مربع-ترجمه-و-کتابخانه-و-کانون-و-مدرسه-/-علی-تهرانی

مربع ترجمه و کتابخانه و کانون و مدرسه / علی تهرانی

همواره انتخاب موضوع و نویسنده یا مترجم برای نوشتن کتاب یا ترجمه آن از زبان مبدأ به زبان مقصد، کار دشواری بوده است به‌ویژه زمانی که بازار نشر، هم پر شده باشد از منابع مکتوب و هم نیازهای روز اجتماع فرصت مطالعه را از افراد گرفته و برای خواندن مطالب موردنیاز خود هم سردرگم باشند. در این صورت هنر ناشری برای پر کردن خلأ موجود نمایان می‌شود و با انتشار کتاب‌هایی درخور، خوانندگان را به مطالعه آثاری تأمل‌برانگیز سوق می‌دهد. همین موضوع دستمایه گزارشی است که ایسکانیوز به آن پرداخته و سراغ چند ناشر رفته تا نظر آنان را در این باره جویا شود.
کدام کتاب؟ کدام ناشر؟
در این گزارش آمده که ناشران عمومی برای چاپ آثار، قواعد و قوانینی دارند که طی آنها به نتیجه می‌رسند اثری را برای چاپ بپذیرند یا خیر؛ همچنین این بخش از ناشران هم بین خود طبقه‌بندی‌های غیررسمی دارند و طی آن به طور مثال نشری معروف به چاپ آثار داستانی یا دیگر موضوع‌ها می‌شود. این طبقه‌بندی غیررسمی به این شکل است که مخاطبان از نوع و قالب کاری یک نشر بعد از گذشت مدتی به این نتیجه می‌رسند. این ناشران که هریک در حوزه‌های تخصصی خود، ناشران باسابقه‌ای‌اند، به این موضوع اذعان دارند که آثارشان را از دو طریق به چاپ می‌رسانند؛ آثاری که از طرف نشر برای ترجمه یا تالیف معرفی می‌شوند و آثاری که صاحبان اثر به نشر معرفی می‌کنند. آنچه در آن گزارش به آن اشاره جدی می‌شود، نوع پذیرش اثر است وچهار ناشردراین‌باره صحبت کرده‌اند. درباره چاپ آثار ترجمه‌شده اما دیدگاه‌های دیگری هم وجود دارند. از جمله اینکه تلاش چهار یا شش ماهه‌ مترجم گاهی در یک بازه زمانی نسبتا طولانی با گرفتن مجوز منتشر می‌شود، بازدهی مالی و اقتصادی مناسبی برای مترجم ندارد.
سهیل سُمّی از مترجمان کتاب‌های انگلیسی به فارسی درباره وضعیت ترجمه در ایران و پاسخ به این پرسش که آیا ترجمه یک هنر است یا یک حرفه؟ می‌گوید: «ترجمه هم درست مثل نقاشی یا هر هنر دیگری ترکیبی از فن و هنر است. مترجم هم نیازمند استفاده از خلاقیت و نگاه هنری در برگرداندن اثری است که برایش وقت می‌گذارد. متاسفانه در کشور ما به حرفه و هنر ترجمه اهمیت کافی و لازم را نمی‌دهند. استقبال از کتاب‌های ترجمه شده در کشور خوب است و مخاطبان زیادی این آثار را مطالعه می‌کنند. امیدوارم اوضاع و احوال ترجمه و مترجمان مورد توجه آنانی که باید قرار بگیرد تا نسل جدید مترجمان ما به رخوت و بی‌انگیزگی دچار نشوند.»
با این حال موضوع ممیزی کتاب تنها شامل آثار ترجمه نمی‌شود بلکه حساسیت روی کتاب‌های تاریخی و خاطرات هم بیش از سایر کتاب‌ها خودنمایی می‌کند. دراین باره علی شجاعی ‌صائین، مدیرکل اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از تصویب تعریف جدیدی برای اجرای مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر ممنوعیت انتشار کتاب‌های عناصر ضدانقلاب در ایران در کمیته تخصصی هیأت نظارت بر ضوابط نشر خبر داد. وی گفته است: «این موضوع به زودی در جلسات هیأت نظارت مطرح خواهد شد و درباره آن تصمیم‌گیری خواهیم کرد.» وی به تسنیم گفته: «در این جلسات بیشتر بر مفاهیم مندرج در قانون درباره بحث عناصر ضدانقلاب بحث کردیم و به تعریفی رسیدیم‌ که اگر این تعریف به تصویب هیأت نظارت بر ضوابط نشر برسد، به نتیجه خوبی خواهیم رسید‌.»
