مهندسی روایت کتاب «ر» قابل قبول است | خانه کتاب و ادبیات ایران

- 1397/06/07 | بازدید 19

کاموس در نشست معرفی و بررسی کتاب «ر» بیان کرد:

مهندسی روایت کتاب «ر» قابل قبول است

کاموس در نشست معرفی و بررسی کتاب «ر» گفت: این کتاب در روایت زندگی روزمره موفق بوده است و مهندسی روایت آن قابل قبول است. خواندن کتاب خواننده را خسته نمی کند بلکه به سادگی از یک فصل به فصل دیگر می رویم.

به گزارش روابط عمومی موسسه خانه کتاب، نشست معرفی و بررسی کتاب «ر» به مناسبت چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی سه شنبه (ششم شهریور) با حضور محمدعلی آقامیرزایی، مریم برادران و مهدی کاموس در سرای اهل قلم برگزار شد. گفتنی است نیکنام حسینی پور، مدیر عامل موسسه خانه کتاب نیز در این نشست حضور داشت.

کاموس در این نشست، گفت: وقتی درباره زندگی در زندگی نامه صحبت می کنم آیا زندگی زیسته انسان از زمان تولد تا مرگ مد نظر است یا سبک زندگی او. آیا ما با انسانی که به یک عنوان منتسب شده روبه رو هستیم یا می خواهیم با حقیقت اسنان رو به رو شویم؟ این دو نگاه متفاوت است. آثاری که در این زمینه تولید می شود ما با حوزه های تجربه زیستی رو به رو نیستم بلکه با سبک زندگی رو به رو هستیم چون سبک زندگی ها شبیه هم هستند، بسیاری از افراد شبیه هم شدند اما اگر بخواهیم تجربه های زیسته رو به رو شویم نیاز به مستندنگاری داریم، در این زمینه کمتر زندگی نامه های موفقی داریم و در زندگی نامه ها تبیین صورت نگرفته است.

وی ادامه داد: تنها ویژگی برجسته این کتاب نگاه به تجربه های زیستی است و با زندگی نامه نویسی کلیشه ای رو به رو نیستیم. در زندگی نامه نویسی با زندگی روزمره، سبک زندگی، کیفیت زندگی و زندگی خانوادگی رو به رو هستیم. این کتاب از نظر پرداختن به زندگی خانوادگی جزو معدود آثار است و این از نقاط قوت کتاب به حساب می آید که در آن به تجربه های زیسته انسان پرداخته است. هر چند این کتاب در سبک زندگی دچار تعارض می شود و اثر را از دفاع مقدس دور می کند، سبک زندگی شهید حیدری دینی و انقلابی است. پرداختن به این که او چگونه به یک انسان دیندار و دینمدار تبدیل شده است در این کتاب خالی است. در این کتاب به موضوعات قدسی شهید به جزء دو مورد پرداخته نشده است این درحالی است که در سبک زندگی او امر قدسی بیشتر متجلی می شود.

کاموس بیان کرد: زندگی شهید حیدری هم از نظر خانواده خودش و هم از نظر خانواده همسر از کیفیت بالایی برخوردار است این موضوع در نوع ازدواج و عکاس های مستندی که وجود دارد، مشخص است. این کتاب در روایت زندگی روزمره موفق بوده است و مهندسی روایت قابل قبول است. خواندن کتاب خواننده را خسته نمی کند بلکه به سادگی از یک فصل به فصل دیگر می رویم. اثر خوش خوان است و دلمان می خواهد در مورد بعضی موضوعات بیشتر بدانیم و بخوانیم. با این سبک نوشتن، پیوند روایت های میان فردی و فردی قوی نیست و باید به آنها بیشتر پرداخته شود، ما متوجه نبود اطلاعات در مورد این موضوعات هستیم اما من فارغ از سختی های کار صحبت می کنم.

