با اهالی رسانه در باب هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی/1
رسانهها چگونه میتوانند هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی را به یک گفتوگوی مستمر اجتماعی تبدیل کنند؟
مدیرمسئول و سردبیر ماهنامه «ندای قلم در خوی» با اشاره به نقش متفاوت رسانههای سراسری و محلی در پوشش نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی، تبدیل این رویداد به یک گفتوگوی مستمر اجتماعی را در گرو برنامهریزی رسانهای بلندمدت و عبور از پوشش «خبر رویداد» و رسیدن به مسئله «کتاب و فرهنگ» در استان دانست.
حامد کاظمزاده خوئی؛ مدیرمسئول و سردبیر ماهنامه «ندای قلم» در خوی به روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: نمایشگاه کتاب نباید صرفاً یک رویداد فرهنگی چندروزه باشد که با پایان یافتن روزهای برگزاری، پوشش خبری و محتواهای رسانهای پیرامون آن نیز متوقف شود. رسانههای سراسری میتوانند با نگاه ملی به این رویداد، ظرفیتهای فرهنگی آذربایجان غربی، وضعیت کتابخوانی، نویسندگان و ناشران این استان و مسائل مرتبط با دسترسی مردم استان به کتاب را به مخاطبان سراسر کشور معرفی کنند.
وی افزود: خبرگزاریهای عمومی و رسانههای سراسری میتوانند فراتر از انتشار خبر افتتاح و اختتام هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی، به روایت فرهنگ و فضای فرهنگی این استان بپردازند. این رسانهها میتوانند درباره میزان استقبال مردم آذربایجان غربی از نمایشگاه کتاب این استان، وضعیت اقتصاد نشر در استان، شرایط کتابفروشیهای محلی، نویسندگان بومی و آثارشان، نیازهای فرهنگی نسل جوان و نقش کتاب در توسعه اجتماعی منطقه، گزارشها و گفتوگوهای اثرگذارتری تولید کنند.
کاظمزاده خوئی ادامه داد: رسانههای محلی در استان آذربایجان غربی وظیفهای مشخصتر و سنگینتر بر دوش دارند؛ زیرا مخاطبان این رسانهها، مردم همین استان هستند و با جامعه محلی خود پیوندی مستقیم و روزمره دارند. رسانههای محلی استان میتوانند هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی را به یک موضوع گفتوگوی مستمر اجتماعی درباره جایگاه کتاب و مطالعه در میان مردم استان تبدیل کنند. آنها میتوانند از مسئولان، ناشران، نویسندگان، کتابفروشان، معلمان و دانشگاهیان استان آذربایجان غربی و خود مردم این استان بپرسند که «کتاب در زندگی امروز مردم آذربایجان غربی چه جایگاهی دارد و برای بهبود وضعیت کتابخوانی در این استان چه باید کرد؟» به باور من، زمانی هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی به یک مطالبه فرهنگی برای مردم استان تبدیل میشود که رسانهها از «خبر رویداد» یعنی پوشش خبری افتتاح و اختتام نمایشگاه، عبور کنند و به «مسئله کتاب و فرهنگ» در استان آذربایجان غربی بپردازند.
این روزنامهنگار اهل خوی درباره استفاده از شبکههای اجتماعی و رسانههای مکتوب و دیجیتال برای معرفی هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی گفت: امروز دیگر نمیتوان برای معرفی نمایشگاه کتاب تنها به انتشار خبر، گزارش عملکرد و پوستر بسنده کرد. مخاطبان رسانهها، بهویژه نسل جوان، بیشتر با محتوای کوتاه، تصویری، تعاملی و روایتمحور ارتباط برقرار میکنند. رسانههای سراسری میتوانند با تولید گزارشهای ویدئویی کوتاه، گفتوگو با نویسندگان و ناشران حاضر در هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی، معرفی کتابهای شاخص این دوره از نمایشگاه، گزارشهای میدانی از حالوهوای این رویداد و روایتهای انسانی از بازدیدکنندگان نمایشگاه، هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی را از سطح یک رویداد استانی فراتر ببرند و آن را به مردم سراسر کشور معرفی کنند.