سومین جشنواره کتابخانه‌های خانگی
سومین جشنواره کتابخانه‌های خانگی و مجتمع‌های مسکونی همزمان با بیست‌ودومین هفته‌ کتاب جمهوری اسلامی ایران از سوی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان و با حمایت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌شود. محمود برآبادی نایب‌رییس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در یک نشست خبری، هدف از برگزاری این جشنواره را تشویق مردم به امانت دادن کتاب، دست به دست شدن کتاب در میان افراد و از همه مهم‌تر خوانده‌شدن این کتاب‌ها عنوان و گفته: « کتاب‌خانه‌های لوکس و تزیینی هدف این جشنواره را تامین نمی‌کنند». این نویسنده، انجام فعالیت‌های فرهنگی، بحث و نقد و بررسی کتاب و فیلم و تئاتر و ایجاد محفل‌های کوچک ادبی در کنار این کتابخانه‌ها را از معیارهایی برشمرده که در داوری و ارزیابی این رویداد فرهنگی مورد توجه قرار می‌گیرد. برآبادی همچنین با اشاره به تاریخچه برگزاری این جشنواره - که دو دوره‌ آن در سال‌های 1381 و 1386 برگزار شده - به علت تاخیر در برگزاری آن نیز اشاره کرده و افزوده:« این جشنواره از آن دست رویداد‌هایی نیست که همه ساله برگزار شود چرا که تغییرات مخاطبان چندان سریع نیست. در عین حال به دلیل بنیه‌ مالی انجمن به حمایت و پشتیبانی نیاز داریم که در این دوره معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از آن حمایت کرد.» عزت‌الله الوندی، دبیر سومین جشنواره کتابخانه‌های خانگی نیز در این نشست خبری گفته که برای ارسال آثار تا 25 آبان فرصت تعیین شده و جشنواره هم یکم آذر و در آخرین روز هفته‌ کتاب برگزار می شود. الوندی افزوده: علاقه‌مندان به شرکت در این جشنواره باید عکس یا فیلم تهیه شده از کتابخانه‌ خود را همراه شرحی از مستندات و فهرست و طبقه‌بندی‌های آن، به رایانامه‌ دبیرخانه به نشانیjkkhanegi@gmail.com ارسال کنند. اطلاعات تکمیلی این جشنواره را می توانید در تارنمای انجمن نویسندگان کودک و نوجوان به نشانی اینترنتی www.nevisak.ir پیگیری کنید.
بیش‌فعالی کانون!
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان این روزها یکی از پرکارترین ناشران تخصصی در بازار نشر کشور به شمار می‌رود. این را می‌توان از خبرهایی حدس زد که همه‌روزه روی خروجی خبرگزاری‌ها درباره این مرکز منتشر می‌شوند. در تازه‌ترین رخدادهای مرتبط با این ناشر، اداره‌ کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از تجدید چاپ 19 عنوان از کتاب‌های علمی و پرمخاطب کانون برای چندمین بار خبر داده که طی آن کتاب‌های «اسرار طبیعت» نوشته آنجلا ویکلز، ترجمه شهلا افشار سلیمانی و عکاسی دیو کینگ در ششمین مرحله چاپ و «آب و گردش آن در طبیعت» ترجمه محمدجواد میرهادی برای سومین بار، کتاب «پیدا و نهان در طبیعت» ترجمه مجید عمیق در نوبت سوم، تجدید چاپ شده‌اند. همچنین «چشم و بینایی» به نویسندگی استیو پارکر و ترجمه رویا دُراتی برای پنجمین بار و «رنگ در دنیای حیوانات (دنیای شگفت‌انگیز رنگ)» نوشته سالی و آدرین مورگان و ترجمه مجید عمیق برای چهارمین بار چاپ شده‌اند. کتاب‌های «تغذیه و گوارش» نوشته استیو پارکر و ترجمه پریسا خسروی و «ماهیان تا خزندگان» به نویسندگی لیونل بندر و ترجمه سیمین معزی متین برای چهارمین بار، «قلب ما دستگاه گردش خون ما» نوشته سیمور سیمون با ترجمه سیروس طاهباز برای سومین بارو«نقش اندام حیوانات در طراحی ابزارها» به نویسندگی دیوید برنی و ترجمه مجید عمیق برای چهارمین بار به تازگی تجدید چاپ شده‌اند. کتاب «دنیای شگفت‌انگیز حشرات در زیر میکروسکوپ» نوشته جوی فرانسیس با تصویرگری نیل لوید و ترجمه مجید عمیق در چهارمین مرحله چاپ، کتاب‌های «سیارات دور»، «سیارات نزدیک»، «ستارگان دنباله‌دار و سیارک‌ها»، «ستارگان و کهکشان‌ها» و «خورشید و کره‌ی ماه» از مجموعه (کاوش در فضا) به نویسندگی یان گراهام و ترجمه مجید عمیق در چاپ چهارم، کتاب «دنیای شگفت‌انگیز کاغذ» به نویسندگی و طراحی رامین رازانی و ترجمه موگه رازانی برای سومین بار و کتاب‌های «زنجیره‌های غذا در طبیعت» نوشته اِما لینچ، ریچارد و لوئیس اسپیلسبری و ترجمه مجید عمیق و «انسان و طبیعت(پدافند غیرعامل)» نوشته مجید عمیق هر دو برای دومین بار چاپ و منتشر شده‌اند.» در همین حال، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در نمایشگاه‌های کتاب خارج از کشور از جمله در دو نمایشگاه بین‌المللی کتاب بلگراد و استانبول هم حضوری فعال داشته است.
