در نشست «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه و نشر آثار کودک و نوجوان» مطرح شد؛
حضور موثر صنعت نشر در عرصه بین‌المللی به تقویت قدرت نرم کشور کمک می‌کند
رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، صنعت نشر و ادبیات را از ظرفیت‌های مهم کشور در عرصه بین‌المللی عنوان کرد و گفت: حضور مؤثر در این حوزه می‌تواند به تقویت قدرت نرم کشور و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی ایران کمک کند.
به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل خانه کتاب و ادبیات ایران، نشست «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه و نشر آثار کودک و نوجوان» هم‌زمان با هفته ملی کودک دوشنبه (۲۰ مهر ۱۴۰۵) با حضور عبدالرضا عالی‌زاده؛ رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، فتح‌الله فروغی؛ رئیس هیئت مدیره ناشران کتاب کودک، احمد ذوعلم؛ مدیر آژانس ادبی دایره مینا، مقصود نعیمی ذاکر؛ کارشناس رسانه و نشر و حضور مجازی جعفر مروارید؛ رایزن فرهنگی ایران در تونس و زهرا رشیدبیگی؛ نماینده رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در روسیه با دبیری سیدعلی کاشفی‌خوانساری در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
حوزه کودک و مقاومت از اولویت‌های مرکز ساماندهی ترجمه و نشر است
در ابتدای این نشست عبدالرضا عالی‌زاد ضمن تشریح فعالیت‌های مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، به سابقه شکل‌گیری آن، ظرفیت ترجمه و انتشار آثار در زبان‌های مختلف و سیاست‌های حمایتی در این حوزه اشاره کرد و گفت: حمایت از ترجمه و نشر بین‌المللی آثار فارسی با توجه به نیاز مخاطبان و ظرفیت بازار کشورهای مقصد دنبال می‌شود.
وی افزود: در سال‌های اخیر، به‌طور متوسط سالانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ عنوان کتاب از زبان فارسی به ۲۲ زبان مختلف ترجمه شده است. همچنین سالانه حدود ۱۰ تا ۲۰ عنوان کتاب از زبان‌های دیگر به فارسی ترجمه می‌شود. بخشی از این فعالیت‌ها به انتشار محتوای نشست‌ها، سمینارها و گفت‌وگوهایی مربوط است که در کشورهای دیگر برگزار می‌شوند. ترجمه و انتشار این آثار به زبان مقصد، زمینه ماندگاری و دسترسی بیشتر مخاطبان به محتوای این برنامه‌ها را فراهم می‌کند.
رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با اشاره به تغییر رویکردهای حمایتی در حوزه ترجمه و نشر بین‌المللی بیان کرد: حمایت از ترجمه کتاب باید با توجه به ظرفیت بازار کشور مقصد و میزان استقبال مخاطبان انجام شود. در رویکرد فعلی، مشارکت ناشر خارجی و سرمایه‌گذاری او در انتشار اثر اهمیت دارد و این مرکز نیز با تامین بخشی از هزینه‌ها، به تسهیل فرایند ترجمه و انتشار کمک می‌کند. برای ترجمه و انتشار یک اثر، باید تقاضای مخاطب و امکان عرضه آن در بازار کشور مقصد بررسی شود. برای مثال ترجمه یک کتاب کودک به زبان ژاپنی زمانی می‌تواند در دستور کار ناشر قرار گیرد که زمینه مناسبی برای انتشار و عرضه آن وجود داشته باشد.
