آیین اختتامیه ششمین جایزه گلستان با معرفی ۴ برگزیده و ۱۳ شایسته تقدیر و تأکید بر اهداف این جایزه برای گسترش گلستانخوانی در میان نسل برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، آیین اختتامیه و معرفی برگزیدگان ششمین دوره جایزه گلستان، سهشنبه (۲۷ مرداد ۱۴۰۵) با حضور محمدرضا زائری، احسان رضایی، امید مهدینژاد و مژده لواسانی در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
محمدرضا زائری، مؤسس جایزه گلستان، در این مراسم با تشکر از خانه کتاب و ادبیات ایران برای میزبانی، بیان کرد: نسل امروز ما بیش از هر زمانی محتاج و نیازمند تقویت پیوند با ریشههای فرهنگی خود است. هرچه این ریشهها محکمتر باشد، فرزندان ما در زیست فردی، خانوادگی و اجتماعی خود کمتر دچار آسیب میشوند.
او ادامه داد: سعدی، مولانا، حافظ، فردوسی و نظامی ستونهای فرهنگ ما هستند. فرهنگ، هویت و حتی باورهای دینی ما در این سرزمین روییده و بالیده است. توجه به این حق، چیزی به سعدی اضافه نمیکند، اما ما را از این سرمایه برخوردارتر میسازد.
زائری با اشاره به هدف اصلی جایزه گلستان عنوان کرد: از همان آغاز هدف ما تشویق و ترغیب مخاطبان، بهویژه کودکان و نوجوانان، به سعدیخوانی و انس با گلستان بوده است. مسابقه و رقابت هدف نیست؛ آنچه اهمیت دارد ایجاد رغبت و شوق بیشتر برای ارتباط با ادبیات کهن فارسی است.
او درباره مردمی بودن این رویداد افزود: جایزه گلستان از همان ابتدا با کمکهای مردمی آغاز شد و امسال ۱۳۵ میلیون تومان برای جوایز در نظر گرفته شده است. حتی یک ریال از این مبلغ دولتی نیست و هیچ شرکت تولیدی، بنگاه مالی یا بانکی پشت آن نبوده است. کسانی بودند که حتی ۵۰ هزار تومان کمک کردند و من همانقدر از آنها تشکر کردم که از کسی که ۵۰ میلیون تومان داده بود.
زائری با اشاره به مشکلات برگزاری این دوره ادامه داد: امسال به دلیل اتفاقات دیماه و شرایط پس از آن، شروع جایزه با تأخیر روبهرو شد و حتی در برگزاری مردد بودیم. یکی از دوستان هنرمند سراغ گرفت و گفت چه شد جایزه گلستان؟ من گفتم دستمان خالی است، اما با پیگیری او و همراهی مالی مردم، کار شروع شد و به این نقطه رسیدیم.
او در بخش دیگری از سخنانش به حاشیههای داوری پرداخت: در هر دوره ممکن است برخی به نتیجه اعتراض داشته باشند. داوری آثار ادبی امری کیفی و ذهنی است و اختلاف نظر در آن طبیعی است. امسال پیشنهاد شد داوری را به هوش مصنوعی بسپاریم، اما ما به دلایلی تن به این کار ندادیم. هر داور ممکن است متأثر از حس و دریافت لحظهای خود باشد و انتخابها با پرسشهایی همراه شود.
مؤسس جایزه گلستان تأکید کرد: مهم این است که اصل جایزه برگزار شود و این اتفاق به اندازه سهم خودمان رخ دهد. ما قرار نیست عالم را عوض کنیم، اما اگر یک نهال بکاریم یا یک شمع روشن کنیم، همین کافی است. وقتی پدری میگوید فرزندش در خانه از سعدی میگوید، یعنی به هدفمان رسیدهایم. این نوجوان حتی اگر خودش هم علاقه نداشته باشد، پس از این انس، سعدی رهایش نمیکند.
زائری در پایان با قدردانی از داوران گفت: داوری در این جایزه برخلاف ظاهرش کار بسیار دشواری است. داوران ما گاهی میگفتند نمیتوانیم انتخاب کنیم، چون آثار نوجوانان مثل نوجوانان پاره تن آنهاست؛ با این حال محبت کردند و همراهی کردند و امیدوارم خداوند به همهشان سلامتی بدهد.
امید مهدینژاد، شاعر و از داوران این دوره نیز با قدردانی از حجتالاسلام محمدرضا زائری گفت: آقای زائری از جمله هنرگردانهایی است که عمر و انرژی خود را صرف رقمزدن اتفاقات فرهنگی و ادبی میکنند و جایزه گلستان یکی از ویژهترین این اقدامات است.
او با اشاره به آسیبهای لحن خوانش متون ادبی تأکید کرد: لحن مرسوم «به نام خداوند جان و خرد» و... برای خواندن گلستان، این متن را به یک اثر باستانی و دور از دسترس تبدیل میکند. در حالی که سعدی آموزگار حکمت و زندگی است و باید آثارش با لحنی ساده و صمیمی خوانده شود تا نسل جوان با آن ارتباط برقرار کند.
احسان رضایی، منتقد ادبی و دیگر داور این دوره، در سخنانی با یادآوری خاطره پدرش گفت: پدرم بوستان سعدی را حفظ داشت و همیشه از آن برای نصیحتکردن استفاده میکرد. همین اشعار ناخواسته مسیر زندگی من را به سمت فرهنگ و ادبیات تغییر داد.
