در ویژه برنامه رهبر شهید انقلاب با عنوان «بازتاب آفتاب در عقیق سلیمانی» مطرح شد؛
ضرورت فراهم کردن زمینههای تاسیس «سازمان حفظ، تنظیم و نشر آثار امامین انقلاب»
محمود دامغانی با بیان اینکه باید زمینه تاسیس نهادی مستقل با عنوان «سازمان حفظ، تنظیم و نشر آثار امامین انقلاب» فراهم شود، گفت: داشتن نهادی که بهطور تخصصی به گردآوری، ساماندهی، پژوهش و انتشار اندیشهها، اسناد و شیوه حکمرانی امام خمینی(ره) و رهبری شهید بپردازد، ضروری است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، ویژه برنامه رهبر شهید انقلاب با عنوان «بازتاب آفتاب در عقیق سلیمانی» با هدف بررسی و معرفی آثار قائد شهید امت، سهشنبه (۲۳ تیر ۱۴۰۵) با حضور محمود دامغانی، ناشر و نویسنده مجموعه «حافظان مکتب سلیمانی»؛ کریم نجفی برزگر، دبیرکل مجمع بینالمللی اساتید مسلمان دانشگاهها و علی محمد حلمی، کارشناس عالی روابط بینالملل در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
تقریظهای رهبر شهید مبنای جریان گسترده در حوزه جهاد تبیین قرار گیرد
در ابتدای این نشست محمود دامغانی با بیان اینکه پس از شهادت حاج قاسم سلیمانی و جایگاهی که ایشان بهعنوان یکی از اسطورههای مقاومت یافتند، یکی از دغدغههای اصلی ما حفظ شان و جایگاه این شهید بود، گفت: از همان روزهای نخست این مسیر را بر پایه یکی از بیانات رهبر شهید انقلاب آغاز کردیم. در نماز جمعه ۲۷ دی ۱۳۹۸، قائد شهید امت درباره شهید سلیمانی فرمودند: «سردار شهید عزیز ما را با چشم یک مکتب، یک راه و یک مدرسه درسآموز نگاه کنید.» این تعبیر به باور ما بسیار معنادار و تعیینکننده بود. از همان زمان این سخن را بهعنوان مبنای یک رویکرد فکری دنبال کردیم و تلاش کردیم در مسیر حفظ و تبیین مکتب شهید سلیمانی گام برداریم.
وی ادامه داد: نخستین اقدام ما شکلگیری مجموعه «حافظان مکتب سلیمانی» بود. در این مجموعه از افرادی که به اندیشه، مسیر و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب نزدیک بودند و همچنین از دوستان و همراهان شهید سلیمانی درخواست کردیم دلنوشتههایی درباره ایشان بنویسند تا این آثار بهعنوان اسناد ماندگار باقی بماند. یکی از این دلنوشتهها متعلق به آقای دکتر حلمی است. ایشان با توجه به تجربه و نگاه خود در هندوستان و اروپا، نکات ارزشمندی درباره شخصیت شهید سلیمانی بیان کردند و به برخی ابعاد رهبری فکری در هندوستان نیز اشاره داشتند. هدف ما از گردآوری این مطالب، حفظ و ثبت این روایتها برای آیندگان بود و انتشار این مجموعه را نیز ادامه دادیم.
دامغانی با اشاره به اینکه تلاش کردیم شهید سلیمانی را از منظر «قهرمان ملی» و «قهرمانپرور» مورد توجه قرار دهیم، گفت: اگر در نگاه رهبر شهید، حاج قاسم سلیمانی بهعنوان یک قهرمان ملی و صاحب مکتب معرفی شده است، ما نیز کوشیدیم این نگاه را در قالب آثار مکتوب دنبال کنیم.