مدارس و این همه کتاب
همه‌ساله با آغاز سال تحصیلی جدید، تغییراتی در کتاب‌های درسی مقاطع گوناگون تحصیلی دیده می‌شوند که دانش‌آموزان را موظف به تهیه کتاب‌های نو می‌کنند. اینکه این تغییرات تا چه پایه مفید و لازم است، به نظر کارشناسان این حوزه بستگی دارد اما هزینه این تغییرات بر دوش وزارتخانه‌ای که همواره از کمبود بودجه و امکانات گلایه‌مند است، جای تامل فراوان دارد. در این باره مدیر کل دفتر تالیف کتاب‌های ابتدایی و متوسطه نظری از اعمال تغییرات گسترده در محتوای کتاب‌های درسی سال تحصیلی جاری خبر داده و گفته است: «وزارت آموزش و پرورش با تغییر و تحولات گسترده در کتاب‌های درسی، سال تحصیلی جدید را با دست پر شروع کرد و امسال کتاب‌های درسی دو پایه چهارم و هشتم با تغییر روبه‌رو شدند.» محمود امانی تهرانی به ایرنا گفته است:‌« در مجموع 11 کتاب جدید در پایه هشتم داریم و کمترین میزان تغییر در کتاب قرآن و دینی و بیشترین تغییر در کتاب‌های عربی، مطالعات اجتماعی، ریاضی و زبان انگلیسی صورت گرفته است.» وی این را هم یادآور شده که به منظور آشنایی معلمان با کتاب‌های جدیدالتالیف و روش‌های تدریس، دوره‌های ضمن خدمت را با حضور مولفان کتاب‌ها برای آنان برگزار کردیم و تمامی کتاب‌های جدیدالتالیف همراه با فیلم ویدیویی راهنمای تدریس ارایه شده‌اند. امانی تهرانی با بیان اینکه امسال برای نخستین بار 90 عنوان از کتاب‌های درسی، همراه با سی‌دی و فیلم‌های آموزشی در اختیار دانش‌آموزان قرارگرفته، گفته است: «در تمامی مقاطع ابتدایی، هفتم و هشتم و برخی پایه‌ها و کتاب‌های درسی متوسطه دوم، سی‌دی به همراه کتاب ارایه شده است.»
درباره کتابخوانی در مدارس این خبر هم خواندنی است که طرح کتاب و کتابخوانی به عنوان یکی از مهارت‌های زندگی با اجرای ناهید مهدوی اصل در 20 مدرسه اجرا می‌شود. به گفته این نویسنده کودکان و نوجوانان، این طرح که مورد حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفته بخشی از طرح آموزش مهارت‌های زندگی وی است که از طریق قصه و بازی به مدت پنج سال و در هفته‌های کتاب اجرا می‌شد.
ناهید مهدوی اصل چون بسیاری از نویسندگان، معتقد است مهارت کتابخوانی بخشی از مهارت‌های زندگی است که می‌توان آن را از طریق قصه و بازی در کودکان نهادینه کرد. به شرکت‌کنندگان در این دوره آموزشی کتاب «بازی کنیم بخندیم» مشتمل بر بازی‌های سنتی ایران اهدا خواهد شد که شش ‌بار تجدید چاپ شده.