در نشست بررسی کتاب «فروغ ولایت» مطرح شد؛
قلم آیتالله سبحانی رها از تعصبات دینی است
حجتالاسلام سیدمحمدرضا حسینی در نشست نقد و بررسی کتاب «فروغ ولایت» گفت: قلم نویسنده این کتاب یعنی آیتالله سبحانی رها از تعصبات دینی است و در نگارش تاریخ تحلیلی زندگانی امیرالمومنین(ع) از واژگان ناصواب استفاده نکرده است.
به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، نشست نقد و بررسی کتاب «فروغ ولایت» نوشته آیتالله جعفر سبحانی، دوشنبه (24 دی 1403) با حضور سعید طاوسی مسرور، حجتالاسلام سید محمدرضا حسینی و عبدالحسین طالعی در سرای اهل قلم برگزار شد.
حجتالاسلام سید محمدرضا حسینی در این نشست گفت: «فروغ ولایت» کتابی متعلق به دهه 60 است که در آن بحثهایی درباره امیرالمومنین(ع) رواج داشت و به همین علت هم نویسنده فصلی را برای پاسخ به شبهات در نظر گرفت. شخصیت نویسنده این کتاب از جامعیت برخوردار است. هم اصولی است و هم مفسر، مورخ و اهل کلام. آیتالله سبحانی اولین کسی است که کتاب امام خمینی(ره) را مبنای تدریس در حوزه قرار داد. اگر چنین شخصیتی یک مسئله را بیان کند، هم به لحاظ تاریخی، هم به لحاظ کلامی و هم از جنبههای دیگر آن را بررسی میکند و این قضیه جامعیت علمی را به همراه میآورد.
وی افزود: آیتالله سبحانی برای نگارش کتاب از منابع دست اول و معتبر استفاده کرده است. ویژگی دیگر، فهرست اعلام کتاب است. معمولا فهرست قبائل و طوائف در کتابها آورده نمیشود، اما نویسنده به درج آن اقدام کرده و باعث کمال کتاب شده است. آیتالله سبحانی بین سنت و مدرنیته در تعامل است. مثلاً در واژهها هم واژههای متعلق به صدر اسلام به کار میبرد و هم از واژههای جدید مثل تاکتیکهای نظامی یا ستونهای نظامی. با این اوصاف به نظرم نویسنده باید به بحث امامت توجه ویژه میکرد.
حسینی ادامه داد: یک ویژگی مولف کتاب، فراغت از تعصبات دینی است. مثلاً او از واژههای بد و ناصواب استفاده نکرده و متنش بسیار مؤدبانه است. بحث دوم اینکه نه میتوان گفت که «فروغ ولایت» یک کتاب سیره است و مباحثش طبق روش سیرهنگاری نوشته شده و نه میتوان گفت تاریخی است. باید بگوییم «فروغ ولایت» یک کتاب تحلیلی تاریخ و سیره امام علی (ع) است. مسئله دیگر این است که بعضی از بحثها لازم نبود به تفصیل در این کتاب مطرح شود. مثل ماجرای فدک که چهار یا پنج فصل دارد. ماجرای فدک را میشد به صورت کوتاهی مطرح کرد و به کتاب دیگری ارجاع داد. به جای آن موارد بهتر بود بعضی از نقاط تاریخی امام علی (ع) در کنار هم آورده شده و به تفصیل مورد بررسی قرار میگرفتند. مثل مسئولیتپذیری ایشان در لیلةالمبیت یا دعوت علنی پیامبر (ص) و یا ایستادن در برابر عمرو بن عبدود. چون این وقایع بسیار به یکدیگر شباهت دارند.
