اقبال مردم به کتاب صوتی عمومی بیشتر است | خانه کتاب و ادبیات ایران

- 1399/11/05 | بازدید 136

در نشست «جایگاه کتاب‌های صوتی در نمایشگاه کتاب» مطرح شد؛

اقبال مردم به کتاب صوتی عمومی بیشتر است

محمد صدوقی در نشست «جایگاه کتاب صوتی در نمایشگاه کتاب» بیان کرد: در حال حاضر توجه به کتاب‌های عمومی پررنگ‌تر است و به همین ترتیب، آن دسته از کتاب‌های صوتی و الکترونیکی که جنبه عمومی دارند بیشتر خریداری می‌شوند. درواقع مخاطب در حوزه کتاب‌های الکترونیک و‌ صوتی، بیشتر آثاری در زمینه ادبیات، رمان، داستان، موفقیت و خودیاری تهیه می‌کند.

به گزارش روابط‌عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران؛ نشست «جایگاه کتاب صوتی در نمایشگاه کتاب» از سلسله نشست‌های تخصصی نخستین نمایشگاه مجازی کتاب تهران با حضور فاطمه محمدی (مدیرعامل نوین کتاب گویا) و محمد صدوقی (مدیرعامل طاقچه) برگزار شد.

کتاب گویا پس از ۱۰سال بین مخاطب جایگاهی پیدا کرد

در ابتدای این نشست فاطمه محمدی با اشاره به این‌که تاریخچه کتاب صوتی به ۸۰ سال پیش برمی‌گردد زمانی که توسط کنگره آمریکا تصویب شد تا کتاب صوتی برای نابینایان فراهم شود گفت: این کتاب‌ها ابتدا روی گرامافون و پس از آن روی نوار کاست ضبط می‌شد ولی همچنان مورد استفاده نابینایان و‌ کسانی بود که امکان استفاده از کتاب‌های چاپی را نداشتند. به مرور استفاده از کتاب‌های گویا در میان مردم دیگر نیز گسترش پیدا کرد. اما اتفاق مهم در خصوص توسعه کتاب‌های گویا در چند دهه اخیر رخ داد و با به وجود آمدن سی‌دی‌ها در این حوزه انقلاب عظیمی رخ داد.

وی ضمن بیان این‌که کتاب گویا در ایران به اندازه دنیا قدمت ندارد اظهار کرد: نوین کتاب گویا فعالیت خود را از سال ۸۵ آغاز کرد؛ تا آن زمان تقریبا هیچ نهادی به صورت رسمی در حوزه کتاب گویا فعالیت نداشت. در واقع حدود ۱۰سال طول کشید تا کتاب گویا بین مخاطب جایگاهی پیدا کند‌، ولی اکنون مردم نسبت به آن استقبال بیشتری نشان می‌دهند.

او همچنین بیان کرد: تولید کتاب صوتی برای نابینایان بر اساس نیاز صورت گرفته و پیش از آن‌که سازوکار حرفه‌ای تدوین شود این کار انجام می‌شد. در حال حاضر زمان خوبی است که سازوکار مناسب در راستای تخصصی‌تر شدن فرآیند تولید صورت بگیرد.

محمدی با اشاره به موضوع حق مولف در کتاب صوتی عنوان کرد: اگر کتابی به صورت حرفه‌ای و رسمی در قالب کتاب گویا منتشر شود مستلزم توافق و امضای قرارداد بین تولیدکننده کتاب صوتی و ناشر یا مولف است. با این امر کار رسمیت پیدا کرده و امکان مجوز گرفتن دارد‌.

کتاب صوتی و پادکست رقیب یکدیگر نیستند

مدیرعامل نوین کتاب گویا درباره مراحل تولید کتاب گویا گفت: ابتدا محتوای کتاب برای تولید شدن در قالب کتاب صوتی بررسی می‌شود و پس از این‌که با ناشر یا مولف قرار گذاشته شد، کار برای تدوین سناریوی تولید می‌رود. گروهی کتاب را از لحاظ نوع صدا، لحن، سرعت خوانش و غیره بررسی می‌کنند؛ پس از خوانش این کتاب توسط فرد مورد نظر کارهای تدوین، افکت و موسیقی نیز انجام می‌شود. در نهایت این اثر به واسطه افرادی شنیده می‌شود تا از خطاهای احتمالی آن جلوگیری شود و در صورت لزوم پس از اصلاحیه از سوی پلتفرم‌های مختلف چون طاقچه ارائه می‌شود.

او ضمن بیان این که کتاب صوتی و پادکست رقیب یکدیگر نبوده، دو حوزه متفاوت هستند و مخاطبین آن‌ها نیز دو طیف متفاوت هستند درباره استقبال از کتاب‌های درسی یا ادبی صوتی اظهار کرد: این امر بستگی به این دارد که محتوای ادبی چه کتابی باشد یا محتوای درسی چه اثری باشد. در بین کارهای ما هم کتاب‌های آموزشی و هم کتاب‌های داستانی و ادبیاتی وجود دارد که پس از گذشت چند سال پرفروش هستند یا همچنان با اقبال خوبی از سوی مردم مواجه می‌شوند. به نظر من نمی‌توان تفکیک کرد که مردم در قالب کتاب صوتی موضوعات داستانی را بیشتر دوست دارند یا آموزشی‌.

