علم و دین - تاریخ حوزه و دانشگاه - تاریخ
علم و دین - تاریخ حوزه و دانشگاه - تاریخ
تا پیش از افول تمدن اسلامی و ظهور پندار تعارض علم و دین، مسجد هم مدرسه بوده و هم معبد، علما نیز هم معلم و مفسر شریعت بودند و هم محقق و جیش طبیعت. اما از وقتی ستارة پرفروغ تمدن اسلامی در سراشیب افول قرار گرفت، پندار تعارض علم و دین رخ نمود و حوزه و دانشگاه نیز از هم جدا شدند. مجموعة علل جدایی حوزه و دانشگاه را میتوان در این امور خلاصه کرد: ظهور برخی تحولات فکری و اجتماعی در دامن رنسانس و عصر روشنگری؛ شکلگیری نظام سرمایهداری نوین و سیاستهای استعماری مدرن؛ سوء تدبیر و خودباختگی حکومتهای قاجار و پهلوی در برابر بعد مادی تمدن جدید غرب؛ غربزدگی و شرقزدگی بخشی از جریان روشنفکری ایران معاصر؛ و غفلت بخشی از روحانیت از درک به موقع تحولات جاری بینالملل و غافلگیر شدن در برابر مدرنیته و در نهایت اتخاذ مواضع انفعالی و صرفا دخلی در برابر حکایت فکری و سیستمهای اجتماعی مدرن. پژوهش حاضر تلاشی است مقدماتی تا به ریشههای پندار تعارض علم و دین و علل جدایی حوزه و دانشگاه در بخشی از تاریخ ایران معاصر یعنی از آغاز عصر قاجار تا پایان حکومت پهلوی دست یابد.