جامعیت کتاب «فروغ ولایت»
طاوسی مسرور نیز در این نشست گفت: «فروغ ولایت» در ادامه کتاب مشهورتر نویسنده یعنی «فروغ ابدیت» نوشته شده و در سایه آن کتاب بوده است. البته به اندازه «فروغ ابدیت» مشهور نیست و این از شمارگان کتاب هم مشخص است. «فروغ ولایت» در قالبهای مختلفی در دسترس قرار دارد؛ برای مثال در سایت کتابخانه مدرسه هدایت، تبیان، شهید آوینی و قائمیه قابل دریافت است. در کتابخانه گویای رضوی نیز فرمت صوتی آن عرضه میشود. همچنین ترجمه فرانسوی آن هم به کمک مجمع جهانی اهل بیت (ع) عرضه شده است.
وی افزود: نویسنده این نظر را دارد که در «فروغ ولایت» بجز بیان دیدگاههایش تاریخ و محتوای تاریخی عرضه کرده است. مسئله دیگر جامعیت این کتاب است که کل زندگی امیرالمؤمنین (ع) را شامل میشود و اختصاص به دوره پس از پیامبر (ص) و دوره خلافت آن حضرت ندارد. شاید کمتر مطلبی باشد که درباره حیات امیرالمؤمنین (ع) در کتاب پیدا نشود. نویسنده سعی کرده است علاوه بر عوامل تاریخی و حوادث، شخصیت آن بزرگوار را هم پیش چشم مخاطب قرار بدهد. آیتالله سبحانی علاقه خاصی به این کتاب دارد و گویا ایشان نظرشان به ترویج آن است.
طاوسی مسرور درباره سبک نوشتاری این کتاب اشاره کرد: مسئله مشترک در منابع تاریخی نگاه خطی به زندگی امیرالمؤمنین (ع) است. این نگاه خوب است، اما با نگاه موضوعی هم میشود به این مطلب نگاه کرد. کتابهای سیرهای که به صورت موضوعی به شخصیت امیرالمؤمنین (ع) میپردازند، حائز اهمیتاند. آفت نگاه خطی، اشتباه گرفتن تاریخ با داستان است، پس در کنار کتابهای این چنینی بهتر است موضوعاتی که به سیره امیرالمؤمنین (ع) برمیگردد، نیز به صورت جداگانه نوشته شوند.
زبان این کتاب هم تاریخی و هم داستانی است
عبدالحسین طالعی نیز در این نشست گفت: آیتالله سبحانی از زمان جوانی در مجله «مکتب اسلام» قلم به دست گرفتهاند. «مکتب اسلام» قدیمیترین مجله اسلامی در ایران است که همچنان هم انتشار آن ادامه دارد. از روز اول آقای سبحانی در خدمت آیتالله بروجردی در مجله «مکتب اسلام» مینوشتند و هنوز هم مینویسند. این تجربه طولانی باعث شد تا «فروغ ولایت» به صورت کاملاً منطقی و جامع نوشته شود. از نکات مثبت این کتاب، قلم روان و توالی داستانی متن است. کتاب «فروغ ولایت» در عین اینکه مستند است، خشک و خفهکننده نیست. یک مستند داستانی شیرین است که پشت سر هم جلو میرود. نکته دیگر سبک تحلیل وقایع کتاب است. «فروغ ولایت» نسبت به کتابهای تحلیلی جدید، سنتی محسوب میشو و یک حلقه ربط بین رویکرد سنتی و تحلیلی در این کتاب قرار دارد. این کتاب از لحاظ جامعیت زمانی و جامعیت محتوایی زبانزد است و برای مخاطبانی که حوصله کتاب طولانی را ندارند، یک کتاب کمحجم محسوب میشود.
وی افزود: یکی از مواردی که بهتر است در ویرایشهای بعدی این کتاب آورده شود، روایت اول شخص از خود امیرالمؤمنین(ع) است. یک مشکل کتابهای سیره جنگمحور بودنشان است؛ چرا که اکثر سیرهنویسان در تاریخ تمدن اسلام از مکتب خلفا بودند و آنها مبارزاتی داشتند. عمده مباحث کتاب «فروغ ولایت» هم جنگهای جمل، صفین و نهروان است.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