او حضور کتاب‌های صوتی در نمایشگاه فیزیکی را تجربه‌ای سخت دانست و تاکید کرد: با وجود این‌که تمام آثار ما با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می‌شود اما در سال‌های اولیه که در نمایشگاه شرکت می‌کردیم هیچ نهادی کتاب صوتی را به عنوان کتاب به رسمیت نمی‌شناخت. یکی از نقاط عطف مجموعه ما همان زمانی بود که به نمایشگاه راه پیدا کردیم از این‌رو که حجم زیادی از مردم با کتاب گویا آشنا شدند، درواقع ارائه کتاب در این قالب برای آنها جذاب بود.

وی درباره موانع تولید کتاب صوتی بیان کرد: ما به عنوان تولید کننده کتاب صوتی با دو مانع عمده مواجه هستیم که یکی مسئله صدور مجوزها است؛ همه کارهای ما در بستری قانونی انجام می‌شود. درواقع ما کتاب‌هایی که دارای مجوز هستند را در پروسه تولید قرار می‌دهیم. اما این تولیدات صوتی بر اساس کتاب‌هایی که پیشتر مجوز گرفته ناچار است از مسیری دیگر برای دریافت مجوز عبور کند که پروسه زمان‌بری است و در بسیاری از مواقع کتاب‌هایی که مجوز دارند برای انتشار به صورت صوتی مجوز نمی‌گیرند. این امر به ناشر ضرر می‌زند چون پس تولید و صرف هزینه اقدام به دریافت مجوز می‌شود.

فاطمه محمدی در پایان سخنان خود گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم در این زمینه نیز مبحث کپی‌رایت است که لطمه شدیدی به تولیدکننده‌ها وارد می‌کند. اگر بناست حمایتی از تولیدکنندگان کتاب صوتی صورت بگیرد یکی از کارهای مهم حمایت از قانون کپی رایت است.

شیب رشد کتاب‌های صوتی تند است

در ادامه نشست «جایگاه کتاب صوتی در نمایشگاه کتاب» محمد صدوقی با مطرح کردن این‌که طاقچه پلتفرم ارائه و عرضه کتاب گویا است و محتوای صوتی تولید نمی‌کند بیان کرد: آمدن گوشی‌های هوشمند و اینترنت، تاثیر بزرگی بر کتاب‌های الکترونیکی و صوتی داشت. ما در ابتدای کار خود، تنها ارائه کننده کتاب‌های متنی به صورت الکترونیکی بودیم اما از سه سال قبل کتاب‌ها صوتی را نیز به مجموعه اضافه کردیم و استقبال مخاطبین خوب بود.

وی افزود: کتاب‌های صوتی و الکترونیکی هر دو به سرعت در حال رشد هستند اما شیب رشد کتاب‌های صوتی تندتر بوده و اقبال مردم به آن بیشتر است. این امر نیز ناشی از سبک زندگی ما در دنیای امروز است.

کتاب صوتی باید معرفی شود

او با اشاره به این‌که در حال حاضر کمتر از ۵هزار کتاب صوتی خوب داریم اظهار کرد: پیشتر‌ مبحثی مطرح شد که کتاب یک نوع انتقال محتوای جدی است، به این معنا که تاثیر جدی بر زندگی انسان می‌گذارد و شاید پادکست، موسیقی و… چنین تاثیری ندارند. درواقع کتاب محتوایی است که اصطلاحا سر و ته دارد از جایی شروع می‌شود و روایتی را به مخاطب منتقل می‌کند.

مدیرعامل طاقچه در ادامه بیان کرد: پادکست‌ها متنوع هستند و شاید برخی از آن‌ها از نظر نحوه تولید به کتاب صوتی نزدیک باشند. بین این‌ها نمی‌توان مرز دقیقی مشخص کرد، از این رو که تقسیم‌بندی دقیقی ندارند، نمی‌توان گفت که رقیب یکدیگر هستند و مردم طبق سلیقه و‌ نیاز خود گاهی کتاب صوتی و گاهی پادکست را انتخاب می‌کنند.

او با بیان این‌که کتاب‌های صوتی تخصصی و آموزشی کمی وجود دارد گفت: هدف ما در بدو شروع کار به سمت تولید کتاب‌هایی برای دانشجویان بود اما ناشران از این‌رو که مخاطب خود را داشتند چندان علاقه‌ای به الکترونیک‌کردن کتاب خود نداشتند به همین جهت حرکت ما به سمت کتاب‌های عمومی در جامعه رفت که همه اقشار جامعه مخاطب آن بودند. در حال حاضر نیز همچنان کتاب‌های عمومی پر رنگ‌تر هستند و به همین ترتیب، آن دسته از کتاب‌های صوتی و الکترونیکی که جنبه عمومی دارند بیشتر خریداری می‌شوند. مخاطب در حوزه کتاب‌های الکترونیک و‌ صوتی، بیشتر آثاری در زمینه ادبیات، رمان، داستان و در حوزه موفقیت و خودیاری تهیه می‌کنند. پس از این‌ها سرگذشت‌ها و زندگی‌نامه‌ها به ویژه زندگی‌نامه افراد موفق مورد توجه است.

محمد صدوقی در پایان گفت: مسئله اصلی در حوزه کتاب‌های صوتی تولید آثار خوب، با کیفیت و بر اساس نیاز مخاطب است. در نهایت چون کار فرهنگی و شاید تغییر فرهنگ را انجام می‌دهیم نیاز است مخاطبین آن را بشناسند. در ابتدای امر نیز نیاز است که کتاب صوتی معرفی شود.

نخستین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از اول بهمن آغاز و تا ششم بهمن ماه در سامانه tehranbookfair.ir ادامه خواهد داشت.