وی عنوان کرد: من با نگاه انسان شناختی و مردم شناسی به این کتاب نگاه کردم. خواننده امروز به علت سریال های داستانی و افزایش اطلاعاتی که روزمره در اختیارش قرار گرفته یک ذهن داستان زده و اطلاعات زده دارد، بنابراین این نوع روایت گری برای خواننده دشوار است، این موضوع باعث می شود روایت داستانی کردن برای خواننده دشوار باشد. وقتی نگاه انسان شناختی و مردم شناسی داشته باشیم تاریخ اجتماعی ملت اهمیت پیدا می کند اما نوع روایت تاریخ اجتماعی مردم در این کتاب چگونه بیان شده است. این اسناد روای فرهنگ اجتماعی ما هستند، رمان ها، خاطرات و زندگی نامه ها جزو اسناد فرهنگی هستند که تاریخ اجتماعی را بیان می کنند.

کاموس بیان کرد: مقدمه کتاب مقدمه ای لازم و به جا است، شرح تالیف اثر در این مقدمه آمده است. مقدمه در کنار حسن هایی که دارد به خواننده ذهنیتی می دهد که لذت خواندن را از مخاطب می گیرد. به عنوان مثال، ویژگی های شخصیت داستان را بیان می کند که اگر امکان دارد در چاپ های بعدی حذف شود. ویژگی هایی از شخصیت کتاب ارائه می دهد که مشخص است نویسنده به علت اطلاعاتی بودن شخصیت ها از موضوعات گذشته است که این حسن کار است. روحیه شخصیت داستان و نگرشش به مقوله ها بیان می شود اما تببین نمی شود. در فصل یک اثر خوش خوان است اما در فصل بوسنی دچار سکته می شود. در کلیت اثر برای من خوش خوان و روایت آن من را به بیراهه نکشاند.

آقا میرزایی از دیگر سخنرانان این نشست، گفت: این تعبیر که نوشتن عرق ریزان روح است، تعبیر درستی است. امروزه که می توانیم به سوژه ها دسترسی پیدا کنیم وظیفه داریم در قبال جان فشانی انقلابی های دوران جنگ کار کنیم. باید به کسانی که با تمام سختی هایی که بر روی آنها است به این موضوعات می پردازند خسته نباشید گفت. ساختار کار از نظر عمومی و کلی خوش خوان است؛ در این عرصه حساسیت کار زیاد است و مخاطب گریزی وجود دارد چرا که معتقدند در مورد این موضوعات زیاد کار شده است. این درحالی است که تعدادی کار تکراری، سطحی و بروشوری آمده و جای کار جدی را گرفته است و جوان امروزی نمی تواند با آنها هم ذات پنداری کند.

وی ادامه داد: ویژگی این کار این است که سوژه را انسانی کرده است. این برخورد انسانی با سوژه کار جالبی است. نویسنده از جایی شروع می کند که منطقی برای شروع کار وجود داشته باشد. چرایی نقطه شروع داستان را نمی دانم. کار مستند ویژگی هایی دارد که باید رعایت شود؛ پرش زمانی در این کتاب هم نیاز به منطق دارد.

مریم برادران با اشاره به محتوای کتاب «ر» گفت: این کتاب زندگی نامه رسول حیدری است که با پیشنهاد پسرشان نوشته شده است. با توجه به اینکه من در این حیطه ها کار کرده بودم و با توجه به اینکه جامعه بعد از اتفاقات سال 88 نسبت به بعضی موضوعات حساس شده بود، حساسیت من هم نسبت به این موضوعات زیاد شد. بنابراین بعد از پیشنهاد آقای حیدری و مشورت هایی که انجام دادم تصمیم به نوشتن زندگی نامه شهید رسول حیدری گرفتم. معمولا در مورد زنان می نوسیم و این اولین کار من در مورد زنان بود. شهید حیدری بیشتر عمرش را در خارج از مرزهای ایران بود و حتی در زمان جنگ هم بیرون از مرز بود. این شخصیت با توجه به ماهیت کارش، کمتر فرصت حضور در کنار خانواده را داشت مردی با این ویژگی برای من هیجان انگیز بود.