عالی‌زاد درباره اولویت‌بندی آثار برای ترجمه گفت: در حوزه معارف اسلامی، موضوعاتی مانند شیعه‌شناسی و اسلام‌شناسی از اولویت‌های مشخصی برخوردارند و آثار مرتبط با این حوزه‌ها بر اساس معیارهای تعیین‌شده ارزیابی می‌شوند. در حوزه علوم انسانی، به دلیل گستردگی موضوعات و تنوع آثار، از جمله رمان، شعر، ادبیات کودک و... انتخاب و اولویت‌بندی آثار به بررسی دقیق‌تری نیاز دارد. در این زمینه، نیازسنجی مخاطبان در کشورهای مقصد اهمیت زیادی دارد. نمایندگی‌ها و مراکز فرهنگی در کشورهای مختلف پیشنهادهای خود را ارائه می‌کنند و برنامه‌ریزی برای انتخاب و ترجمه آثار با توجه به این پیشنهادها و منابع موجود انجام می‌شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به اولویت‌های محتوایی سال گذشته اشاره کرد و گفت: در این دوره، دو موضوع حوزه کودک و حوزه مقاومت در اولویت برنامه‌های مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی قرار گرفتند و موضوعاتی مانند کودک، زن، خانواده، سبک زندگی، مقاومت، دفاع مقدس و... مورد توجه قرار دارند.
عالی‌زاد با بیان اینکه این موضوعات در نمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب نیز مورد توجه قرار می‌گیرند، گفت: بسیاری از نمایشگاه‌های بین‌المللی بخش‌ها و جوایز ویژه‌ای برای کتاب کودک در نظر می‌گیرند. این حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا محتوای تولیدشده برای کودکان می‌تواند در شکل‌گیری نگرش‌ها و ارزش‌های نسل آینده نقش داشته باشد. ترجمه این آثار، از نظر حجم متن و فرایند تولید در بسیاری از موارد به زمان و هزینه کمتری نسبت به کتاب‌های تخصصی و حجیم نیاز دارد. تولید و ترجمه کتاب کودک به ملاحظات تخصصی نیاز دارد و ویژگی‌های ساختاری، ظاهری و محتوایی این آثار باید متناسب با مخاطب هدف بررسی شود. موضوعاتی مانند کودک و سبک زندگی نیز ظرفیت مناسبی برای معرفی آثار فارسی در عرصه بین‌المللی دارند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به سازوکارهای حمایتی مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در حوزه ترجمه و نشر بین‌المللی اشاره کرد و ادامه داد: هدف ما تسهیل ارتباط میان ناشران داخلی و خارجی و فراهم کردن زمینه حضور ناشران ایرانی در بازارهای بین‌المللی کتاب است. در این زمینه بخش دولتی نقش تسهیل‌گر و سیاست‌گذار را ایفا کند و زمینه فعالیت ناشران بخش خصوصی را گسترش دهد. در این چارچوب، مرکز ساماندهی ترجمه و نشر می‌کوشد ارتباط میان ناشران ایرانی و ناشران کشورهای دیگر، از جمله روسیه را برقرار کند تا زمینه همکاری و انتشار آثار در بازارهای هدف فراهم شود.
عال‌زاد درباره تقسیم وظایف در فرایند انتخاب و انتشار کتاب‌های کودک گفت: در این زمینه، انجمن ناشران کتاب کودک می‌تواند مسئولیت بررسی، داوری و اولویت‌بندی آثار را بر عهده بگیرد؛ زیرا انتخاب کتاب مناسب به شناخت تخصصی این حوزه نیاز دارد. مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی نیز در شناسایی بازارهای هدف، ارزیابی ظرفیت کشورهای مختلف و برقراری ارتباط میان ناشران داخلی و خارجی مشارکت می‌کند. در فرآیند حمایت مالی از آن نیز ابتدا آثار ارزیابی و اولویت‌بندی می‌شوند. سپس ناشر خارجی متناسب با اثر انتخاب‌شده شناسایی می‌شود و میزان مشارکت او در هزینه‌های ترجمه، چاپ و انتشار مشخص می‌شود. مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی نیز بر اساس سازوکار حمایتی خود، بخشی از هزینه‌ها را تأمین می‌کند تا زمینه انتشار اثر در کشور مقصد فراهم شود.
ترجمه ادبیات کودک می‌تواند به تغییر تصویر جهانی از جامعه ما کمک کند
در ادامه این نشست، فتح الله فروغی با تأکید بر نقش ترجمه در معرفی فرهنگ و تجربه‌های زیسته ایرانیان به کودکان جهان گفت: ترجمه کتاب کودک، فرصتی برای انتقال فرهنگ، ارزش‌ها و باورهای جامعه ماست و می‌تواند به شناخت بهتر کودکان دیگر کشورها از ایران کمک کند.