وی افزود: رسانههای محلی استان آذربایجان غربی نیز میتوانند یک قدم جلوتر بروند و سراغ تولید محتوای بومی و مخاطبمحور بروند؛ برای مثال معرفی نویسندگان استان، معرفی کتابهای مرتبط با تاریخ و فرهنگ آذربایجان غربی، گفتوگو با جوانان استان درباره کتابخوانی، معرفی کتابفروشیهای فعال در استان آذربایجان غربی و حتی روایت تصویری از تجربه بازدیدکنندگان هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی.
این فعال رسانهای درباره محتواهای موثر در شبکههای اجتماعی اشاره کرد: در شبکههای اجتماعی، محتوایی موفقتر است که به جای اینکه صرفاً اعلام کند «نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی برگزار شد»، مخاطب را با خود همراه کند؛ مثلا بگوید «اگر فقط ۱۰۰ هزار تومان برای خرید کتاب از هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی داشتید، چه کتابی انتخاب میکردید؟» یا «پنج کتابی که یک جوان آذربایجانی باید بخواند.» این نوع محتوای تعاملی و مخاطبمحور در شبکههای اجتماعی، مخاطبان رسانههای محلی استان آذربایجان غربی را از بینندگان منفعلی که فقط خبر برگزاری نمایشگاه را میخوانند، به مشارکتکنندگانی فعال تبدیل میکند که در بحثهای مرتبط با کتاب و نمایشگاه نظر میدهند، در چالشهای رسانهای شرکت میکنند و تجربه حضور خود در نمایشگاه را با دیگران به اشتراک میگذارند.
کاظمزاده خوئی همچنین درباره چگونگی مواجهه مطلوب رسانههای مکتوب با موضوع هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی گفت: رسانههای مکتوب استان آذربایجان غربی نیز باید در پوشش هجدهمین نمایشگاه کتاب این استان، از گزارشهایی بهره بگیرند که به ریشهها، علتها و پیامدهای وضعیت کتاب و نشر در استان میپردازند. همچنین میتوانند پروندههای موضوعی منتشر کنند؛ یعنی مجموعهای از مطالب حول یک محور مشخص، مانند پروندهای درباره وضعیت نشر آذربایجان غربی، پروندهای درباره مفاخر ادبی استان یا پروندهای درباره کتابخوانی در میان نسل جوان. در کنار اینها نقد و معرفی کتاب، معرفی نویسندگان بومی و تحلیل وضعیت نشر استان نیز باید در دستور کار رسانههای مکتوب استان آذربایجان غربی قرار بگیرد.
وی اضافه کرد: رسانههای مکتوب میتوانند به موضوع نمایشگاه کتاب از زوایای مختلف بپردازند و لایههای زیرین آن را بررسی کنند، در حالی که رسانههای دیجیتال سرعت انتشار خبر و شمار مخاطبانی که آن را میبینند، افزایش میدهند. ترکیب این دو نوع رسانه میتواند پوشش خبری هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی را از یک خبر ساده به یک پرونده رسانهای کامل و چندلایه تبدیل کند.
برگزیده جایزه ویژه رسانه حامی کتاب در بیستودومین جشنواره کتاب و رسانه درباره معرفی مفاخر ادبی و فرهنگی آذربایجان غربی در هجدهمین نمایشگاه کتاب این استان گفت: این نمایشگاه کتاب میتواند فرصتی برای بازخوانی هویت فرهنگی آذربایجان غربی و معرفی چهرههایی که این هویت را ساختهاند به نسل جوان و مخاطبان امروز کتاب و فرهنگ در استان آذربایجان غربی باشد. آذربایجان غربی در کنار میزبان یک نمایشگاه کتاب، استانی است با پیشینه تاریخی، ادبی و فرهنگی متنوع و با شخصیتهایی که بخشی از حافظه فرهنگی ایران را شکل دادهاند.
