- 1393/08/03 | بازدید 211

سود و زیان کتابفروشی و هزینه‌هایی که تحمیل می‌شوند / ساره گودرزی

کتابفروشی، شغلی فرهنگی است که با وجود مشکلات کوچک و بزرگ، مشتاقان زیادی دارد و فعالان این حرفه با تکیه بر تمام عشقی که به کتاب و کتابخوانی دارند، شغل خود را دنبال می‌کنند. در سال‌های اخیر با توجه به مشکلاتی که برای کتاب و کتابخوانی به وجود آمده، کتابفروشی هم کم‌رونق شده است. در این بازار کم‌رونق اما کتابفروشان با مشکلات زیادی دست به گریبانند؛ از پرداخت مالیات بگیرید تا محاسبه تعرفه‌های تجاری برای هزینه‌های آب، برق، گاز و تلفن. در این گزارش نگاهی به دغدغه‌ها و مشکلات کتابفروشان انداخته‌ایم.

طرح معافیت مالیاتی را می‌توان نخستین دغدغه‌ کتابفروشان دانست. بیش از ده سال است طرح معافیت مالیاتی کتابفروشان مطرح شده ولی اجرایی‌شدن آن در گیرودارهای قانونی باقی مانده است. تعرفه‌های ظاهرا بی‌ضابطه انرژی هم بر مشکلات این شغل فرهنگی افزوده است.

معافیت از انواع معافیت‌ها!

توکل، مدیر کتابفروشی «فانوس» می‌گوید: «عمده مشکلات کتابفروشان این است که با وجود اینکه مجوز معافیت مالیاتی آنان صادر شده اما سازمان امور مالیاتی عملا آن را اجرا نمی‌کند. از سوی دیگر، تعرفه‌های آب، برق و گاز این صنف، تجاری محاسبه می‌شوند در حالی که یک کتابفروش به کشور و جامعه خدمت فرهنگی می‌کند. ما کتابفروشان همین که بتوانیم هزینه‌های جاری خود را از راه فروش کتاب تامین کنیم، خیلی هنر کرده‌ایم و حتی گاهی از پس هزینه‌های جاری خود هم برنمی‌آییم و علت آن بالا بودن هزینه‌های آب، برق، مالیات و... است.»

وی ادامه می‌دهد: «هر سال هزینه‌های کتابفروشی بالاتر می‌رود و کار را برای کتابفروشان سخت می‌کند. در کنار تمام هزینه‌های جاری، استهلاک محل و وسایل را هم اضافه کنید؛ هزینه‌هایی که بیش از چرخه کاری است در حالی که فروش کتاب روزبه‌روز کمتر می‌شود.» توکل با بیان اینکه امسال فروش کتاب حتی در کتابفروشی‌های بزرگ به نصف کاهش یافته، افزایش سالانه تعرفه‌های آب، برق و... را نامنصفانه می‌داند و می‌گوید: «در سال‌های گذشته رییس سازمان آب دستور داده بود برای واحدهای فرهنگی و نشر، هزینه آب با تعرفه تجاری محاسبه نشود ولی متاسفانه در عمل این اتفاق نیفتاد و تعرفه‌های واحدهای تجاری را برایمان در نظر گرفتند. من به این موضوع اعتراض کردم اما گفتند که پول را داده‌اید و نمی‌شود آن را برگردانیم.»

هزینه‌های سربار

عبدالعظیم فریدون، مدیرمسوول انتشارات «محراب قلم» که مدیریت یک کتابفروشی را هم بر عهده دارد، درباره مشکلات اداره کتابفروشی می‌گوید: «به دلیل گستردگی فضای فروشگاهمان و برای پاسخگویی بهتر به مشتری و احترام به او، مجبوریم تعداد نیروها را افزایش دهیم اما همین موضوع به مشکلاتمان افزوده است. از سه سال پیش میزان فروش ما افت داشته و این در حالی است که به دلیل تورم، به لحاظ ریالی افت نداشته‌ایم. مامور اداره مالیات هم بر اساس میزان فروش ریالی برایمان مالیات در نظر می‌گیرد که منصفانه نیست.»

او ادامه می‌دهد: « من هشت سال است کتابفروشی دارم و هر سال بدون رعایت قاعده و توافق اتحادیه با اداره امور مالیاتی، مبلغ مالیات را در کارگروهی برده‌اند و میزان آن را سلیقه‌ای تعیین می‌کنند؛ گاهی سه سال مالیات نمی‌گیرند و بعد مالیات سه‌ساله را یکجا طلب می‌کنند. متاسفانه ظاهرا هیچ قاعده‌ای برای دریافت مالیات وجود ندارد و به عنوان مثال مالیات ما برای سال 1391 حدود 42 میلیون تومان محاسبه شده است.»

فریدون در بخش دیگر سخنان خود به مشکلات کتابفروشان با اداره بیمه هم اشاره می‌کند و می‌گوید: «بخشی از وظایف کاری ما رفت و آمد به اداره‌های بیمه و اداره امور مالیاتی شده است و بی‌نظمی‌هایی که در این اداره‌ها وجود دارند گریبان ما را هم گرفته‌اند. کارشناسان اداره مالیات هر چند وقت یک بار عوض می‌شوند و قوانین را به سلیقه خود تعریف و اجرا می‌کنند و ما دائم باید برویم و توافق‌های قبلی را یادآوری کنیم. متاسفانه در سازمان مالیاتی جای متخصص حرفه کتابفروشی خالی است و قوانین موجود، یکطرفه‌اند.»