وی به نقش ترجمه در ارتباط میان فرهنگ‌ها اشاره کرد و گفت: ترجمه به‌مثابه پلی میان فرهنگ‌ها عمل می‌کند. موضوع ترجمه و ادبیات کودک، با وجود تفاوت‌هایی که دارند، ارتباط نزدیکی با یکدیگر پیدا می‌کنند. در این میان، ادبیات کودک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و می‌تواند زمینه آشنایی نسل‌های آینده با فرهنگ‌های مختلف را فراهم کند. ترجمه فرصتی برای انتقال تجربه‌ها، فرهنگ‌ها، ارزش‌ها و باورهای یک جامعه به دیگر کشورهاست. کودکان جهان از طریق داستان‌ها و ادبیات می‌توانند با زندگی، اندیشه‌ها و احساسات کودکان ایرانی آشنا شوند.
فروغی با اشاره به نقش ادبیات در اصلاح تصویرهای کلیشه‌ای از جامعه ایران بیان کرد: رسانه‌ها و اخبار گاهی تصویری محدود و کلیشه‌ای از جامعه و کودکان ما ارائه می‌کنند. ادبیات کودک می‌تواند به شناخت ابعاد بیشتری از زندگی کودکان ایرانی کمک کند و زمینه آشنایی مخاطبان خارجی با تجربه‌ها، امیدها، شادی‌ها و دغدغه‌های آنان را فراهم آورد. کودکان جهان با وجود تفاوت‌های فرهنگی در بسیاری از تجربه‌ها و احساسات با یکدیگر اشتراک دارند. داستان‌ها می‌توانند این پیوندها را آشکار کنند و فرصتی فراهم آورند تا کودکان کشورهای دیگر، جهان را از دریچه نگاه صادقانه و کودکانه همسالان ایرانی خود بشناسند.
رئیس هیئت مدیره ناشران کتاب کودک با اشاره به ضرورت انتخاب آثار مناسب برای ترجمه گفت: ارزش فرهنگی یک اثر در داخل کشور به‌تنهایی برای انتخاب آن جهت ترجمه کافی نیست. باید بررسی کنیم که هر اثر تا چه اندازه ظرفیت برقراری ارتباط با مخاطبان کشورهای دیگر را دارد. در این مسیر، شناخت فرهنگ، عادت‌ها و ویژگی‌های شناختی، عاطفی و روانی مخاطبان کشور مقصد اهمیت زیادی دارد. مترجم آثار کودک و نوجوان باید با زبان روز، اصطلاحات رایج و بافت اجتماعی و زبانی جامعه مقصد آشنایی داشته باشد. شناخت این ویژگی‌ها به مترجم کمک می‌کند تا داستان و مفاهیم آن را به شکلی متناسب با دنیای ذهنی مخاطبان منتقل کند.
وی با تأکید بر ضرورت تداوم نشست‌های تخصصی در حوزه ترجمه و ادبیات کودک، ادامه داد: برای تحقق این اهداف باید پرسش‌ها و دغدغه‌های تخصصی این حوزه بررسی شوند. نشست‌هایی با حضور کارشناسان می‌توانند زمینه تبادل نظر، شناسایی مسائل و یافتن راهکارهای مؤثر برای گسترش ترجمه و معرفی ادبیات کودک ایران در عرصه بین‌المللی را فراهم کنند. به نظرم باید توان اقتصادی صنعت نشر ایران تقویت شود و برنامه‌ریزی مستمری برای معرفی آثار ایرانی در عرصه بین‌المللی صورت گیرد. اگر می‌توانستیم از فرصت‌های موجود در بازارهای جهانی به‌خوبی استفاده کنیم، صنعت نشر کشور از چرخه اقتصادی قدرتمندتری برخوردار بود و امکان بیشتری برای جذب منابع و حمایت از ناشران داخلی فراهم می‌شد.
