عضو هیئتعلمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مطرح کرد؛
نمایشگاه مجازی کتاب تهران؛ حلقهای مهم در تداوم چرخه نشر
احمد شاکری با اشاره به نقش نمایشگاه مجازی کتاب در شرایط دشوار برای صنعت نشر، تأکید کرد: نمایشگاه کتاب یک زنجیره از حلقههای چرخه نشر است و اهمیت این رویداد در ترکیب نمایشگاه و فروشگاه است.
احمد شاکری؛ عضو هیئتعلمی پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی، در گفتوگو با ستادخبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، ضمن اشاره به اینکه ایده برگزاری این رویداد به سالهای شیوع ویروس کرونا و لغو نمایشگاه فیزیکی کتاب در اغلب کشورهای دنیا بازمیگردد، گفت: در ایران هم همگام با فضای نشر بینالمللی و به دلیل پیشگیری از آسیبهای ناشی از توقف فعالیتهای صنفی و فرهنگی در حوزه کتاب، تصمیم بر آن شد تا در سال 1399 نخستین نمایشگاه کتاب مجازی برگزار شود. بازخوانی روند برگزاری نخستین دوره در نگاه مجریان و مخاطبان نمایشگاه نکات جالبی به همراه خواهد داشت.
وی با اشاره به کارکرد نسخه مجازی نمایشگاه کتاب در چرخه اقتصاد نشر افزود: نسخه مجازی نمایشگاه در عرصه نشر بینالملل توانست تا حدودی انتظار افراد درگیر در اقتصاد نشر از چرخه تولید تا توزیع کتاب را برآورده کند، هرچند هنوز استفاده از فناوریهای نوظهور و توانایی تطبیق با پیشرفتهای روز دنیا مهم است و شرایط امروز جامعه ما هم به گونهای است که در برخی جهات مشابهتهایی با نخستین دوره آن دارد. حوادث طبیعی همانند بیماریهای همهگیر، جنگ یا زلزله، بخشی از خاطره جمعی شهروندان را تغییر میدهند و نظم اجتماعی و ریتم زندگی روزمره را تغییر میدهند.
شاکری فرهنگ و هنر را یکی از راههای مهم سازگاری جامعه با چنین شرایطی دانست و گفت: برای تدبیر در این حوزه، فرهنگ و هنر یکی از بهترین پیشنهادهاست تا توانایی تطبیق شهروندان با سرعت تغییرات پیرامونشان، بیشتر شود و در فرهنگ هم پناه بردن به کتاب و ایجاد فضایی که علاقهمندان به این حوزه دسترسی آسان و مقرونبهصرفهای برای مشتری داشته باشد، قطعاً امتداد یک حرکت جمعی در راستای تابآوری جمعی همگی ماست.
این پژوهشگر حوزه فرهنگ در ادامه درباره معنای برگزاری نمایشگاه کتاب در شرایط کنونی جامعه عنوان کرد: نمایشگاه کتاب یک زنجیره از حلقههای چرخه نشر است و اهمیت این رویداد در ترکیب نمایشگاه و فروشگاه است. جامعه نشر علیرغم شرایط دشوار برای انتشار یک اثر، به فضای تنفس هم نیاز دارد و نمایشگاه اگر بتواند این فضا را بهخوبی فراهم کند در یکی از اهداف خود که کمک به تداوم حیات حوزه نشر است موفق بوده است.
شاکری همچنین بر ضرورت حمایت هدفمند از اجزای مختلف زنجیره نشر تأکید کرد و گفت: نکته مهم در این شرایط حمایت هدفمند از اجزای زنجیره نشر است که در کنار رسیدن به نقاط سیاستگذاری شده، بتواند همزمان منافع همگی را تأمین کند. در کنار برگزاری این رویداد مجازی، از نویسندگان و مترجمان و صاحبنظران این حوزه، فارغ از دستهبندیهای مرسوم ناپایدار، دعوت شود تا از دلایل رغبت و یا بیرغبتی خود به تولید یک اثر بیشتر بگویند و روایت معتبری از روزهایی که تجربه کردهاند بیان کنند.
وی در پاسخ به این پرسش که چه کتابها یا حوزههایی میتواند در شرایط کنونی به التیام روحی جامعه کمک کند، مطرح کرد: آنچه افراد در شرایط مختلف تجربه میکنند یک تجربه منحصربهفرد است. به نظرم نگاه تجویزی در این شرایط جواب نداده و نخواهد داد. اما خواندن تجربههای قبل و مشابه را پیشنهاد میکنم. ما در ادبیات جهانی و ادبیات ملی، آثار بسیار خوبی در حوزه ادبیات جنگوصلح داشتهایم که میتواند به خوانندگان در این شرایط مناسب باشد. علاوه بر ادبیات، کتب دانشگاهی مرتبط با روانشناسی رسانه و همچنین ارتباطات بحران و ارتباطات شهری نیز میتواند تصویر علمی از موقعیتی که در آن واقع شدیم به خواننده ارائه کند.
معاون پژوهشی و فناوری مرکز نشر دانشگاهی در ادامه درباره نسبت نمایشگاه مجازی با تجربه حضوری کتاب بیان کرد: نمایشگاه، چه حضوری و چه مجازی، در کنار فروشگاه و کتابخانه و کتابفروشی، جزو حلقههای آخر رسیدن اثر به دست خواننده است. در تجربه حضوری و مجازی و یا همزمان، اگر هدفمند و برای سرپا نگهداشتن نشر بهدرستی عمل کند، یعنی وضعیت گلخانهای به یک حیات طبیعی تبدیل شده و خودش راه خودش را پیدا خواهد کرد.
او در ادامه با اشاره به ضرورت توجه به مفاهیم جدید در حوزه نشر افزود: بازخوانی تجربه نمایشگاه مجازی کتاب در سالیان گذشته، چه در شکل بینالمللی و چه در شکل ملی، نشان میدهد نیازمندیم مفاهیم اولیه این حوزه همانند اقتصاد توجه و اقتصاد نشر را معنا کنیم. اقتصاد توجه در حقیقت ارزش افزوده ایست که بهعنوان سرمایه خواننده در مقابل زمان و انرژی مصروف برای خواندن کتاب تعریف میشود. نمایشگاه هم بهتر است از ای ن منظر نگاه شود که چقدر توانسته اقتصاد توجه را برآورده کند. اگر نمایشگاهی نتواند با تعاملات بهدرستی جلبتوجه کند، در رقابت با دیگر قالبهای موجود فروش و نمایش کتاب شکست خواهد خورد.
احمد شاکری در پایان تاکید کرد: اگر نگرشهای اجرایی و سیاستگذاری در حوزه نشر درست عمل نکند گاهی اوقات منجر به شکلگیری تصمیماتی در تضاد با اهداف اولیه فرهنگسازی و ترویج مطالعه میشود. تعامل فکری و ادبی هم در چنین زیرساختی برآیند «حلقههای خواندن» است که در آن نقش حیاتی نویسنده، ناشر و توزیعکننده مهم است. نمایشگاه اگر این حلقهها را به هم متصل کند میتواند امیدوار به کارکرد درست خود باشد. نهادهای متعددی در این زنجیره تأثیرگذار هستند که هر کدام میتوانند در تقویت یا تضعیف این ارتباط نقش داشته باشند.
هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیستوششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار میشود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