این ناشر با بیان اینکه در این مسیر از سلسله مباحث دکتر نجفی استفاده کردیم، گفت: در همین راستا مجموعهای با عنوان «توحیدنامه» تهیه کردیم. در بخش پایانی این کتاب، روایتهای عرفانی، کرامتی و مکاشفهای مرتبط با شهید سلیمانی که در بیانات رهبر معظم انقلاب و نیز نقل دوستان و اهل معرفت آمده، گردآوری شده است. این کتاب در کنار مجموعه ادعیهای که در شبهای قدر مورد استفاده قرار میگیرد، تدوین شده تا علاقهمندان بتوانند در کنار مطالعه ادعیه با این روایتها نیز آشنا شوند. با توجه به حساسیتهایی که درباره نام مفاتیحالجنان وجود داشت، عنوان دیگری برای این اثر انتخاب کردیم. در این مسیر از وصیتنامههای شهدا نیز استفاده کردیم. آثاری که از مهمترین منابع معرفتی بهشمار میروند، بهویژه وصیتنامههای شهدای دفاع مقدس و شهدایی که در مسیر دفاع از آرمانهای انقلاب اسلامی و در ادامه راه شهید سلیمانی به شهادت رسیدند. نخستین جلد از این مجموعه را به شهید بزرگوار دفاع مقدس، شهید حلمی از خطه خوزستان تقدیم کردیم. پس از آن نیز جلد دیگری را به شهدای مدافع منطقه جنوب کشور بهویژه استان هرمزگان اختصاص دادیم.
دامغانی همچنین با بیان اینکه سبک حکمرانی امام خمینی(ره) و رهبر شهید بزرگترین میراث انقلاب اسلامی برای کشور ما است، گفت: میراثی که نمونهای همسنگ آن را در دیگر کشورها کمتر میتوان یافت. البته برای حفظ، ترویج و تبیین این میراث، هنوز اقدامات کافی انجام نشده است. با وجود گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی اگر امروز پژوهشگری بخواهد درباره سبک حکمرانی امام خمینی(ره) مطالعهای جامع انجام دهد، دسترسی آسان و منسجمی به منابع نخواهد داشت.
وی ادامه داد: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) با وجود همه تلاشهای انجامشده هنوز نتوانسته است این اندیشهها را بهگونهای عرضه کند که برای پژوهشگران و عموم علاقهمندان بهسادگی در دسترس باشد. درباره آثار رهبر شهید نیز با همین مسئله مواجه هستیم. هرچند ارتباط مناسبی با رسانه ملی، حوزه هنری و برخی مراکز فرهنگی وجود داشته است، اما هنوز یک ساختار فراگیر ملی برای حفظ، تنظیم و ترویج این میراث شکل نگرفته است.
دامغانی پیشنهاد کرد: باید زمینه تاسیس نهادی مستقل با عنوان «سازمان حفظ، تنظیم و نشر آثار امامین انقلاب» فراهم شود. نهادی که بهطور تخصصی به گردآوری، ساماندهی، پژوهش و انتشار اندیشهها، اسناد و شیوه حکمرانی امام خمینی(ره) و رهبر شهید بپردازد.
وی با بیان اینکه ما گنجینه ارزشمندی از معارف حکمرانی در اختیار داریم، گفت: برای نمونه نامه ۵۳ نهجالبلاغه که منشور حکمرانی امیرالمؤمنین علی(ع) به مالک اشتر است، یکی از مهمترین متون مدیریتی و حکومتی در فرهنگ اسلامی است. باید از خود بپرسیم تا چه اندازه در معرفی، تحلیل و ترویج این سند ارزشمند موفق بودهایم. اگر در این زمینه کوتاهی کنیم، همین وضعیت درباره میراث حکمرانی امامین انقلاب نیز تکرار خواهد شد. لازم است نگاه ما از برگزاری نشستها و برنامههای مقطعی فراتر برود و به سمت تولید آثار ماندگار و جریانساز حرکت کند.