رئیس هیئت مدیره ناشران کتاب کودک با اشاره به چالش‌های اقتصادی صنعت نشر گفت: یکی از مشکلات اساسی این حوزه، ضعف اقتصادی ناشران است. این وضعیت بر توانایی آنها برای حمایت از نویسندگان و تصویرگران تأثیر می‌گذارد و تولید آثاری را که قابلیت عرضه در بازارهای جهانی داشته باشند، با دشواری‌هایی مواجه می‌کند. برگزاری نشست‌های تخصصی، حضور در فلوشیپ کتاب تهران و همکاری با انجمن‌های تخصصی، از جمله انجمن نویسندگان، انجمن تصویرگران و انجمن ناشران کتاب کودک، زمینه شناسایی و آماده‌سازی آثار مناسب برای عرضه بین‌المللی را فراهم کرده است. این اقدامات حاصل همکاری مجموعه‌های مختلف است و باید با برنامه‌ریزی منسجم و استمرار بیشتری دنبال شود.
فروغی با تأکید بر ضرورت توسعه همکاری‌های میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی و انجمن‌های تخصصی بیان کرد: ایجاد بسترهای تازه همکاری و استفاده از ظرفیت مجموعه‌هایی که امکان معرفی و ترویج کتاب کودک در بازارهای جهانی را دارند، می‌تواند به توسعه فعالیت‌های بین‌المللی کمک کند. در این مسیر، انجمن‌ها می‌توانند در ارزیابی آثار و شناسایی ظرفیت‌های تخصصی نقش داشته باشند و نهادهای دولتی و بخش خصوصی نیز برای تأمین منابع و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم همکاری کنند.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاست‌گذاری‌های حوزه نشر کودک بیان کرد: برای دستیابی به نتایج مؤثرتر، باید در سه حوزه راهبرد، ساختار و پایداری برنامه‌ریزی کنیم. در بخش راهبرد، لازم است معیارهای انتخاب آثار، موضوعات اولویت‌دار و شرایط ورود کتاب‌ها به بازارهای بین‌المللی به‌روشنی مشخص شوند.
رئیس هیئت مدیره ناشران کتاب کودک ادامه داد: در بخش ساختار، باید روابط میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی و انجمن‌های تخصصی به شکلی کارآمد تنظیم شود. همچنین دریافت و بررسی بازخوردهای بازارهای هدف اهمیت دارد تا تصمیم‌گیری‌ها بر اساس نیازها و شرایط واقعی مخاطبان و ناشران در کشورهای مختلف انجام شود.
فروغی در پایان با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به توسعه نشر بین‌المللی کتاب کودک گفت: پیشرفت در این حوزه به صبوری، استمرار و برنامه‌ریزی نیاز دارد. باید مسیر معرفی و عرضه آثار ایرانی در بازارهای جهانی را به‌صورت پیوسته دنبال کنیم تا ظرفیت‌های موجود به نتایج پایدار و مؤثر منجر شوند.
ترجمه کتاب کودک به شناخت عمیق زبان و فرهنگ نیاز دارد
مقصود نعیمی ذاکر از دیگر سخنرانان حاضر در این نشست با تاکید بر ضرورت نگاه علمی به ترجمه گفت: ترجمه آثار ادبی و به‌ویژه کتاب‌های کودک به شناخت دقیق زبان، فرهنگ و تجربه زیسته مخاطبان نیاز دارد. برای توسعه ترجمه و حضور مؤثر آثار ایرانی در بازارهای جهانی، باید زیرساخت‌های علمی این حوزه تقویت شود.
وی با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از تجربه مدیران و کارشناسان باسابقه حوزه فرهنگ ادامه داد: برای ارتقای جایگاه فرهنگی کشور باید ظرفیت‌های موجود را شناسایی کنیم و از نویسندگان و اهل قلم حمایت کنیم تا زمینه تولید آثار ارزشمند و معرفی آنها در عرصه بین‌المللی فراهم شود.