او درباره روند داوری این دوره افزود: آثار رسیده بسیار به هم نزدیک بودند و همین کار را دشوار کرده بود. در ارزیابی، به کسانی امتیاز بیشتری دادم که بدون لحن تصنعی و با زبان خودشان گلستان را خوانده بودند. ناگزیر بودیم از میان آثار نزدیک به هم، برخی را انتخاب کنیم و برخی را کنار بگذاریم، اما همه کسانی که در این مسابقه شرکت کردند و سعدی را خواندند، شایسته تقدیرند.
مژده لواسانی نیز پیش از سخنانش غزلی از سعدی خواند و گفت: مایه افتخار است که برای دومین بار داوری جایزهای را بر عهده دارم که نام بلند سعدی و اعتبار آقای زائری پشتوانه آن است.
وی افزود: سعدی بیش از آنکه شاعر و نویسنده باشد، معلم زندگی است. جایزه گلستان نشان میدهد که زبان فاخر او هنوز با نسل امروز ارتباط برقرار میکند. آنچه برای من در داوری اهمیت داشت، درستخوانی و فهم متن بود؛ اینکه هر شرکتکننده چقدر متن را از آن خود کرده و با چه اندازه صمیمیت و خلوص آن را اجرا کرده است.
بیانیه دبیرخانه ششمین دوره جایزه گلستان
«جایزه گلستان جایزهای مردمی با هدف ترویج و گسترش فرهنگ گلستانخوانی و آشنایی بیشتر عموم مردم با زبان، اندیشه و هنر سعدی شیرازی است که به ابتکار حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا زائری در سال ۱۴۰۰ آغاز به کار کرد.
در هر دوره از این جایزه یکی از حکایتهای گلستان سعدی به عنوان متن منتخب اعلام میشود و علاقهمندان، فارغ از سن، حرفه و پیشینه میتوانند با خوانش این حکایت و ضبط ویدئویی از اجرای خود در این رویداد فرهنگی مشارکت کنند. در ششمین دوره جایزه، حکایت شماره ۳۶ از گلستان سعدی برای خوانش عمومی انتخاب و فراخوان این دوره در تاریخ ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر شد.
با وجود شرایط ویژه حاکم بر فضای کشور و محدودیتهای ایجادشده در دسترسی به اینترنت، شمار قابل توجهی از علاقهمندان با ارسال ویدئوهای خوانش خود در این دوره از جایزه مشارکت کردند. این حضور و همراهی بار دیگر نشان داد که گلستان سعدی همچنان میتواند پلی میان نسلها و اقشار گوناگون جامعه باشد و زبان و اندیشه سعدی، ظرفیت آن را دارد که در قالبی مردمی و خلاقانه با مخاطبان امروز ارتباط برقرار کند.
هیئت داوران ششمین دوره جایزه گلستان متشکل از آقایان احسان رضایی و امید مهدینژاد و خانم مژده لواسانی آثار ارسالی را بر اساس مجموعهای از معیارهای کیفی و هنری مورد بررسی و ارزیابی قرار داد. از جمله مهمترین ملاکهای داوری میتوان به درستخوانی و رعایت دقیق کلمات و جملات، حفظ کامل متن حکایت، تسلط بر لحن و بیان مناسب و همچنین خلاقیت و کیفیت اجرای اثر اشاره کرد.
دبیرخانه ضمن قدردانی صمیمانه از هیئت داوران و نیز یکایک شرکتکنندگان و همه کسانی که با عشق و علاقه به سعدی و گلستان ویدئوی خوانش حکایت منتخب را برای دبیرخانه ارسال کردند، بر این باور است که ارزش اصلی این رویداد، تنها در انتخاب چند برگزیده خلاصه نمیشود؛ بلکه در شکلگیری یک حرکت جمعی برای بازخوانی و بازشنیدن آثار سعدی و پیوند دوباره مخاطبان امروز با میراث ادبی فارسی است.
بر اساس مجموع امتیازات به دست آمده و پس از بررسی و ارزیابی آثار، هیئت داوران ششمین دوره جایزه گلستان، ۴ نفر را به عنوان برگزیده و کار ۱۳ نفر را شایسته تقدیر معرفی میکند.
به برگزیدگان و شایستگان تقدیر این دوره لوح تقدیر، سردیس سعدی و هدیه نقدی اهدا خواهد شد.
دبیرخانه ششمین دوره جایزه گلستان، ضمن تبریک به برگزیدگان و شایستگان تقدیر، امیدوار است چراغ گلستانخوانی و سعدیخوانی با حضور گستردهتر مردم، بهویژه نسل جوان، همچنان روشن و پرفروغ بماند.»
اسامی برگزیدگان
بر اساس اعلام هیئت داوران، در ششمین دوره جایزه گلستان چهار نفر بهعنوان برگزیده و سیزده نفر شایسته تقدیر معرفی شدند.
برگزیدگان این دوره عبارتاند از: سارا نوروزیشاد از شیراز با جایزه ۲۵ میلیون تومان، سنا امیریمظهر از شیراز با جایزه ۲۰ میلیون تومان، عطیه عسگری از قزوین با جایزه ۱۵ میلیون تومان و فاطمهسادات طبائی از ورامین با جایزه ۱۰ میلیون تومان.
شایستگان تقدیر نیز به این شرح معرفی شدند: سورنا نالائی از مشهد، صبا شمس از اصفهان، یاسمینزهرا بهبودی از رامسر، رقیه مستقیم از شیراز، فاطمه طاهرپور کلانتری از مشهد، هستی فتائی از کازرون، دلسا محسنی از زرند، نورا سلیمی از شیراز، یلدا واحدیان از شیراز، هلنا منصوری از شیراز، عرفان نادری از تهران، آژین فرجی از مریوان و هستی کامیاب از تهران.