وی معتقد است در این اوضاع، کتابفروشان باید به سمت فروش دیگر محصولات فرهنگی بروند، زیرا از سویی تولید کتاب از نظر عناوین و شمارگان کاهش داشته و از سوی دیگر وضعیت اقتصادی در وضعیتی است که کتاب به عنوان آخرین کالا در سبد خانواده‌ها قرار می‌گیرد و این موضوع موجب شده فعالان این حوزه دلسرد شوند.

معافیت مالیاتی، مهجوریت یک قانون

در ادامه این گزارش، به کتابفروشی‌های مرکز اکتفا نکرده ایم و به درددل کتابفروشی‌های شهرستانی هم گوش داده ایم. حمید خرمی، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان استان قم با بیان اینکه حدود 200 کتابفروشی در شهر قم فعالیت می‌کنند، می‌گوید: «با توجه به گرانی کتاب و نوسانات بهای کاغذ، کتابفروشانی که اغلب آثار آنها عمومی و مذهبی اند دچار مشکل شده‌اند و ناشران آموزشی و کمک‌آموزشی مشکلی ندارند. برای عرضه مناسب کتاب به مخاطبان و گسترده کردن ویترین کتاب، مجتمع ناشران قم را با همکاری شهرداری این شهر راه‌اندازی کردیم و ناشران در حال استقرار در این مکانند. با عنایت به فعالیت بیش از 1200 ناشر در این استان، 328 واحد در این مجتمع پیش‌بینی شده که باز هم نسبت به تعداد ناشران، کم است.»

وی می‌افزاید: «این مجتمع برای اینکه انسجامی بین ناشران و کتابفروشان ایجاد کند، همچنین با هدف ایجاد تعامل بین نویسنده و ناشر راه‌اندازی شده است. در گذشته، نویسندگان برای یافتن ناشر موردنظر خود مجبور بودند به مناطق و گوشه‌های گوناگون شهر بروند اما اکنون می‌دانند که می‌توانند به تناسب نوع فعالیت ناشر، کتاب‌هایشان را به آنها عرضه کنند. امسال بحث عرضه کتاب‌های درسی را در این مکان داشتیم و به مدت 10 روز کتاب عرضه کردیم و حتی در تلاشیم نمایشگاه‌های استانی و موقت کتاب را به صورت دوره‌ای در این مکان برگزار کنیم.»

خرمی با بیان اینکه در قم هم هنوز بحث معافیت مالیاتی حل نشده است، ادامه می‌دهد: «در نشستی که با معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی داشتیم مشکل خود را مطرح کردیم و یادآور شدیم که طبق ماده ل 139 سازمان امور مالیاتی، تمام موسسه‌ها، سازمان‌ها یا اشخاص حقیقی که از وزارت ارشاد مجوز فعالیت فرهنگی دارند معاف از مالیاتند و گفتیم که ناشران در پوشش این قانون قرار می‌گیرند ولی چون کتابفروشان پروانه فعالیت از وزارت ارشاد ندارند، مجبورند مالیات بپردازند. همچنین از معاون امور فرهنگی وزیر درخواست کردیم پروانه‌ای هم برای کتابفروشان صادر شود زیرا اگر صادر شود، آنها هم در چتر حمایت قانون معافیت قرار می‌گیرند.»

یک معادله برعکس

اما محمود آموزگار، دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران می‌گوید: «کتابفروشی شغلی است که توجیه اقتصادی ندارد چون تمام هزینه‌های یک شغل تجاری را دارد اما درآمدهای آن با درآمدهای شغل تجاری قابل مقایسه نیست و به همین دلیل وقتی به مقایسه آمار ناشران و کتابفروشان کشور نگاه می‌کنیم متوجه معکوس بودن آنها می‌شویم. طبق استانداردهای جهانی تعداد کتابفروشان باید بیشتر از ناشران باشد اما در ایران این موضوع برعکس است.»

او تاکید می‌کند: «دولت باید بکوشد هزینه‌های کتابفروشان را کاهش دهد. اجرایی شدن طرح‌هایی مانند کاربری فرهنگی، معافیت مالیاتی و اصلاح تعرفه‌های انرژی از جمله راهکارها برای کاهش هزینه‌های کتابفروشی‌اند. به عنوان مثال باید تعرفه گاز برای کتابفروشان مناطق سردسیر تعریف جداگانه‌ای داشته باشد و همین‌طور تعرفه برق کتابفروشان مناطق گرمسیر باید اصلاح شود. لازم است دولت شرایطی ایجاد کند که فاصله کتابفروشی‌های مناطق محروم کشور با کتابفروشی‌های پایتخت و سایر مناطق از نظر تسهیلات کمتر شود.»

وی در پایان می‌گوید: «در قانون معافیت مالیاتی، کتابفروشان هم در کنار مشاغل فرهنگی قرار گرفته‌اند و از این پس شاهد معافیت آنها خواهیم بود و زمان اجرایی شدن آن از زمانی است که ابلاغ شود.»