نعیمی ذاکر با بیان اینکه ترجمه فرایندی فراتر از انتقال واژه‌ها از یک زبان به زبان دیگر است، افزود: مترجم باید با جریان‌های فرهنگی و اجتماعی آشنا باشد و بتواند مفاهیم را با توجه به زمینه شکل‌گیری آنها منتقل کند. در بسیاری از آثار لحن، صدای شخصیت‌ها و بافت اجتماعی نیز در انتقال مفهوم نقش دارند.
این کارشناس نشر و رسانه همچنین بیان کرد: مترجم برای انتقال دقیق معنای یک اثر باید زمان کافی صرف کند و با زبان عامیانه، فضای اجتماعی و ویژگی‌های فرهنگی متن آشنا شود. شناخت این عناصر به مترجم کمک می‌کند لحن و شخصیت‌پردازی اثر را در زبان مقصد حفظ کند. بی‌توجهی به این جنبه‌ها می‌تواند به ترجمه‌ای خشک و دور از فضای اصلی اثر منجر شود.
وی همچنین بر ضرورت تدوین مبانی علمی برای انتخاب واژگان متناسب با گروه‌های سنی تاکید کرد و گفت: در ترجمه کتاب‌های علمی کودکان باید سطح شناختی و توانایی زبانی مخاطب در نظر گرفته شود. انتخاب واژگان و شیوه بیان مطالب باید با سن کودک تناسب داشته باشد. برای تحقق این هدف، همکاری متخصصان ادبیات، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی ضروری است.
نعیمی ذاکر با اشاره به ویژگی‌های مخاطبان کودک بیان کرد: کتاب کودک باید بتواند توجه مخاطب را جلب کند و او را تا پایان با خود همراه نگه دارد. کودکان در برابر متن‌های دشوار و خشک به‌سرعت خسته می‌شوند. در شرایطی که رسانه‌های تصویری بخش مهمی از اوقات فراغت کودکان را به خود اختصاص داده‌اند، جذابیت متن و تناسب آن با نیازهای مخاطب اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وی شناسایی اشتراکات فرهنگی و تمدنی را از عوامل مؤثر در موفقیت ترجمه دانست و افزود: مترجم باید مفاهیم مشترک میان فرهنگ مبدأ و مقصد را بشناسد و آنها را به شیوه‌ای منتقل کند که برای مخاطب زبان مقصد قابل‌درک باشد.
این کارشناس نشر و رسانه در ادامه به ضرورت توجه به تحولات فناوری اشاره کرد و گفت: نشر در روزگار کنونی به ظرفیت‌های رسانه‌ای و فضای دیجیتال نیز وابسته است. پیوند میان نشر مکتوب، نشر الکترونیک و فضای مجازی می‌تواند زمینه معرفی گسترده‌تر آثار و تداوم ارتباط میان تولیدکنندگان کتاب و مخاطبان را فراهم کند.
نعیمی ذاکر در پایان تأکید کرد: توسعه ترجمه به برنامه‌ریزی علمی، شناخت مخاطب، تقویت زیرساخت‌های فرهنگی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های رسانه‌ای نیاز دارد. شناسایی دقیق اشتراکات فرهنگی و توجه به ویژگی‌های زبانی و شناختی مخاطبان می‌تواند به بهبود کیفیت ترجمه و افزایش امکان عرضه آثار ایرانی در بازارهای جهانی کمک کند.
توسعه نشر بین‌المللی به سیاست‌گذاری منسجم و تنظیم‌گری هوشمند نیاز دارد
در ادامه این نشست احمد ذوعلم با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌گذاری حوزه نشر گفت: توسعه فعالیت‌های فرهنگی و حضور آثار ایرانی در بازارهای جهانی به هماهنگی میان نهادهای فرهنگی، استمرار سیاست‌ها و ایجاد ساختارهای شفاف برای فعالیت ناشران و آژانس‌های ادبی نیاز دارد.
وی افزود: برای پیشرفت باید شکست‌ها و دلایل توقف پروژه‌ها را به‌صورت دقیق بررسی کنیم. شناخت عواملی که مانع تحقق اهداف یک طرح شده‌اند، امکان اصلاح مسیر و جلوگیری از تکرار اشتباهات را فراهم می‌کند. استفاده از تجربه‌های داخلی و بین‌المللی نیز می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌ها کمک کند.