محمود دامغانی در پایان با بیان اینکه تقریظهای رهبر شهید بر کتابهای دفاع مقدس بهعنوان سرمایهای فرهنگی مبنای یک جریان گسترده در حوزه جهاد تبیین قرار گیرد، ادامه داد: آیا کتابخانه شخصی رهبر معظم انقلاب همراه با یادداشتهایی که ایشان بر کتابها نوشتهاند حفظ شده است؟ به نظر من این مجموعه میتواند یکی از مهمترین سرمایههای فرهنگی کشور باشد و باید بهعنوان یک میراث ملی نگهداری شود.
تاکید بر استقلال و نفی سلطه؛ مهمترین محور اندیشه رهبر شهید انقلاب
در ادامه این نشست علیمحمد حلمی با بیان اینکه اندیشه، فقاهت، دانش، قلم، سخن، شیوه زندگی و دیگر ویژگیهای شخصیتی رهبر شهید ظرفیت فراوانی برای پژوهش و تامل دارد، گفت: بیتردید در سالهای آینده آثار و پژوهشهای بسیاری درباره ابعاد مختلف شخصیت ایشان منتشر خواهد شد و نسلهای آینده با مرور این آثار، شناخت دقیقتری از جایگاه تاریخی ایشان به دست خواهند آورد.
وی یکی از مهمترین محورهای اندیشه رهبر شهید را تاکید بر استقلال و نفی سلطه عنوان کرد و ادامه داد: اندیشهای که نهتنها برای ملت ایران بلکه برای امت اسلامی و همه ملتهایی که به استقلال، هویت فرهنگی و اعتقادی خود اهمیت میدهند، دارای اهمیت است. ایشان این نگاه را در طول سالهای رهبری به یک گفتمان پایدار تبدیل کردند و خود نیز نماد عملی آن بودند.
حلمی توجه به نوآوریهای علمی، استقلال اقتصادی، حمایت از تولید داخلی و توسعه فناوریهای نوین را از دیگر ویژگیهای این رویکرد برشمرد و گفت: تاکید بر پیشرفت در حوزههایی مانند فناوری نانو، هوافضا، فناوری هستهای، کشاورزی و صنعت، نقش مهمی در جهتگیری علمی و اقتصادی کشور داشته است.
وی با بیان اینکه ایجاد این باور که ملت ایران میتواند بر تواناییهای خود تکیه کند و به پیشرفت علمی دست یابد، کار آسانی نبود، ادامه داد: رهبر شهید طی بیش از سه دهه این نگاه را در عرصههای مختلف دنبال کردند و بر آن تاکید داشتند. بخش مهمی از دستاوردهای امروز کشور در حوزههای پزشکی، فناوری، صنایع دفاعی و هوافضا، نتیجه همین رویکرد است. اگر این نگاه در سالهای گذشته وجود نداشت، حفظ استقلال کشور و ادامه مسیر پیشرفت با دشواریهای بیشتری همراه میشد.
حلمی در ادامه سخنان خود با بیان اینکه رهبر شهید همواره موضوعاتی مانند اشتغال جوانان، ازدواج، خانواده و مسئله جمعیت را از اولویتهای کشور میدانستند، گفت: ایشان در دیدارهای مختلف با مسئولان بر ضرورت توجه به این مسائل تاکید میکردند. همچنین خدمت به اقشار محروم را یکی از اصول اداره کشور میدانستند و بارها از مسئولان خواستند مسائل مردم را از نزدیک مشاهده کنند و تنها به گزارشهای اداری اکتفا نکنند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سفرهای استانی رهبر شهید انقلاب، ادامه داد: این سفرها نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. من توفیق همراهی در 6 سفر استانی ایشان را داشتم و از نزدیک شاهد بودم که با چه دقت و اهتمامی با مردم دیدار میکردند و به سخنان آنان گوش میدادند. در این سفرها، حجم زیادی از نامههای مردمی جمعآوری میشد. گاهی تعداد این نامهها به بیش از 10 کیسه بزرگ میرسید. رهبری شهید تاکید داشتند که همه این نامهها باید بررسی شود. اداره کل مکاتبات دفتر رهبری مسئول مطالعه، دستهبندی و پیگیری این درخواستها بود و مسائل مربوط به مشکلات معیشتی، اداری، درمانی و خانوادگی مردم را از طریق دستگاههای مسئول دنبال میکرد. گزارش اقدامات انجام شده نیز به اطلاع ایشان میرسید.
