با ناشران آذربایجان غربی/۷
نشر یاز و تلاش بسیارش برای ثبت تاریخ، فرهنگ و ادبیات آذربایجان غربی
نشر یاز در ارومیه در طول بیش از دو دهه، بخش مهمی از کارنامه خود را به ادبیات آذربایجان، فولکلور، تاریخ و آثار نویسندگان و شاعران منطقه اختصاص داده است.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، انتشارات یاز به مدیر مسئولی بهرام اسدی؛ شاعر شناخته شده ارومیهای فعالیت خود را از سال 1382 آغاز کرد و تاکنون توانسته کتابهای متعددی را در زمینه شعر، تاریخ آذربایجان غربی، فولکلور و... منتشر کند.
«گول اورهگین آچیلسین» اثر زندهیاد باباعلی جوانمرد؛ شاعر سرشناس میاندوآبی از جمله نخستین آثار منتشر شده توسط انتشارات یاز است. باباعلی جوانمرد که در سال 1400 به دیدار معبود شتافت، از جمله شعرای آذریگو بود و اشعار عرفانی، حماسی و طنز وی زبانزد عام و خاص است.
سالهای نخست فعالیت یاز با توجه ویژه به میراث شفاهی و ادبی آذربایجان همراه بود. شاخصترین اثر این دوره کتاب «ایران آشیقلاری» مجموعهای شامل زندگینامه و تصاویر ۹۲ عاشیق است که با گردآوری و پژوهش آشیق قنبر حقیری و تنظیم بهرام اسدی در دسترس مخاطبان قرار گرفت. کتاب «ایل آخیـر چهارشنبهلر» نیز درباره آیینهای چهار چهارشنبه پایانی سال، نامگذاری آنها، مراسم مربوط به هر چهارشنبه، ضربالمثلها و بایاتیهای مرتبط با این آیینهاست. این آثار بخشی از فرهنگ عامه را از فضای شفاهی به قالب کتاب منتقل کردهاند.
یکی از نشانههای استمرار این مسیر، انتشار آثار مربوط به ادبیات عاشیقی است. «عاشیق ادبیاتی آراشدیرمالاری» در سال ۱۳۹۴ منتشر شده و موضوع آن پژوهشهایی درباره ادبیات عاشیقی است. «عاشیق علعسگر» نیز مجموعهای از شعرها و روایتهای این شاعر شناختهشده ادبیات عاشیقی است که به کوشش اسلام علعسگر فراهم شده و بهرام اسدی آن را به الفبای فارسی منتقل و منتشر کرده است.
ژ«اورمو سؤز مولکو» نمونه دیگری از همین نگاه به میراث ادبی منطقه است. این کتاب تذکره شاعران اورمیهای است که از دوره صفوی تا زمان معاصر را دربرمیگیرد. کتاب ۵۰۴ صفحه دارد و بهرام اسدی و احمد اسدی در آمادهسازی آن همکاری کردهاند. قرار گرفتن نام شاعران دورههای مختلف در یک مجموعه، امکان دنبال کردن بخشی از تداوم شعر و زبان در تاریخ فرهنگی ارومیه را فراهم میکند.
نشر یاز همچنین در سالاین میان، یاز به سراغ متونی رفته که برای سالها در قالب نسخه خطی یا دستنوشته باقی مانده بودند. «عندلیب افشار» نمونهای از این آثار است. شعرهای میرزا لطفعلی عندلیب افشار (درگذشته به سال 1335 هجری قمری در ارومیه) در این کتاب به مخاطبان ارائه میشود. از دیگر تصحیحات متون منتشر شده توسط این انتشارات «تازه گلستان» دیوان ترکی عمادالدین نسیمی (از بزرگان جنبش حروفیه) است. بهرام اسدی این کتاب را به همراه زندگینامه مفصلی از نسیمی در 1200 صفحه منتشر کرد.
در زمینه تاریخ ارومیه هم کتاب «تاریخچه دارالنشاط اورمیه» نوشته توحید ملکزاده از آثار شاخص نشر یاز است. از دیگر منابع تاریخی این انتشارات میتوان به زندگی و مبارزات «کاظمخان قوشچی» و «مویههای شهر غریب» اشاره کرد. «مویههای شهر غریب»به همراه «راز گل نسترن» دو کتابی است که نشر یاز درباره واقعه خونین جیلولوق منتشر کرده است.
بخش دیگری از کارنامه کاری یاز به زبان اختصاص دارد. «آذربایجان تورکجهسینین یازی قایدالاری» درباره قواعد نوشتن زبان ترکی آذربایجانی با الفبای عربی است و شیوه نگارش این زبان را توضیح میدهد. انتشارات یاز همچنین «تورکجهنی قورویاق» را منتشر کرده که به مسائل مربوط به نوشتار ترکی آذربایجانی و ایرادهای موجود در کاربرد آن میپردازد.
یاز در حوزه ادبیات کودک نیز فعالیت داشته است. «یاغدی یاغیشلار» مجموعهای از شعرهای کودکانه است که در آرشیو انتشارات چندین نوبت چاپ آن ثبت شده است. «حیوانلاری تانیاق» نیز از آثار کودکانه بهرام اسدی است که نام ۱۶۰ حیوان را به زبان ترکی در قالب شعرهای کوتاه معرفی میکند. «گؤزل اوشاق آدلاری» نیز مجموعهای از نامهای ترکی برای کودکان است که نامهای دخترانه و پسرانه را همراه با توضیح فارسی و نگارش لاتین ارائه میکند.
در سالهای بعد دامنه آثار یاز به موضوعات اجتماعی و آموزشی نیز رسیده است. «رویکردهای نوین در تربیت شهروندی» درباره مفهوم شهروند خوب و راهکارهای مرتبط با آن نوشته شده و «رویکردهای نوین در آموزش پیش از ازدواج» نیز موضوعاتی مرتبط با آشنایی جوانان با مسائل ازدواج و روابط اجتماعی را دنبال میکند. «ارزیابی متافیزیکی سهروردی و ملاصدرا» و «کشف هستی با علوم» نیز از تازههای نشر یاز هستند.
هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان غربی و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۳۰ شهریور تا ۵ مهر ۱۴۰۵ در تالار وحدت ارومیه برگزار میشود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