ذوعلم با بیان اینکه مسائل حوزه نشر را باید در چارچوب سیاست‌گذاری فرهنگی بررسی کرد، افزود: ترجمه، حرفه‌ای مستقل با مسائل و الزامات تخصصی خود است؛ بااین‌حال، توسعه فعالیت‌های ترجمه و معرفی آثار به بازارهای جهانی به سیاست‌های کلان حوزه کتاب و فرهنگ نیز وابسته است. در این زمینه باید کیفیت ترجمه، شیوه مدیریت نشر و سازوکارهای معرفی و ترویج آثار را به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار داد.
مدیر آژانس ادبی دایره مینا، نبود پیوستگی در سیاست‌گذاری فرهنگی را از چالش‌های این حوزه دانست و گفت: گاهی نهادهای مختلف از فعالیت‌های یکدیگر اطلاع کافی ندارند، برنامه‌های موازی اجرا می‌کنند یا فعالیت‌هایشان با یکدیگر تداخل پیدا می‌کند. چنین وضعیتی از انسجام برنامه‌ها می‌کاهد و دستیابی به اهداف مشترک را دشوار می‌کند.
ذوعلم با تأکید بر ضرورت هماهنگی در سطح کلان فرهنگی بیان کرد: سیاست‌گذاری مؤثر به شناخت نیازها و زبان مشترک میان ناشران، نویسندگان و کارشناسان فرهنگی نیاز دارد. سیاست‌گذار باید بتواند دیدگاه‌ها و مسائل هر یک از این گروه‌ها را درک کند و میان بخش‌های مختلف زنجیره نشر ارتباط برقرار سازد.
وی همچنین بر ضرورت توجه به تنظیم‌گری در صنعت نشر تأکید کرد و افزود: برای توسعه این صنعت باید جایگاه تنظیم‌گری در کنار وظایف مدیریتی و حمایتی مشخص شود. تنظیم‌گری به ایجاد قواعد و سازوکارهایی کمک می‌کند که فعالیت بازیگران مختلف را سامان می‌دهند و امکان تعامل مؤثر آنها را فراهم می‌کنند.
ذوعلم با بیان اینکه سیاست‌گذاری حوزه نشر باید منافع کل زنجیره تولید و عرضه کتاب را در نظر بگیرد، گفت: سازوکارهای حمایتی و مقررات باید به گونه‌ای طراحی شوند که فعالیت نویسندگان، مترجمان، تصویرگران، ناشران و توزیع‌کنندگان را تقویت کنند. توجه به عملکرد هر بخش به‌تنهایی نمی‌تواند نیازهای کل صنعت نشر را پوشش دهد.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری میان حوزه‌های مختلف فرهنگی، به ظرفیت پیوند کتاب کودک با صنعت انیمیشن و رسانه اشاره کرد و گفت: آثار منتشرشده در حوزه کودک می‌توانند زمینه تولید انیمیشن و مجموعه‌های تلویزیونی را فراهم کنند. ایجاد ارتباط میان ناشران، تولیدکنندگان انیمیشن و فعالان رسانه‌ای به شکل‌گیری چرخه‌ای پویا برای تولید، توسعه و عرضه محتوای فرهنگی کمک می‌کند.
مدیر آژانس ادبی دایره مینا در پایان، تسهیل فعالیت حرفه‌ای در عرصه بین‌المللی را از اهداف مهم سیاست‌گذاری نشر دانست و تأکید کرد: ناشران و نویسندگان برای حضور در بازارهای جهانی به ساختاری شفاف و قابل اتکا نیاز دارند. حمایت از فعالان نشر باید با ایجاد مسیرهای روشن، تدوین قواعد مشخص و تسهیل ارتباطات حرفه‌ای همراه باشد تا نویسندگان، مترجمان، تصویرگران و ناشران بتوانند با اطمینان بیشتری فعالیت‌های خود را در سطح بین‌المللی گسترش دهند.
