«قبرستان عمودی» نوشته حمیدرضا شاهآبادی به عنوان اثر برگزیده سیوهفتمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۸)، تاکنون به چاپ بیستم رسیده است.
به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، مجموعه سهگانه «دروازه مردگان» (منتشر شده در نشر افق) که با تلفیق ژانر وحشت و پسزمینه تاریخی دوره قاجار خلق شده، نمونهای از جذب مخاطب نوجوان و ماندگاری اثر در بازار نشر کودک و نوجوان ایران است.
مجموعه «دروازه مردگان» شامل سه جلد «قبرستان عمودی»، «شب خندق» و «چاه تاریکی» است که در ژانر وحشت - تاریخی برای نوجوانان طبقهبندی میشود.
«قبرستان عمودی» برای نخستین بار در سال ۱۳۹۷ در دسترس مخاطبان قرار گرفت و در سیوهفتمین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به عنوان اثر برگزیده در حوزه کودک و نوجوان انتخاب شد. از این اثر تاکنون (سال 1404) ۲۲٬۳۰۰ نسخه در بازار کتاب ایران عرضه شده است.
این موفقیت راه را برای استقبال گسترده از جلدهای بعدی این مجموعه باز کرد. چاپ اول جلد دوم با عنوان «شب خندق» در سال ۱۳۹۸ منتشر شد و تا سال ۱۴۰۴ به چاپ چهاردهم رسید. چاپ اول جلد سوم نیز با عنوان «چاه تاریکی» در سال ۱۳۹۹ در دسترس مخاطبان قرار گرفت و تا سال ۱۴۰۴ چاپ دهم خود را تجربه کرد.
داستان این سهگانه نوجوان در روایتی دو زمانه پیش میرود. خط اول، خاطرات رضاقلی میرزا کتابدار مدرسه دارالفنون در دوره قاجار را روایت میکند که ادعا دارد در کودکی به دنیای مردگان سفر کرده است. خط دوم در زمان حال میگذرد و ماجرای نوجوانی به نام مجید را دنبال میکند که دستنوشتههای رضاقلی را یافته و برای کشف حقیقت به خانهای مرموز در محله تاریخی عودلاجان تهران پا میگذارد.
رضاقلی نوجوانی روستایی است که ربوده شده و به کار اجباری در خانهای مرموز در تهران دوره قاجار گماشته میشود. او در مواجهه با پدیدههای نوین شهری مانند سینما، ماشینآلات و راهآهن حیرت را تجربه میکند، اما سرشتی آزادیخواه و عصیانگر دارد که او را از پذیرش نظام ناعادلانه ارباب و رعیتی بازمیدارد. در خانه نویانخان که جنازهها در دیوارهایش دفن شده و کودکان بسیاری به کار قالیبافی وادار شدهاند پس از غرق شدن یکی از کودکان در حوض، حوادثی فراطبیعی رخ میدهد که هسته اصلی رمان را شکل میدهد. رضاقلی که شاهد ستم و بیعدالتی است، به تدریج از سکوت به سوی جستوجوی حقیقت و عدالت حرکت میکند.
درونمایه اصلی رمان، مسئله کودکان کار، استثمار و فقر در دوره قاجار است. شخصیت رضاقلی که ربوده شده و در کارگاه قالیبافی «نویانخان» به کار گماشته شده، نمادی از این کودکان است. نویسنده با آوردن شخصیت تاریخی میرزا حسن رشدیه در بافت داستان، بعد آموزشی و تاریخی اثر را تقویت میکند. رشدیه در داستان به عنوان شخصیتی دلسوز و میهندوست ظاهر میشود که بر روحیه تحولخواهی رضاقلی تأثیر میگذارد. رمان همچنین به تخریب اولین مدرسه تهران توسط متعصبین تاریخی نیز میپردازد.
این اثر به عنوان یکی از نخستین سهگانههای ژانری در ادبیات نوجوان ایران شناخته میشود که از ظرفیتهای فانتزی، فولکلور و باورهای عامیانه در بستر تاریخی استفاده کرده است. «دروازه مردگان» علاوه بر جایزه کتاب سال، برنده نشان «لاکپشت پرنده»، برگزیده هفدهمین جشنواره کتاب رشد، راهیافته به فهرست «کلاغ سفید» کتابخانه بینالمللی مونیخ و دیگر جوایز ادبی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان نیز شده است.