وی افزود: به یاد دارم در سفر اصفهان پس از آنکه پاسخ دستگاههای اجرایی به بخشی از نامههای مردم در پایان سفر ارائه شد، رهبر شهید از این روند ابراز رضایت و برای همکاران اداره مکاتبات دعا کردند. این موضوع نشان میداد که رسیدگی به مشکلات مردم برای ایشان اهمیت ویژهای داشت.
حلمی با بیان اینکه رهبر شهید در حوزه دانشگاه همواره بر کاربردی شدن دانش و تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت تاکید داشتند، گفت: در یکی از گردهماییهای رایزنان فرهنگی که بنده نیز در آن حضور داشتم، گزارشی از تعداد کتابهای منتشرشده ارائه شد. رهبر معظم انقلاب این پرسش را مطرح کردند که آیا بررسی شده است این کتابها تا چه اندازه به دست مخاطبان رسیده و چه میزان اثرگذاری داشتهاند؟ این نگاه نشان میدهد که از دیدگاه ایشان، صرف انتشار کتاب کافی نیست، بلکه محتوا باید متناسب با نیاز و فهم مخاطب باشد. ایشان بر ارتباط موثر دانشگاه و صنعت نیز تاکید داشتند تا دانش دانشگاهی به تولید و توسعه کشور کمک کند و صنعت نیز مسائل خود را در تعامل با مراکز علمی حل کند. اجرای این سیاست در سالهای بعد زمینه رشد بسیاری از تولیدات داخلی را فراهم کرد.
حلمی همچنین تاکید مستمر بر حمایت از تولید داخلی و کنترل واردات غیرضروری را از دیگر محورهای سیاستگذاری رهبر شهید دانست و ادامه داد: این رویکرد موجب شد ظرفیت تولید بسیاری از کالاهای اساسی در کشور افزایش یابد و وابستگی به واردات کاهش پیدا کند.
وی به دیگر ویژگیهای برجسته شخصیت رهبر شهید اشاره کرد و گفت: ایشان به ارزشهای انسانی و مسائل جهانی توجه داشتند. بیانات رهبر معظم انقلاب محدود به مخاطبان داخلی نیست و بسیاری از موضوعات را بر پایه ارزشهای مشترک انسانی تحلیل میکند. نمونه روشن این رویکرد، نامه ایشان به جوانان اروپا و آمریکای شمالی بود که بازتاب گستردهای یافت. در آن نامه جوانان به مطالعه مستقیم اسلام و قرآن، اندیشهورزی و پرهیز از قضاوت بر اساس فضاسازی رسانهای دعوت شده بودند.
حلمی با بیان اینکه رهبر شهید نسبت به ایرانیان خارج از کشور نگاه حمایتی داشتند، افزود: در یکی از دیدارها با سفرا تاکید کردند که هر ایرانی، صرفنظر از گرایش سیاسی یا اعتقادی اگر در خارج از کشور با مشکلی روبهرو شد، باید از خدمات سفارت جمهوری اسلامی ایران برخوردار باشد. این تاکید موجب شد بسیاری از سفارتخانهها خدمات کنسولی خود را گسترش دهند و برای ارائه خدمات به شهرهای مختلف مراجعه کنند.
وی از محورهای مورد توجه رهبر شهید را گفتوگو و تعامل میان ادیان و مذاهب عنوان کرد و گفت: گفتوگو با رهبران و اندیشمندان مسیحی از جمله کلیساهای کاتولیک، ارتدوکس و پروتستان درباره موضوعاتی مانند عدالت، خانواده، آزادی و ارزشهای انسانی از برنامههایی بود که در دوره رهبری ایشان پیگیری شد. جمهوری اسلامی ایران نیز از سالهای آغازین رهبری حضرت آیتالله خامنهای، گفتوگوهای دینی را بهصورت منظم با مراکز دینی جهان آغاز کرد و این نشستها بهصورت متناوب در ایران و دیگر کشورها برگزار شد. روندی که به گسترش تعاملات علمی و فرهنگی میان پیروان ادیان مختلف کمک کرد.
