خیام، عمربنابراهیم، 432 - 517؟ق. - نقد و تفسیر
خیام، عمربنابراهیم، 432 - 517؟ق. - نقد و تفسیر
در میان بزرگان علم و ادب، برخورد افکار و ارتباطات فرهنگی از قبیل الهام گرفتن از آراء و نقطهنظرات اندیشمندان، ادیبان و شاعران هر زمان و دورانی در هر گوشهای از جهان به چشم میخورد. مسالهی تاثیرپذیری متقابل بین شعرا، از دیرباز معمول بوده و هست، عمر خیام از جملهی این بزرگان علم و ادب به شمار میرود که اشعار خویش را تحت تاثیر آرا و افکار ابوالعلای معری سروده است. از مهمترین عوامل اشتراک میان این دو شاعر، شیوهی نگرش آن دو نسبت به زندگی و اوضاع و احوال روزگار است که میتواند در شکلگیری آنان نسبت به روزگار زمان خویش نقش به سزایی داشته باشد. هر دو شاعر، از اوضاع زمانهی خود که سرتاسر آن را آشوب، فتنهگری، بیداد، ستمگری، و جنگ و جدال، فرا گرفته بود، بیزار بودند، و از تضاد و برخورد اندیشهها، جهل و فساد اخلاق، ریا و تزویر رنج میبردند، و بر این باور تکیه داشتند که مرگ در هر حال بهتر از زندگی با این اوضاع و احوال است و کسی را خوشبخت میدانستند که هرگز به دنیا نیامده باشد ،چنان که ابوالعلا میگوید: رغبنا فی الحیاه لفرط جهل/ و فقد حیاتنا خط غیب. به خاطر جهل و نادانی بسیار است که ما به زندگی علاقهمند شدیم، در حالی که از دست دادن زندگی برای ما شانس بزرگی به حساب میآید. و خیام میگوید: خرم دل آن که یک نفس زنده نبود/ و آسوده کسی که خود نزاد از مادر. کتاب حاضر به دو زبان فارسی و عربی به چاپ رسیده است، دربرگیرندهی متعالیهای است میان عمرخیام و ابوالعلای معری، دو شاعر بزرگ سرزمین عرب و فارس.