از تقریظ تا ویترین/ خوانش چهارم
«پاسیاد پسر خاک»؛ روایت مردی که در سکوت تاریخ ساخت
بعضی آدمها را باید با اثر آرام و عمیقی که بر دیگران میگذارند، شناخت؛ کسانی که حضورشان حتی در سختترین شرایط به دیگران معنا و ایستادگی میبخشد. «پاسیاد پسر خاک» بازخوانی زندگی مردی که در ظاهر، ساده و فروتن بود، اما در متن حوادث، نقشی کمنظیر و اثرگذار ایفا کرد.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، یکی از خلأهای مهم در شناخت چهرههای اثرگذار تاریخ معاصر نبود روایتهایی دقیق و قابل اتکا از زندگی آنهاست. نامها شناخته شدهاند، اما مسیر زندگی، تصمیمها و تجربههای زیستهشان کمتر روایت شده است. در چنین شرایطی آثاری که بتوانند این فاصله را پر کنند اهمیت ویژهای پیدا میکنند. تقریظهای رهبر شهید انقلاب بر اینگونه کتابها، درواقع تأکید بر همین ضرورت است؛ توجه به روایتهایی که امکان شناخت عمیقتر یک الگو را برای مخاطب فراهم میکنند.
این گزارش چهارمین بخش از پروندهای است که به مناسبت اربعین شهادت رهبر انقلاب به نگارش درآمده و به کتابهایی اختصاص دارد که مورد تقریظ قائد شهید امت قرار گرفتهاند. در این شماره «پاسیاد پسر خاک» پیش روی ماست؛ اثری پژوهشی و مستند از محمد قبادی که به زندگی و زمانه حجتالاسلام والمسلمین سیدعلیاکبر ابوترابیفرد مشهور به «سید آزادگان» میپردازد؛ شخصیتی که در سالهای مبارزه، جنگ و اسارت، الگویی از صبر، تواضع و استقامت بود.
از مبارزه تا اسارت؛ مسیر یک زندگی پرحادثه
کتاب «پاسیاد پسر خاک» با نگاهی مستند، زندگی ابوترابی را از سالهای پیش از انقلاب دنبال میکند؛ از فعالیتهای سیاسی و ارتباط با چهرههای مبارز تا حضور در میدانهای نبرد و سپس دورهای طولانی از اسارت در زندانهای رژیم بعث عراق. این اثر همراه با ثبت رویدادها این مسیر را نشان دهد؛ اینکه چگونه یک روحانی مبارز، در شرایطی کاملاً متفاوت، از مبارزه مخفیانه تا اسارت همچنان بر اصول و منش خود پایبند میماند.
بخش مهمی از کتاب به سالهای اسارت اختصاص دارد؛ دورهای که ابوترابی در میان آزادگان، نقشی فراتر از یک اسیر ایفا میکند. او با رفتار پدرانه، روحیهای آرام و ایمان عمیق هم خود را حفظ میکند و هم به دیگران امید و استقامت میبخشد. در این روایت قهرمانی در مدیریت رنج، حفظ کرامت انسانی و تاثیرگذاری بر دیگران معنا پیدا میکند. همین ویژگی است که شخصیت او را از یک مبارز صرف به الگویی انسانی تبدیل میکند.
در متن کتاب، نویسنده از نخستین مواجهه خود با این شخصیت چنین یاد میکند: «روحانی افتادهحال و ساکت با عمامهای کوچک و رنگ و رو رفته که میشد خستگی سالها مبارزه و تلاش را از پیشانی چین و چروک خوردهاش خواند...» این تصویر بیش از هر توضیحی نشان میدهد که با چه نوع شخصیتی روبهرو هستیم؛ انسانی که عمق تجربهاش در ظاهر سادهاش پنهان مانده است.
آنچه این کتاب را برجسته میکند پیش از هر چیز، رویکرد مستند و دقیق آن است. نویسنده با اتکا به اسناد، خاطرات شفاهی و منابع متعدد، کوشیده تصویری قابل اعتماد و روشن از زندگی ابوترابی ارائه دهد. این دقت پژوهشی باعث شده روایت از سطح نقلقولهای پراکنده فراتر برود و به یک روایت منسجم و قابل اتکا تبدیل شود. از سوی دیگر پرهیز از اغراق و پرداختهای غیرواقعی، به اثر اعتبار بیشتری داده است. کتاب، بهجای ساختن یک چهره اسطورهای، تلاش میکند انسانِ پشت این نام را نشان دهد؛ انسانی که در دل شرایط سخت با رفتار و منش خود به الگویی الهامبخش تبدیل شده است.
همچنین ساختار دوگانه کتاب، پرداختن به زندگی پیش از انقلاب و سپس دوران جنگ و اسارت به مخاطب این امکان را میدهد که سیر کامل شکلگیری این شخصیت را دنبال کند و پیوستگی میان مراحل مختلف زندگی او را درک کند.
درسی برای امروز
متن تقریظ رهبر شهید انقلاب بر این کتاب به شرح زیر است:
«بسم الله الرّحمن الرّحیم
زندگی این مجاهد فی سبیل الله در شمار پرحادثهترین و درسآموزترین زندگیها و حقّا کم نظیر است.
اوّل بار او را در سالهای اوّل دهه پنجاه در منزل خودمان در مشهد زیارت کردم... ولی این حجم و کیفیت مجاهدت عالی را هیچکس نمیتوانست از ظاهر فروتن و کتومِ او حدس بزند.
رحمت و رضوان الهی بر او... این کتاب بسیار خوب و هنرمندانه تنظیم شده است. دست نویسنده درد نکند.
بهمن ۸۸»
روایتی برای شناخت یک الگو
اهمیت «پاسیاد پسر خاک» در این است که امکان شناخت یک الگوی واقعی را از مسیر روایت دقیق زندگی فراهم میکند. این کتاب نشان میدهد که چگونه میتوان میان تهذیب نفس و مسئولیت اجتماعی پیوند برقرار کرد و در سختترین شرایط، بر اصول انسانی پایبند ماند.
«پاسیاد پسر خاک» روایتی است از یک زندگی کمنظیر. زندگی مردی که در میدانهای مختلف، از مبارزه تا اسارت با صبر و ایمان ایستاد و بر دیگران نیز اثر گذاشت. توجه به این اثر، نشاندهنده اهمیت بازخوانی زندگی چهرههایی است که شناخت آنها، میتواند افقهای تازهای پیش روی نسل امروز بگشاید.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