وی ادامه داد: با بررسی هایی که کردم دیدم در این حیطه ها کار نشده است و مرا از کار کردن در این حوزه ها منع کردند چرا که معتقد بودند خط قرمز های این حوزه هنوز مشخص نشده است و این باعث می شود حتی کار به چاپ هم نرسد.

برادران بیان کرد: کار را با مصاحبه همسرشان شروع کردم، یه سفر هم به ملایر رفتم که اتفاق خوبی بود چرا که جنبه های پنهانی که دیگران درباره آن چیزی نمی گفتند را در آنجا فهمیدم. بعد از چهار سال کتاب را نوشتم، نوشتن آن سخت بود چون عده ای از شخصیت هایی که در این کتاب در مورد آنها حرف زه شده بود هنوز زنده بودند و باید با اسم مستعار معرفی می شدند. بنابراین این موضوع را از افراد معتبر تایید نهایی گرفتم.

این نویسنده گفت: برای چاپ کتاب با چند ناشر تماس گرفتم اما چون کار من مستند بود می خواستم یک ناشر خصوصی آن را چاپ کند و خود کتاب به فروش برسد. نشر آرما با اهدافی که داشتم نزدیکی داشت. این کتاب به علت نو بودن و شناخت بهتر شخصیت شهید حیدری برای من تجربه خوشایندی بود. شهید حیدری از اهلی ملایر و اهل فوتبال بود، وارد جریانات انقلاب می شود و به سپاه ملایر ورود پیدا می کند. بعد از جنگ تحصیل می کند و با بوسنی آشنا می شود. شهید حیدری با همه آدم ها می جوشد و آدم شناس بود، این ویژگی باعث می شود در بوسنی موفق شود.

برادران ادامه داد: من در این کتاب جنگ را روایت نکردم و این نوع روایت گری را هم آشنا نیستم. برای من زندگی شهید از جنبه خانوادگی، محیط رشد در دوران کودکی، نقش پدر و مادر در تربیت، ازدواج، برای من مهم بود. این شخصیت در مراوداتش نکات فرهنگی و ارتباطی را رعایت می کرد، بنابراین از کنار جنگش گذشتم و با ویژگی های دیگر او را روایت کردم او را یک آدم معمولی با ویژگی های خاصی که به خاطر شغلش داشت روایت کردم.

وی درباره انتقادی که به اثر وارد شده بود، گفت: در این کتاب هویت بعضی از اشخاص مشخص نیست اما تعدادی از این افراد در بخش دانشگاه معرفی شدند. شاید برای معرفی این پانویس کمک می کرد اما در بعضی جاها بیشتر نمی توانستم بیشتر توضیح دهم. این کتاب را چندین بار نوشتم اما آنگونه که می خواستم نشد. بوسنی چکیده رسول است و در آنجا شکوفا می شود و همه تجربه های خود را در آنجا نشان می دهد. برای من مهم بود که به خواننده بگویم بوسنی برای من مهم است و می خواستم کتاب چالش داشته باشد و خواننده روزنامه نخواند بلکه کتاب بخواند. پرش زمانی در این کتاب از نظر من معنادار بود.

برادران افزود: رسول یک آدم معمولی بود و سعی می کرد در این کتاب عادی بودن او را نشان دهم و به آن پایند باشم. در بررسی هایی که داشتم کسی در مورد قدسی بودن او مطلبی نگفت. خانواده او سیاسی نبود و با سیاست رابطه ای نداشتند. من در این کتاب روایتگری صرف کردم به همین دلیل برای کتاب مقدمه ای مفصل نوشتم. در طول کار سعی کردم خودم را پنهان کنم و مطلبی را تبیین نکنم، در طول کار اگر سندی تبیین گر داشتم در کتاب ذکر کردم. شاید مخاطب تببین گری برایش مهم بوده اما من راوی صرف بودم. قصد داشتم روی رسول تمرکز کنم و به مسائل دیگر توجه نکنم.