«تاریخ قرآن» زندهیاد محمود رامیار که برگزیده دومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران است، تاکنون هجده نوبت چاپ را تجربه کرده است.
به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، داوران بخش «علوم و معارف اسلامی» دومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران کار پژوهشی سترگ زندهیاد محمود رامیار در پیرامون قرآن با عنوان «تاریخ قرآن» را به عنوان اثر برگزیده انتخاب کردند.
معرفی «تاریخ قرآن»
«تاریخ قرآن» که نخستین و مفصلترین کتاب تاریخ قرآن در زبان فارسی است، هفده فصل به ترتیب با این عناوین دارد: «گامی لرزان در پیشگاه قرآن»، «نامهای قرآن»، «آغاز وحی»، «چگونگی وحی»، «در مدار وحی»، «نزول قرآن»، «تالیف قرآن در زمان رسول خدا (ص)»، «جمع آوری قرآن در زمان ابوبکر»، «مصاحف همزمان ابوبکر»، «در زمان عمر»، «یکی کردن مصاحف در زمان عثمان»، «خط قرآن»، «اعجام و نقطه گذاری»، «آیهها و سورهها»، «مکی و مدنی در قرآن»، «سبب نزول» و «ترجمه قرآن».
از مهمترین ویژگیهای کتاب گستردگی و فراوانی منابع تحقیق است. زندهیاد رامیار با تسلط فراوانی که بر زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی داشت برای هر موضوع سراغ منابع مختلف، بویژه پژوهشهای مستشرقان درباره کلام الله مجید رفت. او پس از طرح بحث و بیان نقطه نظرات مختلف موضوع را از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار داده و در نهایت بحث را با قرآن محک میزند و به عبارتی موضوع را از دیدگاه قرآن بررسی میکند.
مرتضی کریمینیا درباره زندهیاد رامیار و کار پژوهشیاش در «تاریخ قرآن» چنین نوشته است: «موضوع سنت شناسی و توجه جدی رامیار بر شناخت کهنترین منابع و اسناد میراث اسلامی امری است که اهمیت و اعتبار کتاب او را صدچندان کرده است. کتابشناسی پایانی کتاب «تاریخ قرآن» نشان میدهد بیش از 500 عنوان کتاب از زبانهای مختلف اسلامی و غربی مورد مراجعۀ وی بوده است. تقریباً هیچ اثر مهم و مرتبط کهن و جدید در زمینه مورد بحث از نگاه تیزبین و تحلیلگر او مخفی نمانده است. وی حتی برای نخستین بار به اهمیت بررسی نسخههای برجا مانده از کهنترین قرآنهای قرون نخست توجه میدهد. تسلط رامیار بر کهنترین منابع اصیل اسلامی شیعه و سنی در قرون نخست نکتهای است که شوربختانه امروزه در میان محصلان و استادان مطالعات اسلامی در حوزه و دانشگاهها کمتر دیده میشود. از همین رو، وی در عین استفاده از روشها، پرسشها، نظریات و نتایج و دستاوردهای غربیان در زمینه مطالعات اسلامی، هیچ گاه مرعوب ایشان نیست و از سوی دیگر، هنگام ارزیابی آرای ایشان، به سخنان جدلی و خطابهای تکیه نمیکند.»
«تاریخ قرآن» در بازار نشر
انتشارات امیرکبیر برای نخستین بار «تاریخ قرآن» را در سال 1362 در 808 صفحه منتشر کرد. چاپ اول و دوم این کتاب هرکدام یازده هزار نسخه شمارگان داشته است. چاپ سوم این کتاب به سال 1369 نیز شمارگانش 5500 نسخه بوده است.
«تاریخ قرآن» چاپ نهم خود در سال 1389 را نیز با شمارگان پنج هزار نسخه تجربه کرد. آخرین بازنشر آن (چاپ هجدهم) نیز در سال 1403 با شمارگان هزار نسخه در دسترس مخاطبان قرار گرفت.