وی در پایان گفت: برگزاری نشستهای تخصصی درباره آثار بزرگان ادب و عرفان ایران همچون کلاسهای حافظشناسی، مثنویخوانی و بررسی متون کلاسیک از سوی میهمانان این نشست پیشنهاد شد. این آثار از مهمترین منابع فرهنگی و معنوی ما هستند و نسل جوان بیش از گذشته به آشنایی با آنها نیاز دارد. اگر استادان آشنا با این متون، جلسات منظم آموزشی برگزار کنند، میتوانند نقش مؤثری در گسترش فرهنگ مطالعه و شناخت ادبیات فارسی داشته باشند.
ضرورت ثبت روایتهای مردمی از تحولات اخیر
در ادامه این نشست کریم نجفیبرزگر با تاکید بر اینکه رهبر شهید در ابعاد گوناگون علمی، فرهنگی و مدیریتی از ویژگیهایی برخوردارند که ایشان را به الگویی کمنظیر در میان رهبران معاصر تبدیل کرده است، گفت: اگر تنها به موضوع کتاب و کتابخوانی توجه کنیم، کمتر شخصیتی را میتوان یافت که تا این اندازه به مطالعه، نگهداری کتاب، معرفی آثار و ترویج فرهنگ کتابخوانی اهتمام داشته باشد.
نجفی برزگر به دیدگاه رهبر شهید درباره کتاب اشاره کرد و گفت: قائد شهید امت درباره جایگاه کتاب در رشد جامعه انسانی فرموده بودند که همه ادیان الهی و شخصیتهای بزرگ تاریخ از طریق کتاب ماندگار شدهاند و روابط فرهنگی میان ملتها نیز بر پایه کتاب و مبادلات فرهنگی گسترش یافته است. قرآن کریم نیز جایگاه کتاب را در آیات متعددی مورد توجه قرار داده است؛ از جمله در آیه «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» و نیز در تعابیری مانند «يَا أَهْلَ الْكِتَابِ» و «فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ» که بر اهمیت کتاب در هدایت انسان تاکید دارد.
وی ادامه داد: از علامه طباطبایی پرسیدند آیا از این همه مطالعه و نگارش خسته نمیشوید؟ ایشان پاسخ دادند که کتاب مانند باغی است که هر بخش آن میوهای متفاوت دارد؛ هرگاه از مطالعه موضوعی فارغ میشوم، به سراغ کتاب دیگری میروم. مطالعه برای انسان شیرینی و طراوت خاصی دارد.
دبیرکل مجمع بینالمللی اساتید مسلمان دانشگاهها اضافه کرد: رهبر شهید انقلاب نیز بارها فرموده بودند که هرگاه به وضعیت کتاب و کتابخوانی در جامعه میاندیشند، احساس تاسف میکنند؛ زیرا سرانه مطالعه رضایتبخش نیست و بسیاری از کتابخانهها حتی در دانشگاهها با استقبال اندکی روبهرو هستند. ایشان تاکید کرده بودند که همانگونه که غذا بخشی از زندگی روزمره ماست، کتاب نیز باید به بخشی از سبک زندگی جامعه تبدیل شود.
وی به تجربه حضورش در کلاسهای درس رهبر شهید اشاره کرد و گفت: امام شهید انقلاب در علوم حدیث بهویژه رجال و درایه تسلط علمی بالایی داشتند. بارها مشاهده میکردیم که هنگام استناد به یک کتاب، شماره صفحه و حتی سطر مورد نظر را از حفظ بیان میکردند. این شیوه حاصل انس مداوم با کتاب و مطالعه عمیق است. ایشان هشدار داده بودند که فاصله گرفتن جامعه از کتاب، خسارتی جدی برای فرهنگ و دانش بشری به همراه خواهد داشت.