توجه به سنت‌ها در ترجمه برای بازار روسیه اهمیت دارد
در ادامه این نشست زهرا رشیدبیگی با اشاره به جایگاه سنت‌ها در فرهنگ روسیه گفت: نگاه جامعه روسیه به سنت‌ها مثبت است و ادبیات کودک زمانی در این کشور با استقبال بیشتری مواجه می‌شود که به سنت‌ها و ریشه‌های فرهنگی توجه داشته باشد.
وی با تأکید بر اهمیت انتخاب مترجم مناسب برای عرضه کتاب در بازار روسیه بیان کرد: ترجمه آثار باید به‌گونه‌ای انجام شود که با اصول و ظرافت‌های زبان روسی مطابقت داشته باشد. از این رو، همکاری با مترجمانی که به زبان فارسی تسلط دارند و با زبان و فرهنگ روسیه نیز آشنا هستند، اهمیت زیادی دارد.
رشیدبیگی افزود: حتی ترجمه آثاری که در داغستان انجام شده‌اند، ممکن است در مسکو با استقبال کافی مواجه نشوند. این موضوع نشان می‌دهد که شناخت مخاطبان و انتخاب مترجم متناسب با بازار مقصد در موفقیت ترجمه نقش مهمی دارد.
نماینده رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در روسیه همچنین تصویرگری را از عناصر مهم کتاب کودک در روسیه دانست و گفت: روسیه پیشینه‌ای غنی در هنر، نقاشی و تصویرگری دارد. در این کشور، تصویرگری کتاب کودک زمانی با استقبال بیشتری روبه‌رو می‌شود که از سنت‌ها و عناصر فرهنگی الهام گرفته باشد.
ترجمه می‌تواند زمینه‌ساز دیپلماسی فرهنگی باشد
در ادامه این نشست، جعفر مروارید با اشاره به سنت‌های ترجمه در تونس گفت: در این کشور دو سنت در ترجمه آثار وجود دارد که یکی از آنها به مفاهیم عرفانی مربوط می‌شود. هنگام انتخاب کتاب کودک برای ترجمه باید مشخص کنیم که قصد داریم چه مفاهیم و پیام‌هایی را به مخاطب منتقل کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به اقتضائات ترجمه افزود: وفاداری به متن مبدا به معنای پایبندی کامل به ساختار ظاهری آن نیست. گاهی لازم است مترجم در ساختار متن بازنگری کند تا مفهوم اثر به‌درستی به مخاطب زبان مقصد منتقل شود. در این مسیر جنبه‌های زیبایی‌شناختی و آرایه‌های ادبی نیز اهمیت زیادی دارند.
مروارید با اشاره به روایتی از امام رضا(ع) درباره تأثیر زیبایی سخن بر مخاطب گفت: بر اساس این روایت، اگر مردم زیبایی‌های سخنان را بشنوند، از آنان پیروی می‌کنند. این موضوع اهمیت عنصر زیبایی‌شناختی را در انتقال مفاهیم نشان می‌دهد. توجه به زیبایی‌های زبانی و ادبی در ترجمه می‌تواند ارتباط مخاطب با اثر را تقویت کند و زمینه استقبال از آن را فراهم آورد.
رایزن فرهنگی ایران در تونس با بیان اینکه پس از ترجمه، توزیع کتاب نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، ادامه داد: کتاب‌ها در دنیای امروز در محیط‌های مختلفی از جمله خانواده، مدرسه، کتابخانه و فضای مجازی خوانده و تحلیل می‌شوند. بنابراین، برای معرفی مؤثر آثار ترجمه‌شده باید به شیوه‌های توزیع و دسترسی مخاطبان نیز توجه بیشتری داشته باشیم.
مروارید در پایان بر ضرورت طراحی برنامه‌های مشترک در حوزه صنایع خلاق تأکید کرد و افزود: ایجاد شبکه‌ای متقابل از نویسندگان و مترجمان می‌تواند به گسترش همکاری‌های فرهنگی کمک کند. در چنین شرایطی، ترجمه به ابزاری برای دیپلماسی فرهنگی و تقویت گفت‌وگوی میان‌فرهنگی تبدیل می‌شود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط می‌کند
