بازیابی برگزیدگان/ 1
روی جاده ابریشم شعر زندهیاد محمد قهرمان
مجموعه شعر «روی جاده ابریشم شعر» اثر زندهیاد محمد قهرمان نخستین برگزیده کتابی جشنواره بینالمللی شعر فجر است.
به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، جشنواره بینالمللی شعر فجر از بدو تأسیس (به سال 1385) تاکنون مهمترین رویداد ملی در حوزه شعر فارسی بوده است. این جشنواره بجز آنکه محفلی برای تقدیر از شاعران و آثارشان است، اگر مورد تحلیل قرار گیرد، بستری برای سنجش جایگاه شعر در چرخه فرهنگی و اقتصادی نشر نیز محسوب خواهد شد.
این جشنواره از دوره نهم تصمیم گرفت صرفاً به بررسی کتابهای شعر منتشر شده در سال گذشته بپردازد. تغییری که جشنواره را بیش از پیش به چرخه نشر و بازار کتاب نزدیک کرد و عملاً آن را به آیینهای از وضعیت نشر شعر در هر سال بدل ساخت، هرچند که مخاطب امروز شعر را بیش از آنکه در قالب کتاب دنبال کند، در فضای مجازی، شبکههای اجتماعی و رسانههای آنلاین میخواند و بازنشر میکند.
بر این اساس هرچند جشنواره میتواند سرمایه نمادین شعر را افزایش دهد، اما تبدیل این سرمایه به حضور پایدار در بازار نشر نیازمند سازوکارهایی فراتر از تقدیر نهادی است. سازوکارهایی که بتوانند شعر را از فضای مجازی به چرخه اقتصادی کتاب منتقل کنند. به همین منظور و به مناسبت درپیش بودن بیستمین جشنواره بینالمللی شعر فجر روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران تصمیم گرفت تا به معرفی آثار برگزیده در دورههای قبل بپردازد تا مخاطبان و ویترینهای کتابفروشیها به یادکرد دوباره این کتابها بپردازند.
با توجه به آنکه این جشنواره از دوره نهم خود به بررسی کتابها پرداخت، در نخستین قدم کتاب برگزیده این دوره در بخش شعر بزرگسال یعنی مجموعه «روی جاده ابریشم شعر» اثر زندهیاد محمد قهرمان معرفی میشود.
درباره «روی جاده ابریشم شعر»
مجموعه شعر «روی جاده ابریشم شعر» اثر زندهیاد محمد قهرمان برای نخستین بار در بهار 1391 با شمارگان هزار و 100 نسخه و 500 صفحه توسط نشر جمهوری روانه بازار نشر ایران شد. این انتشارات ویرایش دوم از این چاپ را پس از فوت استاد قهرمان، با شمارگان هزار و 100 نسخه و 800 صفحه در تابستان 1392 روانه کتابفروشیها کرد و همین چاپ مورد استناد داوران نهمین جشنواره بینالمللی شعر فجر (سال 1393) قرار گرفت.
محمد قهرمان (۱۰ تیر ۱۳۰۸ در تربت حیدریه – ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۲) از چهرههای درخشان شعر معاصر ایران است. او پژوهشگر، مصحح و شاعری است که نامش با غزل و سبک هندی پیوندی ناگسستنی دارد. در روستای امیرآباد در دامنههای جنوبی تربت حیدریه چشم به جهان گشود. سالهای دبیرستان را تا سال پنجم در مشهد گذراند و در همین سال همکلاسی مهدی اخوان ثالث بود و دوستیای میانشان شکل گرفت. سال ششم ادبی را در دبیرستان البرز تهران گذراند و سپس به دانشکده حقوق دانشگاه تهران راه یافت، اما راه حقوق را رها کرد و تنها به شعر دل سپرد.
از آذر ۱۳۴۰ تا بیستوهفت سال بعد کتابدار دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد بود. عشق او به غزل، بهویژه در سبک هندی چنان ژرف بود که نامش در شمار برجستهترین غزلسرایان این سبک جای گرفت. قهرمان زبان بومی تربت حیدریه را بهخوبی میشناخت و اشعار محلیاش در زمره نخستین نمونههای شعر بومی ایران قرار دارند. از سال ۱۳۳۹ انجمن ادبی هفتگی در خانه او برپا میشد. در ۲۹ آذر ۱۳۸۴ دانشگاه فردوسی مشهد، سازمان میراث فرهنگی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی از او تقدیر کردند که گواهی است بر جایگاه والای او در فرهنگ و ادب ایران.
کارنامه قهرمان سرشار از مجموعههای شعر و تصحیح دیوان شاعران است؛ میراثی که همچون چراغی در مسیر شعر فارسی میدرخشد. نام کتاب «روی جاده ابریشم شعر» او خود استعارهای است از راهی که قهرمان پیمود: جادهای که شعر را از خراسان به پهنه ایران و جهان رساند. محمدرضا شفیعی کدکنی درباره او گفته است: «در این خصوص حتی ملکالشعرای بهار آن خصوصیت یک شاعر محلّی را بهصورت کامل، آن گونه که قهرمان دارد، ندارد.»
کتـاب «روی جـاده ابریشـم شـعر» گزیدهای است از اشعار زنده یـاد محمد قهرمـان به انتخاب خود شاعر، در قالبهای غزل، رباعی، دوبیتی، قطعه، مثنوی و تکبیت. در فصلی که شاعر آن را «متفرقات» نامیـده، چند شـعر با لهجه تربتـی و گویـش محـاوره تهرانـی نیـز دیـده میشـود که گواهـی بـر تعلـق خاطـر وی به ادبیـات عامه اسـت. مزیـت این کتـاب آن اسـت کـه خـود شـاعر اشـعار منـدرج در آنرا کـه بـه قـول خـودش «حاصـل عمـر» وی به شـمار میآینـد، بهگزینـی کـرده و در کنـار یکدیگـر نشـانده اسـت.
قهرمان به شیوه اکثر شاعران سبک هندی در کتـاب «روی جاده ابریشـم شـعر» سهم عمدهای را به غزل و بعد از آن رباعی اختصـاص داده است. این میـان با آن کـه روح نازکخیالیها و مضمونتراشیها و شهودهای تصویرپایه سبک هندی در ابیات غزلهای قهرمان با بسامد بیشـتری حلول یافته است، اما او را در دیگر قالبها هم شاعری دلبسته بـه همین شـیوه است.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