مدیرمسئول ماهنامه «ندای قلم» همچنین در ضرورت پرداخت موثر به مفاخر فرهنگی استان آذربایجان غربی گفت: رسانههای سراسری میتوانند این مفاخر را از زاویهای ملی معرفی کنند؛ یعنی نشان دهند که میراث ادبی و فرهنگی آذربایجان غربی چه سهمی در فرهنگ ایران داشته و این چهرهها چه تاثیری بر جریان ادبی و فرهنگی کشور گذاشتهاند. رسانههای محلی استان نیز مسئولیت مهمتری در اینباره بر دوش دارند؛ زیرا نسل جوان امروز آذربایجان غربی بیش از گذشته از این چهرهها فاصله گرفته و اگر رسانههای محلی این مفاخر را به زبان امروزی به آنها معرفی نکنند، خطر فراموشی این سرمایه فرهنگی وجود دارد.
کاظمزاده خوئی ادامه داد: رسانهها و فعالان فرهنگی میتوانند در برنامههای مختلف نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی، از قالبهایی مانند ویدئوهای یکدقیقهای، پادکست، اینفوگرافیک، روایتهای کوتاه، گفتوگو با پژوهشگران و معرفی آثار شاخص این مفاخر استفاده کنند. حتی میتوان در حاشیه هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی، یک «پرونده رسانهای مفاخر آذربایجان غربی» ایجاد و هر روز یکی از شخصیتهای ادبی و فرهنگی این استان را به مخاطبان داخل و خارج از استان معرفی کرد. به باور من یکی از بهترین راههای حفظ میراث فرهنگی و ادبی آذربایجان غربی و زنده نگه داشتن نام مفاخر این استان، این است که آن را از کتابها و آرشیوها بیرون بیاوریم و به زبان نسل جوان امروز روایتش کنیم.
مدیرمسئول و سردبیر ماهنامه ندای قلم تاکید کرد: مسئله این است که چگونه فرهنگ کتاب و کتابخوانی را از یک مناسبت تقویمی به یک جریان مستمر اجتماعی در آذربایجان غربی تبدیل کنیم. اگر پس از پایان هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی توجه رسانهها و مردم به کتاب و مطالعه به میزان قبل از برگزاری نمایشگاه کاهش پیدا کند، بخش مهمی از ظرفیت این رویداد فرهنگی برای تقویت فرهنگ مطالعه در استان از دست رفته است؛ اما اگر این نمایشگاه کتاب بتواند میان کتاب و نهادهای مختلف استان آذربایجان غربی مانند رسانهها، مدارس، دانشگاهها، خانوادهها، نویسندگان، ناشران، کتابفروشان و فضای مجازی ارتباط ایجاد کند، میتواند اثر خود را در طول سال نیز بر کتابخوانی مردم استان ادامه دهد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود مواجهه رسانهها با رویداد هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی را امری مهم خواند و ادامه داد: به نظرم رسانههای سراسری و محلی میتوانند نقشی موثر در پیوند دادن کتاب با جامعه و زندگی روزمره مردم آذربایجان غربی ایفا کنند. پیشنهاد من این است که برای نمایشگاههای آینده کتاب در استان، یک برنامه رسانهای و ارتباطی از ماهها قبل توسط دستاندرکاران برگزاری نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی و رسانههای استان طراحی شود؛ به این معنا که معرفی و اطلاعرسانی نمایشگاه کتاب پیش از برگزاری، در زمان برگزاری و حتی پس از پایان آن ادامه داشته باشد.
کاظمزاده خوئی در پایان گفت: اگر ما بهعنوان رسانه و فعالان فرهنگی استان بتوانیم کاری کنیم که مردم آذربایجان غربی پس از پایان هجدهمین نمایشگاه کتاب این استان همچنان درباره کتاب، نویسنده، مطالعه، نشر بومی و وضعیت کتابخوانی در استان صحبت کنند، آن زمان میتوان گفت نمایشگاه کتاب از یک رویداد فرهنگی چندروزه عبور کرده و به یک جریان فرهنگی و اجتماعی پایدار در آذربایجان غربی تبدیل شده است.
هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان غربی و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۳۰ شهریور تا پنجم مهر ۱۴۰۵ در تالار وحدت ارومیه برگزار میشود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