نجفی برزگر نگارش تقریظ بر کتاب را از دیگر ویژگیهای رهبر شهید برشمرد و ادامه داد: آقای دکتر غلامعلی حداد عادل نقل میکنند که ایشان پس از مطالعه هر کتاب، یادداشتی درباره محتوای آن مینوشتند تا مهمترین نکات اثر ثبت شود. در مواردی نیز با نگارش تقریظ، نکات علمی و ادبی خود را در اختیار مولف قرار میدادند. همانگونه که در جلسات شعر، آثار شاعران را با دقت بررسی و درباره آنها اظهار نظر میکردند. آقای حداد عادل همچنین نقل کردهاند که رهبر معظم انقلاب روزانه بین یکصد تا دویست صفحه مطالعه میکردند و از مهارت بالایی در تندخوانی برخوردار بودند.
وی با بیان اینکه دقت علمی رهبر شهید را میتوان در کتاب «مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان» دید، گفت: این اثر اگرچه در قالب ترجمه معرفی شده است، اما در عمل حاصل پژوهش و بررسی منابع متعدد تاریخی است. رهبر شهید برای نگارش آن آثار شخصیتهایی همچون جواهر لعل نهرو، محمدعلی جناح و دیگر اندیشمندان هندی را مطالعه کرده و به همین دلیل این اثر فراتر از یک ترجمه ساده که حاصل یک پژوهش مستند و دقیق است.
دبیرکل مجمع بینالمللی اساتید مسلمان دانشگاهها همچنین بیان کرد: رهبر شهید همواره بر مطالعه آثار مربوط به دفاع مقدس تاکید داشتهاند و معتقد بودند تاریخ جنگ تحمیلی، خاطرات رزمندگان و زندگینامه فرماندهان باید در اختیار نسل جوان قرار گیرد. از نگاه ایشان، آشنایی جوانان با تاریخ هشت سال دفاع مقدس ضرورتی فرهنگی و ملی است. رهبر شهید انقلاب خود نیز این آثار را مطالعه میکردند و آنها را برای شناخت بهتر تاریخ معاصر مفید میدانستند.
وی با بیان اینکه تسلط بر ادبیات فارسی از دیگر ابعاد شخصیت علمی شهید آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای بود، گفت: در یکی از نشستها با روسای دانشگاهها و استادان ادبیات از کشورهای مختلف، رهبر معظم انقلاب درباره حافظ شیرازی سخن گفتند و حاضران از گستره اطلاعات و تحلیلهای ایشان شگفتزده شدند. ایشان علاوه بر حافظ به مطالعه آثار فردوسی، پروین اعتصامی، مهدی اخوان ثالث و نیز برخی آثار برجسته ادبیات جهان مانند «خوشههای خشم» و «کلبه عمو تام» توصیه کردهاند و خود نیز این آثار را مطالعه کردهاند.
این پژوهشگر همچنین بر ضرورت ثبت روایتهای مردمی از تحولات اخیر تاکید کرد و گفت: آنچه امروز در قالب جهاد تبیین مطرح میشود، تنها به بیان رویدادهای سیاسی محدود نیست. بلکه باید حضور و نقش مردم نیز ثبت شود. در این مقطع تاریخی، زنان، مردان، جوانان، نوجوانان و حتی کودکان هر یک به شکلی در این حرکت اجتماعی نقشآفرین بودهاند و ثبت این تجربهها اهمیت فراوانی دارد. باید سازوکاری برای گردآوری خاطرات و روایتهای مردم ایجاد کنیم. امروز بهترین زمان برای ثبت این روایتهاست؛ زیرا هرچه از زمان وقوع رویدادها فاصله بگیریم، بخشی از جزئیات و خاطرات از بین خواهد رفت.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
