرفته و اینک چاپ دوم آن عرضه میشود .