کتابهایی که بهروز میشوند / عباس حاجیهاشمی
موسسه انتشارات دانشگاه کمبریج، وابسته به دانشگاه کمبریج است که فعالیت خود را از سال 1534 میلادی آغاز کرده است. این انتشارات که با هدف نشر دانش در زمینههای آموزشی و تحصیلی و پژوهشی در سطح بینالملل همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد و نقش مهمی در بازار نشر جهانی دارد، بیش از 50 شعبه در سراسر جهان تأسیس کرده و محصولات خود را تقریبا به تمامی کشورها صادر میکند. زبان انگلیسی، تنها زبان کتابهای انتشارات دانشگاه کمبریج نیست؛ چاپ کتابهایی به زبانهای محلی هم در اقصی نقاط جهان از جمله حومه صحرای بزرگ آفریقا از سوی این انتشارات صورت میگیرد و همچنین کتابهای به چاپ رسیده در کشورهای زیادی ترجمه میشوند. موسسه انتشارات دانشگاه کمبریج آسیا در سنگاپور و در سال 1998 تأسیس شد و شعبه آسیا دفاتری در 12 کشور گوناگون از جمله اندونزی، مالزی، فیلیپین، تایلند، کرهجنوبی، چین، تایوان و هنگکنگ دارد. شمار کتابهای چاپ شده در زمینههای مطالعات اسلامی از سوی این انتشارات هم بسیار بالاست. در این شماره، سعی بر آن داریم که به معرفی برخی از این کتابها بپردازیم. چون همیشه و در آغاز این نگاه به تعدادی از کتابهای مربوط به جهان اسلام و درباره مسلمانان یادآور میشویم که این کار فقط با انگیزه اطلاعرسانی صورت میگیرد و قضاوت نهایی درباره محتوای این آثار در مراحل دقیقتر بررسی آنها امکانپذیر است. نظرگاه تاریخی «تاریخ جوامع اسلامی» یکی از کتابهای انتشارات دانشگاه کمبریج و نوشته ایرا م. لاپیدوس است. چاپ سوم آن در ماه آگوست سال 2014 روانه بازار خواهد شد. «تاریخ جوامع اسلامی» در ویرایش برای چاپ سوم به منظور تطابق و همراهی با روشهای آموزشی جدید و دیدگاههای بیست و پنج سال اخیر، بازبینی و اصلاح شده است. این اثر لاپیدوس به بررسی نقاط آغازین و دگرگونی تمدنهای اسلامی در خاورمیانه میپردازد و جزییات اشاعه جهانی اسلام به آفریقا، اسپانیا، ترکیه و بالکان، آسیای مرکزی، آسیای جنوبی و جنوب شرقی و آمریکای شمالی را به تفصیل بیان میکند. با افزودن مطالبی درباره گسترش تاریخی اسلام در دهه نخست قرن بیستویکم، ویرایشی جدید و بهروز از این کتاب به دست آمده است. روند نگارش کتاب با تمرکز بر سازماندهی جوامع اولیه، گروهها و کشورهای مذهبی و نهادها و فرهنگهای هویتی آنها بسیار منحصر بهفرد جلوه میکند. تاریخ مورد بحث در این کتاب به چهار بخش تقسیم شده است. بخش نخست، گزارش کامل و جامعی از مسایل باستانی پیش از اسلام، نقطه آغاز اسلام، امپراتوریهای اسلامی نخستین و فرهنگهای دینی، فکری، هنری و قانونی اسلام را دربرمیگیرد. بخش دوم به چگونگی ساخت و شکلگیری جوامع و کشورهای دینی اسلامی در خاورمیانه تا قرن پانزدهم میپردازد. بخش سوم شامل تاریخچهای تا قرن نوزدهم درباره اسلام در آفریقای شمالی و اسپانیا، امپراتوریهای عثمانی، صفوی و مغول و دیگر جوامع اسلامی در آسیا و آفریقاست و موقعیت آنها را در بافت جهانی، سیاسی و اقتصادی بررسی میکند. بخش چهارم درباره آثار سلطه تجاری و شاهنشاهی اروپا بر جوامع اسلامی است و گسترش تشکیلات مدرن ملی و احیای همزمان اسلامی از قرن نوزدهم تاکنون را مورد بررسی قرار میدهد. در این کتاب که با بخشهای روایی و در زمینه تاریخ هریک از نواحی مهم تنظیم شده و دارای مقدمهها و نتیجهگیریهایی مختصر به صورت تحلیلی و ابتکاری است، بهروزرسانی مطالب، قضاوت بیطرفانه و شفافیت مطالب، خوانندگان را مطمئن میسازند که این اثر میتواند به عنوان کتابی برجسته در این زمینه باقی بماند. به عبارت دیگرکتاب «تاریخ جوامع اسلامی» گزارش جامعی از تمامی جوامع مهم اسلامی از زمان تأسیس تاکنون ارایه و به خواننده این فرصت را میدهد که رابطه این جوامع با یکدیگر و همچنین با دیگر جوامع را درک کند. ایرا م. لاپیدوس، نویسنده این کتاب، استاد بازنشسته تاریخ از دانشگاه برکلی کالیفرنیاست. او در مدت طولانی فعالیت خود، کتابهای زیادی به چاپ رسانده است. وی به موضوعهایی چون روابط خانوادگی، قبیلهای، جوامع و شهرها و کشورهای مذهبی علاقه بسیار دارد. این مسائل در اثر اخیر وی و نوشتههای پیشین او مانند شهرهای مسلمان در اواخر قرون وسطی(1967، 1984)، شهرهای خاورمیانهای (ویرایش شده در سال 1969)، جنبشهای معاصر اسلامی از نظرگاه تاریخی(1983)، اسلام، سیاست و جنبشهای اجتماعی (ویرایش شده به همراه ادموند بورک در سال 1988)، تاریخ جوامع اسلامی (ویرایش اول 1988، ویرایش دوم 2002) و جوامع اسلامی در قرن نوزدهم: تاریخ عمومی(2012) به چشم میخورند. تحلیلهایی از دوران باستان کتاب «ظهور اسلام در اواخر دوران باستان» نوشته عزیز العظمه در ماه آوریل سال 2014 از سوی انتشارات دانشگاه کمبریج در 664 صفحه به چاپ رسید. عزیز العظمه، استاد دانشگاه مرکزی اروپا در بوداپست، در گروه مطالعات تاریخی و میانرشتهای است. از جمله آثار او ابن خلدون: تفسیر مجدد (1982، به زبان انگلیسی)، پادشاهی مسلمان: قدرت و تقدس در حکومتهای اسلامی، مسیحی و غیرمسیحی(2001، به زبان انگلیسی)، اسلام و مدرنیته(چاپ سوم، 2009، به زبان انگلیسی) و فرصتهای تاریخی: موضوعات جهانی درباره تاریخنگاری اسلامی(2006، به زبان انگلیسی) هستند. کتاب «ظهور اسلام در اواخر دوران باستان» بر اساس اسناد و شواهد کتیبهای و همچنین منابع سنتی ادبی و بررسی نقادانه آموزش و پژوهش گسترده در این زمینه، به ارایه مطالب جامع و جدیدی در زمینه ظهور اسلام به عنوان یک دین و روش حکومتی میپردازد. این کتاب توسعه یکتاپرستی در رم را بررسی و تاریخ عرب را در زمینههای نژادی و گسترش یکتاپرستی اسلامی به تفصیل بیان میکند. موضوع مورد بحث در این کتاب شامل ظهور و توسعه حکومتهای اسلامی و آیینهای الهی، شکلگیری قواعد و قانونهای مسلمانان و توسعه اسلام اولیه به عنوان یک دین حکومتی است. این کتاب که در اصل، برای دانشپژوهان و دانشجویان رشتههای باستانی، مطالعات اسلامی و تاریخ ادیان نگاشته شده، راههای نوین پژوهشی بسیاری را برای پژوهشهای آتی، پیش روی خوانندگان قرار میدهد و تاریخ الهیات و خداشناسی و ظهور اسلام و یکتاپرستی و کتاب آسمانی آن را به تفصیل بررسی میکند. همچنین تحلیلهایی از رابطه میان اسلام و دوران باستان و تلاشهای انجام شده در این زمینه تاکنون را فراهم آورده و تحقیقها و پژوهشهای اخیر را در زمینههای گوناگون از جمله قرآن، یکتاپرستی عرب در اواخر دوران باستان، شرک اعراب و ویژگیهای آنها پیش از آمدن پیامبر اسلام(ص) و... را بررسی و تحلیل میکند. مستندترین ابزار «فلزکاری اسلامی در موزه بریتانیا» کتاب دیگری از انتشارات دانشگاه کمبریج است که چاپ جدید آن در ماه اکتبر سال 2014 منتشر خواهد شد. نویسنده این کتاب داگلاس اریک بارت است که این کتاب را به زبان انگلیسی فراهم آورده است. او یکی از صاحبان بخش عتیقههای شرقی در موزه بریتانیا و نویسنده کتابهایی چون «میراث هنر هندی» و « نقاشیهای هندوستان» است. هنر اسلامی در زمینههای گوناگونی مانند هنرهای تجسمی و غیرتجسمی از دیرباز تاکنون مورد توجه غربیان و جهانیان قرار گرفته و همواره آثار مثبتی بر دیدگاه جهان درباره اسلام داشته است. کتاب «فلزکاری اسلامی در موزه بریتانیا» با نگاهی بر هنر اسلامی به معرفی آثار و مصنوعات فلزی ساخته شده به دست مسلمانان میپردازد. این آثار حکایت از هنر بیمثل و مانند مسلمانان دارند. نسخه اصلی این کتاب، نخستین بار در سال 1949 منتشر شد که شامل فهرستی از آثار فلزی و فلزکاریهای اسلامی موجود در موزه بریتانیا در آن زمان است. متن انگلیسی کتاب با چندین عکس از قطعههای اصلی و نقاشیهای خطی از برخی از طراحیهای پیچیده مصنوعات فلزی همراه است. مقدمه این کتاب به قلم باسیل گری نوشته شده است. وی در مقدمه به بحث در این باره میپردازد که فلزکاری و مصنوعات فلزی ماندگارترین و مستندترین ابزار در زمینه تاریخ هنر اسلامیاند. این کتاب به عنوان گزارشی از مهمترین گنجینههای هنری، میتواند مورد توجه علاقهمندان به هنر و بهویژه هنر اسلامی قرار گیرد.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
